Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wie de nieuwe premier wordt, ligt in de handen van de Britse elite

Democratie

Romana Abels

May bij de aankondiging van haar aftreden, twee weken geleden © EPA

Nu haar ontslagbrief is ingediend, barst de strijd rond May’s opvolging los. Maar een klein deel van de Britse bevolking heeft invloed.

Het waren 1059 enerverende dagen, maar nu zijn ze voorbij. Vrijdag kwam er met een brief aan de zogenaamde ‘1922 commissie’, de bestuurscommissie van de conservatieve fractie, officieel een einde aan het leiderschap van Theresa May van het Verenigd Koninkrijk.

Lees verder na de advertentie

Ze is nog niet echt weg: de komende anderhalve maand blijft May de lopende zaken nog waarnemen en nog werken vanuit Downing Street 10 in Londen. Pas op 23 of 24 juli pakt ze echt haar verhuisdozen in: dan is bekend wie haar zal opvolgen.

Wel markeert de ontslagbrief van May de start van de strijd om wie de volgende premier van het Verenigd Koninkrijk wordt. De natie houdt haar adem in. Wordt het Boris Johnson, de wilde Trump-kloon, of misschien Andrea Leadsom, de vroegere rivale van Theresa May? Zal het iemand zijn die met of zonder akkoord de Europese Unie wil verlaten?

Het kan nog alle kanten op, maar voor de meeste mensen is het afwachten hoe het kwartje rolt

Want de nieuwe premier zal meteen verantwoordelijkheid moeten nemen voor wat het Verenigd Koninkrijk doet op 31 oktober, de dag waarop volgens planning het land de EU zal verlaten. Hij of zij kan voorstander zijn van een harde brexit, zonder handelsovereenkomst, van verder uitstel of van het akkoord dat May sloot met de EU.

Elite beslist

Het kan nog alle kanten op, maar voor de meeste mensen is het afwachten hoe het kwartje rolt. Terwijl het land 65 miljoen inwoners telt, wordt het besluit wie na May het land leidt, door slechts een handvol mensen genomen.

In eerste plaats gaan de 330 conservatieve politici in het parlement erover. Die zullen de komende twee weken net zo vaak over de aangemelde kandidaten gaan stemmen, totdat er uiteindelijk twee zullen overblijven.

Hoe vaak ze precies moeten stemmen, weten ze nog niet. Dat hangt bijvoorbeeld ook af van het aantal kandidaten. Op dit moment hebben zich er elf gemeld, allemaal parlementariërs die de steun hebben van minstens acht collega’s. Negen mannen, twee vrouwen. Het kunnen er nog meer worden, want pas op Pinkstermaandag om 17.00 uur sluit de aanmeldingstermijn.

Als favoriet geldt op dit moment Boris Johnson, een kleurrijke en nogal wilde politicus, maar de procedure voor het vervolg kent zoveel verschillende stemronden dat Johnson heel goed nog kan sneuvelen in de procedure. Dat overkwam hem al eerder bij een leiderschapsprocedure: eerst de gevierde kandidaat zijn, maar in de loop van de race er opeens toch buiten liggen.

Meer dan de helft van de leden is ouder dan 55 jaar en volgens de BBC komt een overgroot deel van de leden uit de hoogste klasse

De eerste en tweede stemronden zijn al volgende week. Dan wordt eerst bekeken welke kandidaten minstens 5 procent van de stemmen van de conservatieve parlementsleden hebben, dan wie tien procent heeft. In de week erna wordt steeds per kandidaat gestemd, net zo lang totdat er twee overblijven. Wie dat zijn, moet op 20 juni duidelijk zijn.

De keus tussen de twee parlementsfavorieten wordt dan voorgelegd aan de 124.000 betalende leden van de conservatieve partij. Dat is niet bepaald een dwarsdoorsnede van de inwoners van het Verenigd Koninkrijk. Het ledenbestand van de conservatieven is nogal eenzijdig samengesteld en kan een behoorlijke invloed hebben. Meer dan de helft van de leden is ouder dan 55 jaar en volgens de BBC komt een overgroot deel van de leden uit de hoogste klasse, twee kenmerken die van invloed kunnen zijn op het stemgedrag. Van een harde brexit hebben de rijken het minst last, becijferden rapporten.

Ook is de vraag of de kandidaten zich veel zullen aantrekken van de gevoelens die inmiddels in de samenleving heersen, waar nu meer mensen tegen brexit zijn dan voor. Zeker vier van de elf kandidaten hebben bij parlementaire stemmingen gestemd voor een no-deal brexit. Slechts één was voor de optie om een tweede referendum over EU-uittreding te houden, terwijl die optie onder de bevolking juist steeds meer terrein wint.

Lees ook:

Dit zijn de vier momenten waarop Theresa May al had kunnen aftreden. 

Theresa May vertrekt. nu pas. In de afgelopen jaren waren er tal van momenten dat haar exit in de lucht hing.

De strijd om de opvolging van Theresa May is al in volle gang

Nadat May afgelopen woensdag voor het eerst publiekelijk de deur openzette naar haar aftreden, gonst het van de geruchten en speculaties over haar opvolging.

Teruglezen: Hoe May’s successtrategie van stilzitten en vage uitspraken zich tegen haar keert

Theresa May, de domineesdochter die het onverwacht tot premier van het Verenigd Koninkrijk schopte, maakte vandaag bekend per 7 juni af te treden. Lees hier het profiel terug dat Trouw-redacteur Romana Abels eerder dit jaar over haar schreef na een lange periode van onduidelijkheid over de positie van May. ‘Ze wist met haar talent voor stilzitten en haar vage uitspraken ver te komen. Nu begint die tactiek zich tegen haar te keren.’

Deel dit artikel

Het kan nog alle kanten op, maar voor de meeste mensen is het afwachten hoe het kwartje rolt

Meer dan de helft van de leden is ouder dan 55 jaar en volgens de BBC komt een overgroot deel van de leden uit de hoogste klasse