Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Zwart Brazilië laat zich horen: 'Als we macht zoeken, mag dat niet'

Democratie

Wies Ubags

Zwarte Brazilianen steken bloemen in het zand tijdens een religieuze viering op het strand van Copacabana in Rio de Janeiro. © AFP

Politiek is in Brazilië een witte aangelegenheid. Het Favela Front probeert daar verandering in te brengen. Een interview met oprichter Celso Athayde. 'Wij zijn met 102 miljoen mensen een land in een land.'

De Braziliaanse politiek is een spel voor en door witte mensen, als je het althans aan veel zwarte Brazilianen vraagt. De politiek is er niet voor hen. "Wij vormen 54 procent van de bevolking, maar de anderen bepalen de regels, welke kansen je in het leven krijgt en wie er arm en rijk is", zegt Celso Athayde, een selfmade zakenman die is opgegroeid in een sloppenwijk. Maar de witte dominantie in de politiek duurt niet lang meer, als het aan hem ligt.

Lees verder na de advertentie

Athayde voegde eerder dit jaar de daad bij het woord en richtte de partij Frente Favela Brasil (Favela Front Brazilië) op, een partij met de belangen van zwarte Brazilianen als eerste prioriteit. In alle 27 deelstaten van Brazilië heeft FFB inmiddels afdelingen. Athayde heeft al een flinke basis, want hij is twintig jaar voorzitter geweest van de Centrale Unie van Favelas (Cufa), die in alle Braziliaanse deelstaten actief is en kan rekenen op 1,5 miljoen vrijwilligers.

Athayde zetelt in een kantoortje onder een druk viaduct in de arme wijk Madureira in het noorden van Rio. Van een politicus heeft hij niets. En hij is zelf ook niet verkiesbaar, benadrukt hij, terwijl zijn twee smartphones onophoudelijk rinkelen. "Ik ben geen politicus. Ik ben er voor de zaak, ik heb mijn geloofwaardigheid ingezet. Het moet normaal zijn dat een zwart persoon in een mooie auto rijdt. Politieke macht veroveren is het middel om zo ver te komen. Onze kracht wordt alleen onderkend in de cultuur: in de samba en in de sport. Als we macht zoeken, mag dat niet."

Links en rechts

FFB is een emancipatiepartij, maar dat zegt niets over waar de groep zich op het politieke spectrum bevindt, zegt Athayde. "Links en rechts is niet zo belangrijk voor ons. Links staat wantrouwend tegenover ondernemers en is tegen neo-liberalisme en privatisering. Maar ondernemen is niet vies. Dat doen we in de favela ook."

Athayde is op zich lovend over wat de linkse regeringen van Lula en Dilma Rousseff, die het decennium voor de huidige rechtse regering aan de macht waren, voor elkaar hebben gekregen. "Het subsidiesysteem voor arme Brazilianen, Bolsa Família, en een quoteringssysteem voor zwarte mensen in het hoger onderwijs en voor overheidsbanen waren goede maatregelen. Maar dat is enkel een begin."

Onze kracht wordt alleen onderkend in de cultuur: in de samba en in de sport

Celso Athayde

Athayde neemt een voorbeeld aan de evangelische fractie. Dat zijn leden van Pinkstergemeenten van verschillende partijen die bij politieke beslissingen vaak samen optrekken en dus een belangrijke machtsfactor zijn geworden. Zo'n fractie wil FFB ook vormen. De partij schrijft zich nog niet in voor de verkiezingen van de Senaat, het Huis van Afgevaardigden en de parlementen van de deelstaten in 2018, zoals eerst de bedoeling was. FFB-vertegenwoordigers stellen zich in plaats daarvan kandidaat bij andere partijen en hebben nog tot april 2018 de tijd om een keuze te maken.

De tekst gaat verder onder de foto

Celso Athayde © xx

Athayde: "Het is beter om in alle 27 deelstaten mensen te kiezen die bij andere partijen mee gaan doen en dan een zwarte fractie te vormen. Dat geeft ons tijd om tussen 2017 en 2019 organisatorisch en ideologisch sterker te worden. In 2020 doen we dan wél als Frente Favela Brasil mee aan de lokale verkiezingen."

We hebben steun van bekende artiesten en we hebben afdelingen door het hele land

Celso Athayde

Athayde is zelfverzekerd over de kansen van zijn partij. "We hebben steun van bekende artiesten en we hebben afdelingen door het hele land. We kunnen miljoenen mensen mobiliseren. Wij zijn met 102 miljoen mensen, wij zijn een land in een land. Daar kan een sterke partij uit voortkomen." Zo hoopt hij het aantal zwarte volksvertegenwoordigers flink omhoog te krijgen. Nu zitten er in het Huis van Afgevaardigden 103 zwarte Brazilianen (op 513 zetels), en in de Senaat zelfs maar vijf (op 81).

Intussen maakt de partij zich ook op andere fronten sterk voor een gelijkwaardigere politieke arena, bijvoorbeeld via de rechter. Zijn eerste overwinning heeft FFB daarbij al binnen. De partij diende een aanklacht in tegen Jair Bolsonaro, een omstreden parlementariër en presidentskandidaat in 2018. Bolsonaro verdedigt de dictatuur (1964-1985) en is vrouw- en homovijandig. Op een bijeenkomst in Rio in april van dit jaar liet hij zich neerbuigend uit over zwarte Brazilianen die hij had ontmoet en die volgens hem allemaal dik waren, niets deden om hun brood te verdienen en "niet eens in staat zijn tot voortplanting". De rechter verklaarde Bolsonaro in oktober schuldig aan racisme en veroordeelde hem tot betaling van 50.000 real (ongeveer 13.000 euro).

Raciale ongelijkheid

Volgens het Instituut voor Geografie en Statistiek in Brazilië was begin 2017 28,5 procent van de zwarte bevolking werkloos, tegen 9,5 procent van de witte Brazilianen.

Het gemiddelde maandinkomen van de zwarte Braziliaan is 1470 real (392 euro), dat van de witte Brazilliaan: 2660 real (709 euro)

Van de 10 procent armste Brazilianen is 76 procent zwart

Van elke 100 moorden worden er 71 gepleegd op zwarte Brazillianen.

Deel dit artikel

Onze kracht wordt alleen onderkend in de cultuur: in de samba en in de sport

Celso Athayde

We hebben steun van bekende artiesten en we hebben afdelingen door het hele land

Celso Athayde