Zorgen om de gekrenkte trots van Turken in Nederland

democratie

Leonie Breebaart

Leonie Breebaart
Column

‘Ze proberen Turken te vernederen” zei de taxichauffeur in Istanbul na de Turkijerel voor de NOS-televisie, waarmee hij een ook onder Nederturken breed gevoelde emotie verwoordde. Een emotie die door Europese én Amerikaanse politici en journalisten nogal eens wordt onderschat. Werp je op als grote leider van de verdrukten en gekleineerden, en ze eten uit je hand; we zouden het patroon moeten herkennen. Je zag het bij Donald Trump, bij onze eigen populisten en nu dus weer bij Erdogan.

Maar nog altijd wordt er te weinig nagedacht over “het grote belang dat we voortdurend hechten aan status en respect”, zoals filosoof Kwame Anthony Appiah schrijft in zijn verhelderende boek ‘De erecode’. Anders gezegd: over “onze menselijke behoefte aan wat Hegel Anerkennung noemde - erkenning.”

Lees verder na de advertentie

Niet dat Appiah ons kan vertellen hoe Rutte op Erdogans provocatie had moeten reageren. Doordat de Turkse premier per se voor onze verkiezingen ministers naar Nederland wilde sturen - en niet daarna, maakte Erdogan wel héél duidelijk dat hij onze verkiezingen wilde beïnvloeden. Onze eigen eer (Bert Koenders was echt boos) verbood zo’n reisje. “Heel Europa heeft met solidaire bewondering de standvastige houding aanschouwd van het land van tulpen en klompen”, schreef Sylvain Ephimenco trots. Ik denk eerder dat heel Europa die domme Nederlanders innerlijk vervloekte, al moet je naar buiten toe natuurlijk één lijn trekken.

Als verzet niet van binnenuit komt, neemt het gevoel van vernedering toe

Trouw

Maar het echte punt van zorg is de gekrenkte trots van de Turken in Nederland. Hoe krijg je hén naar jouw kant en hoe overtuig je hen ervan dat trouw aan de rechtsstaat belangrijker is dan trouw aan je (Turkse) leider - een inzicht dat ook aan Wilders niet besteed is? Hoe maak je duidelijk dat je een leider die journalisten zonder opgaaf van redenen in de bak gooit, als een baksteen moet laten vallen?

Appiah, die in zijn boek onderzoekt hoe mensen afkomen van achterlijke praktijken (zoals slavernij, duelleren en eerwraak), ontdekte dat je weinig verlichte ideeën alleen wegkrijgt door van binnenuit een ander eergevoel te stimuleren. Duelleren? Ben je gek: dat doen we allang niet meer hoor. Slavernij? We zijn toch geen barbaren? Of in dit geval: Erdogan steunen? Ben je gek, ik zou me als Nederturk schamen zo’n dictator mijn stem te geven.

Een Duitse journalist, Georg Restle, gaf in de Tagesschau een voorzet. ‘Lieve Turken’, zo begon hij zijn ingezonden brief. “Lieve Turken. Ik heb een droom: dat de Turkse president naar Duitsland komt en honderdduizenden tegen hem de straat opgaan, Duitsers, Koerden en Turken samen - om deze president te laten zien wat ze van zijn almachtsfantasieën vinden.”

Ja, dat zou mooi zijn, maar zowel in Duitsland als in Nederland is het daarvoor te vroeg. Of, nu we in Erdogans trucje getrapt zijn, juist te laat. Bovendien moet verzet van binnenuit komen, anders voedt het alleen maar het gevoel van vernedering.

Daarom is het jammer dat de Turkse oppositie zelf niet kon voorkomen dat Erdogan het volk aan zijn kant heeft gekregen om het te vergiftigen met anti-Europese propaganda. En daarom is het jammer dat er hier geen Turkse Aboutaleb opstaat om zowel hier áls daar de vrijheid van meningsuiting te verdedigen.

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie
Als verzet niet van binnenuit komt, neemt het gevoel van vernedering toe