Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Waarom Noord- en Zuid-Korea na 65 jaar eindelijk vrede willen sluiten

Democratie

Gijs Moes

Studenten houden foto's vast van de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un en de Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in tijdens een demonstratie voor de hereniging van Noord- en Zuid-Korea in Seoul. © REUTERS

Het gesprek dat de leiders van Noord- en Zuid-Korea vrijdag voeren, kan de aanzet zijn voor vrede tussen de twee landen. Wat zou dat betekenen, 65 jaar na het einde van de Koreaanse Oorlog?

Zodra de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un te voet de demarcatielijn oversteekt, bevindt hij zich op vijandelijk grondgebied. Maar hij hoeft niet te vrezen dat zijn gesprekspartner, de Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in, hem direct als krijgsgevangene laat opsluiten. Beide leiders streven naar vrede op het schiereiland, al is de weg daarheen vanuit het noorden en het zuiden gezien zeker niet dezelfde.

Lees verder na de advertentie

Het wapengekletter is al 65 jaar geleden gestaakt, maar de vrede is nooit getekend en de Koreanen leven nog altijd permanent onder oorlogsdreiging. De tien miljoen inwoners van Seoul weten dat de Zuid-Koreaanse hoofdstad binnen enkele minuten grotendeels vernietigd kan worden door op scherp staande raketten vanuit het noorden.

In de propaganda van Noord-Korea speelt de Amerikaanse vijand de hoofdrol als slechterik, met Zuid-Korea als handlanger

Aan de noordkant is de oorlog nog sterker aanwezig. In de propaganda van het communistische regime speelt de Amerikaanse vijand de hoofdrol als slechterik, met Zuid-Korea als handlanger. De halfjaarlijkse grootschalige militaire oefeningen van de Amerikanen en Zuid-Koreanen zijn voor het noorden steeds weer een grote bedreiging. Zonder die dreiging van buiten verliezen Kim en zijn militairen een deel van hun gezag.

Aantrekkelijk

Toch is vrede voor beide kanten zeer aantrekkelijk, meent Koen De Ceuster, Korea-expert aan de Universiteit Leiden. Hij verwacht niet dat Kim en Moon nu al een vredesverdrag tekenen, net zo min als hun voorgangers dat deden bij overleg in 2000 en 2007, de tijden van de ‘Sunshine Policy’. Voor een echt vredesverdrag zijn ook de andere partijen nodig die meevochten in de Korea-oorlog: China en de Verenigde Staten. “Maar Kim en Moon kunnen wel verklaren dat ze streven naar vrede, en dat is essentieel. Zo’n intentieverklaring is al een stap die voor het Koreaanse schiereiland uitermate belangrijk is.”

Streven naar vrede maakt de weg vrij voor economische ontwikkeling, met name in het arme Noord-Korea. Nu maken beide landen hoge kosten voor de opbouw en het in stand houden van het militaire apparaat. Zeker het ontwikkelen van kernwapens is heel duur voor het door sancties getroffen Noord-Korea. Het vredesdividend, dat vrijkomt als deze kosten niet meer gemaakt hoeven te worden, kan ten goede komen aan de opbouw van de economie.

Volgens De Ceuster betekent vrede ook dat Noord- en Zuid-Korea elkaar als twee staten erkennen. Nog altijd is het streven naar hereniging diep verankerd in de Koreaanse samenleving en politiek. “Maar op korte en middellange termijn komt er geen hereniging. Als ideaal blijft het mooi, maar het is de vraag hoe je het in de praktijk brengt. Dat probleem is nog vele malen groter dan destijds tussen Oost- en West-Duitsland.” Voor Moon zou het al heel mooi zijn als de tienduizenden Koreaanse families die gescheiden zijn door de grens, elkaar weer kunnen ontmoeten.

