Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wethouders zijn nog altijd vooral wit

Democratie

Nicole Besselink en Wendelmoet Boersema

De meeste wethouders zijn nog steeds witte mannen van middelbare leeftijd. © ANP

Je wordt ervoor gevraagd, je krijgt een telefoontje of ‘je naam wordt genoemd’. De benoeming van wethouders in Nederland is vooral een zaak van de lokale partijafdelingen. 

Die putten daarvoor uit hun eigen netwerk, en dat leidt nog steeds tot een grote oververtegenwoordiging van witte mannen van middelbare leeftijd. Alle nieuwe initiatieven ten spijt.

Lees verder na de advertentie

In de vorige raadsperiode vanaf 2014 had 3 procent van de bijna 1500 wethouders in Nederland een migrantenachtergrond, volgens het overheidsrapport ‘Staat van Bestuur’ uit 2016. De komende raadsperiode wordt dat beeld niet veel beter, zo blijkt uit onderzoek van deze krant naar de collegevorming in alle 335 gemeenten waar op 21 maart verkiezingen zijn gehouden. 

Ruim twee derde van de gemeenten heeft inmiddels de collegevorming afgerond. Het percentage wethouders met migrantenachtergrond kruipt naar de 2 procent.

Weinig democratisch

Bij migrantenachtergrond hanteert Binnenlandse Zaken de definitie: één of beide ouders zijn in het buitenland geboren. Van alle Nederlanders heeft volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek 23 procent één of twee ouders die elders zijn geboren, 10 procent in westerse en 13 procent in niet-westerse landen.

Een van de oorzaken van het gebrek aan diversiteit is de weinig democratische wijze waarop wethouders worden benoemd, zegt Julien van Ostaaijen, bestuurskundige aan de Universiteit van Tilburg. “Lidmaatschap van de partij en van de raad is heel belangrijk. Net als langdurige politieke ervaring binnen de partij.” 

Slechts 3 procent van de Nederlanders is lid van een partij, en de witte, oudere man is daarin oververtegenwoordigd. Ook in de raad zijn politici met elders geboren ouders ondervertegenwoordigd.

Apart netwerk

Positief is Van Ostaaijen over nieuwe initiatieven, zoals open vacatures voor het wethouderschap. “De poel is zo klein geworden, ze móeten nu wel verder kijken.” Ook kunnen partijen als Denk of Nida in Rotterdam verandering brengen, denkt hij.

Bij politieke partijen staat ‘diversiteit’ op de radar, zo blijkt uit een rondgang van Trouw. Het CDA heeft een apart netwerk CDA Kleurrijk, GroenLinks gaf trainingen aan de lokale kandidatencommissies. Maar de regie ligt uiteindelijk bij de lokale afdeling, aldus Jeroen van Gool van de Wethoudersvereniging. En die heeft sowieso al moeite kandidaten te vinden. “Wat niet helpt is het vergrootglas waaronder lokale bestuurders liggen. Je doet het nooit goed.”

“Wat niet helpt is het vergrootglas waaronder lokale bestuurders liggen. Je doet het nooit goed.”

Jeroen van Gool van de Wethoudersvereniging

Sommige wethouders worden liever niet aangesproken op hun achtergrond. Yasemin Cegerek (PvdA) was voorheen raadslid, Statenlid, Tweede Kamerlid en is nu, sinds een paar dagen, wethouder in Heerde, in de buurt van haar woonplaats Apeldoorn. “De regio kent mij”, zegt Cegerek, die werd gevraagd als wethouder werk en inkomen. “Ik wil de wereld een beetje socialer maken. Al het andere vind ik zelf niet relevant.”

Geen boegbeeld

Daarmee doelt ze op de eigenschappen die haar aanstelling extra doen opvallen: ze is vrouw én de dochter van Turkse ouders die in 1970 naar Nederland kwamen. Voor zover zij weet, is ze momenteel de enige vrouwelijke bestuurder van Turkse komaf. “Ik voel me zeker geen boegbeeld of zo. Ik vind dat het om mijn kwaliteiten moet gaan. Ik merk wel dat ik meer mijn best moet doen om me te bewijzen dan mannen in grijze pakken. Pijnlijk? Misschien ben ik eraan gewend geraakt.”

Vindt ze de haperende diversiteit in gemeentebesturen dan geen punt? “Het gaat erom dat je je best doet voor de samenleving. Maar beeldvorming is ook belangrijk. Organisaties moeten niet alleen maar wit zijn en enkel geleid worden door mannen. Politieke partijen moeten het goede voorbeeld geven en beter hun best doen om de politiek een afspiegeling te laten zijn van de samenleving.”

Lees ook:

Terwijl het merendeel van de wethouders nog voltijds-partijtijger is, tekent zich op de achtergrond wel degelijk een nieuwe trend af. Er ontstaat een waaier aan nieuwe wethouderstypes. 
De standaardwethouder domineert, maar het kan ook anders

Deel dit artikel

“Wat niet helpt is het vergrootglas waaronder lokale bestuurders liggen. Je doet het nooit goed.”

Jeroen van Gool van de Wethoudersvereniging