Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Tien jaar na dato is de discretie van Wim Kuijken verdwenen

Democratie

Redactie

Wim Kuijken © ANP
Plein 2

Wim Kuijken zei in de zomer van 2000 in een interview met de Volkskrant: "Ik verdien tussen de 2,2 en 2,3 ton (gulden) per jaar. Een topfunctie bij de rijksoverheid oefent een grote aantrekkingskracht uit. Er wordt gejaagd door headhunters, ook op mij. Met salarissen van vier ton, een half miljoen gulden per jaar. Maar ik zit gebakken aan de publieke sector. Ik houd van invloed. Ik zie mezelf niet snel zeepjes verkopen."

Kuijken was destijds secretaris-generaal (hoogste ambtenaar) op het ministerie van binnenlandse zaken. Een maand later haalde premier Wim Kok hem naar het Torentje. Kuijken zou zeven jaar lang de machtigste ambtenaar van het land blijven, een functie die grote discretie vereist. De rechterhand van de minister-president opereert in de luwte, ver weg van camera's en microfoons.

Lees verder na de advertentie

Des te opmerkelijker dat Kuijken in het vorige week verschenen boek 'Dienen en beïnvloeden' uitgebreid terugkijkt op zijn leven als topambtenaar. Dat doet hij vrijuit, pijnlijke affaires komen voorbij, links en rechts krijgen politici een compliment óf een snauw. Hij spaart niemand.

Kuijken laat er geen twijfel over bestaan dat hij meer gecharmeerd was van de leidinggevende kwaliteiten van Kok dan die van Balkenende

Kater

Wim Kuijken (65) is tegenwoordig deltacommissaris, de man die Nederland moet wapenen tegen de klimaatverandering. Maar veruit het grootste deel van zijn carrière was hij werkzaam op verschillende departementen. Op Economische Zaken, Binnenlandse Zaken, Verkeer en Waterstaat en dus op Algemene Zaken.

Wat vooral opvalt in het boek is hoe Kuijken, zelf PvdA'er, de twee premiers beoordeelt waar hij onder gewerkt heeft. Over Wim Kok: "Een krachtenveldspeler, iemand die aldoor op ieder moment alert en zeer verantwoordelijk was en alles ook eerder wist dan de anderen. Kok wilde boven de partijen blijven staan." Over Jan Peter Balkenende: "Is in mijn ogen altijd meer een CDA- dan een nationaal minister-president geweest." Kuijken wijst op de 'sterke politieke advisering' van Jack de Vries, de CDA-spindoctor die nauwe banden met Balkenende bleef onderhouden. De partijpolitieke adviseur verdrong de ambtelijk adviseur.

Kuijken laat er geen twijfel over bestaan dat hij meer gecharmeerd was van de leidinggevende kwaliteiten van Kok dan die van Balkenende. Eerstgenoemde 'was goed in het anticiperen', terwijl de ander 'de dingen vaker overkwamen': "Het aftreden van twee ministers na de Schipholbrand, de kwestie Ayaan Hirsi Ali, discussies over de koopkracht. Ik heb nooit goed kunnen doorgronden of er sprake was van een keuze of van overmacht."

In 2003 kwam het tot een harde, publieke aanvaring tussen Kuijken en Balkenende. In een Kamerdebat over prinses Margarita en haar toenmalige partner Edwin de Roy van Zuydewijn stuntelde Balkenende, terwijl, beweert Kuijken nu, de ambtelijke voorbereiding uitstekend was. Naderhand riep hij tegen Balkenende, met journalisten binnen gehoorafstand: "Dit gebeurt er dus als je de dossiers niet goed leest!"

De politieke afhandeling van de Catshuisbrand, waarbij in 2004 een schilder om het leven kwam, zit Kuijken nog steeds dwars. In 2009 debatteerde de Kamer over de zaak. Duidelijk was toen dat de informatievoorziening vanuit het ministerie over de brand niet goed was geweest. Balkenende kwalificeerde het optreden van ambtenaren als 'onzorgvuldig, onjuist en onvolledig'. Kuijken bleef met een kater achter.

Twee jaar eerder had Kuijken het Torentje al verlaten. Hij had een door het CDA gewenste, maar in zijn ogen politieke benoeming in de top van de Rijksvoorlichtingsdienst om principiële redenen tegengehouden. "Ik voelde dat er in het CDA tegenkracht ontstond." Kuijkens tijd zat erop.

En dan nog dit

Politici, zeker de meer ervaren, hebben een olifantenhuid. Ze raken gewend aan beschuldigingen van collega's en scherpe kritieken in de media. Maar af en toe trekken ze aan de bel, als hun onrecht wordt aangedaan. Dat gebeurde vorige week. In deze rubriek werd SP-Kamerlid Renske Leijten geschaard onder de 'wegloop-kampioenen': Kamerleden die debatten voortijdig verlaten. Dat is niet alleen onjuist (Leijten blijkt nooit uit onvrede uit een debat te zijn weggelopen), het raakt haar integriteit. Meerdere lezers hebben zich hierover beklaagd en vinden dat excuses op hun plaats zijn. Ze hebben gelijk. Bij dezen.

In Plein 2 worden de belangrijke en minder belangrijke bijzaken in politiek Den Haag, beschreven door de parlementaire redactie van Trouw. Lees hier meer afleveringen

Lees ook: Gemeenten krijgen klimaat-stresstest

Deltacommissaris Wim Kuijken maakte vorig jaar bekend dat alle gemeenten krijgen de komende twee jaar een klimaat-stresstest. Daaruit moet blijken in hoeverre Nederland is opgewassen tegen weersextremen.

Deel dit artikel

Kuijken laat er geen twijfel over bestaan dat hij meer gecharmeerd was van de leidinggevende kwaliteiten van Kok dan die van Balkenende