Nog altijd is het streven naar hereniging diep verankerd in de Koreaanse samenleving en politiek

Ondanks het streven naar vrede verwachten Korea-kenners niet dat Kim zijn kernraketten zal opgeven. “Kim blijft zijn kernwapens beschouwen als essentieel voor de veiligheid van zijn land”, schrijft Abraham M. Denmark van denktank Wilson Center in Denver op Twitter. En Kims oproep tot ‘denuclearisatie’ dan? Dat is volgens de experts een lange-termijnproject, waarbij Noord-Korea ook stappen van de andere kant verwacht. Zo zouden de Amerikanen hun militairen uit het zuiden moeten terugtrekken, en daar zal Washington niet snel toe bereid zijn.

Dit zijn onderwerpen voor een ontmoeting tussen Kim en de Amerikaanse president Donald Trump, die gepland staat voor eind mei of begin juni. Wat er uit dat gesprek kan komen, is veel onzekerder dan bij de top tussen Kim en Moon. Nog een verschil: het gesprek tussen de twee Koreaanse leiders gaat vrijdag zeker door, terwijl Trump nog wel een slag om de arm houdt voor zijn ontmoeting met Kim.

Een diner vol symboliek

Het diner dat Zuid-Korea serveert voor de twee leiders staat bol van de symboliek. Op het menu staat onder meer rösti, een Zwitsers aardappelgerecht dat op het eerste gezicht verdwaald lijkt in Korea. De reden is dat Kim een groot deel van zijn schooltijd doorbracht in Zwitserland, wat overigens door Pyongyang nooit officieel is erkend.

Verder wordt er zonnevis geserveerd, speciaal voor Moon die opgroeide in de havenstad Busan. Ook koude noedels, een Noord-Koreaanse specialiteit, staan op het menu. Bij het diner drinken de leiders traditionele Koreaanse wijn die is gemaakt van rijst en azalea’s.

Het diner volgt na een dag van overleg in de gedemilitariseerde zone die de grens vormt tussen de twee landen. Kim Jong-un en Moon Jae-in inspecteren vooraf samen een Zuid-Koreaanse erewacht. In het ‘Vredeshuis’, waar het overleg plaatsvindt, is de rechthoekige tafel die er gewoonlijk staat vervangen door een ovalen exemplaar.

Later in de ochtend planten de twee een boom uit 1953, toen er een einde kwam aan de Koreaanse oorlog. Daarbij worden grond en water uit beide landen gebruikt en komt er een plaquette gewijd aan ‘vrede en voorspoed’. Voor de lunch trekt Kim zich terug aan de noordkant van de grens, daarna gaat het overleg verder om te besluiten met het diner.

Kernwapens

Is de bereidwilligheid van de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un gemeend, of had hij geen andere keuze? Dat laatste suggereert onder meer de South China Morning Post op basis van Chinees onderzoek waaruit zou blijken dat de locatie waar Noord-Korea kernwapens testte, niet langer bruikbaar is. Bij de jongste test, in september vorig jaar, is volgens de onderzoekers de berg waaronder de testlocatie zich bevindt, grotendeels ingestort.

Uit satellietbeelden was al eerder het beeld ontstaan dat de berg Mantap na de test lager was dan ervoor. Seismologische metingen wijzen volgens de Chinezen nu uit dat er 8,5 minuut na de nucleaire explosie nog een grote beving was. Dat zou het instorten van de berg zijn geweest. Volgens de onderzoekers zou een nieuwe test op dezelfde locatie nu een grote milieuramp veroorzaken. 

Lees ook:

Zuid-Korea stopt met propaganda afspelen aan de grens

Zuid-Korea is deze week gestopt met het keihard afspelen van propaganda uit enorme luidsprekers aan de grens. Die luidsprekers werken al sinds het begin van de Koreaoorlog als een soort graadmeter voor de relatie tussen de landen. Zijn ze uit, dan lijkt de diplomatieke stemming opgetogen.

Kim Jong-un paait de VS met een wassen neus

Noord-Korea’s belofte om te stoppen met kernproeven is geen reden voor groot optimisme. Welbeschouwd doet Pyong­yang geen echte concessie.

Deel dit artikel

In de propaganda van Noord-Korea speelt de Amerikaanse vijand de hoofdrol als slechterik, met Zuid-Korea als handlanger

Nog altijd is het streven naar hereniging diep verankerd in de Koreaanse samenleving en politiek