Tijdens de formatie is het schipperen tussen openheid en vertrouwelijkheid

democratie

Lex Oomkes

© ANP

Echt onderhandeld is er nog niet. Wat bij de formatie wordt besproken, blijft binnenskamers. En dus wordt het kleinste detail tot nieuws verheven.

De formatie moet in feite nog beginnen. Echt onderhandeld is er eigenlijk nog steeds niet. Eind vorige week kwamen de bekende adviseurs langs bij de onderhandelaars, de directeuren van de verschillende planbureaus en de president van De Nederlandsche Bank. Later was het de beurt aan Mariëtte Hamer, de voorzitter van de Sociaal Economische Raad. Zij had een dringend verzoek aan de partijen die trachten een kabinet in elkaar te timmeren: zorg voor meer werkgelegenheid.

Lees verder na de advertentie

Althans, dat is wat ze aan de postende journalisten bij de ingang van het deel van de Kamer waar geformeerd wordt, kwijt wilde. Zou het werkelijk de essentie van haar advies geweest zijn? Ergens natuurlijk wel. Meer werkgelegenheid is de reden van bestaan van haar raad, maar zulke open deuren zal ze toch niet geprobeerd hebben nog verder open te krijgen.

Toch was dat op de dag dat ze langs kwam een van de belangrijkste verhalen rond de formatie. U begrijpt, het onderhandelen moet nog beginnen, maar de landerigheid begint zich al meester te maken van de mensen, die er hun beroep van maken de formatie te volgen.

De snoeppot

Het kleinste detail is nieuws, want een formatie is een formatie en er zal dus over bericht worden. Deze week maakten we mee dat zelfs over de wijze waarop onderhandelaars lopen als zij de onderhandelingen uitkomen uitgebreid besproken moest worden. Rutte was alweer de slimste, hij wist de wachtende journalisten zo te benaderen dat hij vragen kon ontwijken.

Elke fractie heeft nu, naast de secondant van de politiek leider die meegaat naar de on­der­han­de­lings­ta­fel, een aantal prominente Kamerleden in een formatieteam gezet

'Kan me niet schelen wat je meldt. Al is het wat ze als lunch voorgezet krijgen, of de kleur van de stoelen waar ze op zitten, als je maar iets meldt.' Die wanhoopskreet galmt deze dagen over menig redactie. Zo was de snoeppot in 2010, die tijdens de poging tot de vorm van een coalitie van Paars Plus centraal op de onderhandelingstafel stond een veelbesproken object. Of de tafel die informateur Herman Wijffels in 2006 meenam naar Beetsterzwaag om de onderhandelaars toch nog een beetje een vertrouwd Haags gevoel te geven.

Worsteling

De vier nu onderhandelende partijen hebben net als in de vorige formatie afgesproken dat er geen echte zaken over de onderhandelingen naar buiten zullen komen. Zelfs de onderwerpen die aan de orde zijn of komen en de vraag of partijen daarop wel voortgang boeken zijn tot staatsgeheim verklaard. Vier hoofden voorlichting van vier fracties hebben hierover gewichtige afspraken gemaakt.

Van de vorige formatie is echter wel een les geleerd. De informateurs van destijds, Henk Kamp en Wouter Bos, wisten de onderhandelaars van VVD en PvdA zover te krijgen dat ook niemand in hun fractie geïnformeerd werd. Sterker, toen er eenmaal een regeerakkoord op tafel lag kregen de twee fracties twee uur om de zaak door te lezen en van eventueel commentaar te voorzien. Het viel ze rauw op het dak en zo mag het dus niet meer gaan. Elke fractie heeft nu, naast de secondant van de politiek leider die meegaat naar de onderhandelingstafel, een aantal prominente Kamerleden in een formatieteam gezet. Zij vormen de schakel tussen de fractie (en wellicht later, de partij) en de onderhandelaars. Opdat zij deze keer nu eens niet te ver losgezongen raken van de achterban.

Openheid en vertrouwelijkheid vormen zo twee allebei zeer nastrevenswaardige zaken met elk zo hun specifieke problemen. Hoe daar precies mee om te gaan is nog immer een worsteling voor de formerende dames en heren.

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie
Elke fractie heeft nu, naast de secondant van de politiek leider die meegaat naar de on­der­han­de­lings­ta­fel, een aantal prominente Kamerleden in een formatieteam gezet