Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Vrouwelijke leiders, ook May, worden geacht de rommel op te ruimen

Democratie

Romana Abels

Theresa May staat de pers te woord, voorafgaand aan de EU-top. © AP

Een vrouwelijke politiek leider doet het niet snel goed. Ze ligt onder een vergrootglas en de kans dat ze van haar glazen klif stort is niet gering. Janka Stoker en Julia Wouters belichten de moeilijke positie van Theresa May en haar collega’s.

Wat ze ook doet of zegt op de Europese Top in Brussel, Theresa May kan het niet goed doen. Janka Stoker, hoogleraar leiderschap aan de Rijksuniversiteit Groningen, noemt haar opgave onmogelijk. “Ze heeft het heel erg moeilijk.”

Lees verder na de advertentie

Van Stoker verscheen deze week het boek: ‘Goede leiders zweven niet’. Daarin beschrijft ze samen met Harry Garretsen wetenschappelijke inzichten over leiderschap. Gaat het over het leiderschap van May, dan is het eerste wat Stoker in gedachten springt dat zij een perfect voorbeeld is van de situatie waarin vrouwelijke politieke leiders vaak naar voren geschoven worden. “We noemen dat het glazen klif: ze krijgen de leiderspositie op het moment dat die het meest risicovol is. Mannen trekken zich dan vaak net even terug en de geesten zijn rijp voor iets nieuws.”

“Het onbewuste idee is ook”, zegt Stoker, “dat vrouwen goed zijn in het opruimen van de rommel.”

Er is een beeld van wat een goede leider is, en een beeld van wat een goede vrouw is; het eerste is dominant

Janka Stoker, hoogleraar leiderschap, Rijksuniversiteit Groningen

Tegelijk speelt de manier waarop mensen de vrouwelijke leider beoordelen haar parten. “Er is een beeld van wat een goede leider is, en een beeld van wat een goede vrouw is. Het eerste is dominant. Daartussen moet ze laveren. Doet ze te mannelijk, dan wordt ze zoals de vroegere Britse premier Margaret Thatcher vergeleken met een brok ijzer.”

Stoker weet ook dat een eventuele mislukking van May de kansen voor toekomstige vrouwelijke leiders verkleint. “Er is onderzoek gedaan naar de opvolgers van vrouwelijke leiders. De volgende vrouw heeft er last van, want men denkt dat het falen te maken heeft met het vrouw-zijn. Dat is lastig, want de kans op falen is extra groot als iemand op een glazen klif staat.”

Geuzennaam

Ook Julia Wouters begint meteen over het glazen klif. Zij was zelf jarenlang politiek assistent van Lodewijk Asscher. Toen haar functie na de vorige verkiezingen ophield te bestaan, schreef ze een boek voor en over vrouwelijke leiders dat dit najaar verscheen: ‘De zijkant van de macht’. Ze deelt Theresa May in bij de categorie vrouwen die ondanks hun sekse leider werden: vrouwen van de generatie Thatcher, Clinton en Merkel. “Het is een generatie die moet manoeuvreren op de vierkante centimeter. Het is snel verkeerd. May wordt een bloody difficult woman genoemd. Ze heeft er maar een soort geuzennaam van gemaakt, dat is sterk.”

Hoe het afloopt durft Wouters niet voorspellen, wel hoe de commentaren zullen zijn. Wat Theresa May aan het eind van deze Europese Top ook zal hebben gedaan of gezegd, het oordeel zal genadeloos zijn. “Ze zal of als te zacht, of juist als te bitchy worden afgeschilderd.” Wouters zou willen dat het anders was, maar helaas: “Vrouwelijke leiders, zeker politici, krijgen nog altijd kwalificaties die mannen nooit zouden krijgen.”

TSAHIJDL

Vrouwelijke leiders moeten, zo ontdekte Wouters, vaak opboksen tegen onduidelijke aversie, veroorzaakt doordat mensen de vrouwelijke leider moeilijk kunnen plaatsen. “Het campagneteam van Hillary Clinton noemde het TSAHIJDL: There’s something about her I just don’t like. Het komt doordat mensen niet gewend zijn dat vrouwen zich als leider opstellen. Maar doen ze dat niet, dan is dat ook niet goed. Boris Johnson verwijt May weer dat ze geen ballen heeft.”

Wouters bewondert in May dat zij met open vizier het gevecht aangaat. “Ze heeft iemand ontslagen omdat hij in vergaderingen steeds uitlegde wat zij bedoelde.” Aan de andere kant moet May steeds opnieuw vragen beantwoorden over haar kinderloosheid. Op enig moment in haar carrière werd het haar zelfs kwalijk genomen dat ze nooit kinderen had gekregen. “Daar hoor je bij Rutte nooit iemand over”, stelt Wouters vast. “Ik heb er bewondering voor dat May er nog zit.”

Stoker ziet dat Mays concurrenten in de coulissen al hun opwachting maken. “Ze staan hun messen te slijpen”, zegt zij. “Maar toen May premier werd, ambieerde haar rivaal Boris Johnson die positie absoluut niet.”

Lees ook:

Honderd jaar geleden kwam de eerste vrouw in de Tweede Kamer. Trouw portretteerde in een serie haar, en de vrouwen die haar volgden in andere politieke en bestuurlijke ambten. 

Deel dit artikel

Er is een beeld van wat een goede leider is, en een beeld van wat een goede vrouw is; het eerste is dominant

Janka Stoker, hoogleraar leiderschap, Rijksuniversiteit Groningen