Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Splitsen in Eerste Kamer blijft een zeldzaamheid

Democratie

Bart Zuidervaart

Anne-Wil Duthler © ANP

Het is reces in Den Haag, maar dat betekent niet dat het Binnenhof in slaapstand verkeert. Achter de schermen heerst grote spanning over de aanstaande Eerste Kamer-verkiezing. Op 27 mei stemmen de leden van de Provinciale Staten op hun favoriete kandidaat-senator. Dat is vele malen interessanter dan het lijkt.

Vanzelfsprekend is er het gevecht om de restzetels. Maar de vraag is ook: worden er kandidaten met voorkeurstemmen gekozen? De geschiedenis leert dat deze verkiezing zelden volgens het boekje verloopt.

Lees verder na de advertentie

In 2007 werd PvdA’er Joyce Sylvester herkozen als Eerste Kamerlid, dankzij die voorkeurstemmen. Ze stond op de onverkiesbare zeventiende plek van de kieslijst. Maar door stemmen van PvdA-Statenleden uit Noord-Holland en Flevoland mocht ze senator blijven. Partijvoorzitter Ruud Koole was not amused. Hij verzocht Sylvester haar plek alsnog af te staan. Ze weigerde, met de Kieswet in de hand.

De PvdA nam haar verlies, maar dat kan niet van de SP worden gezegd. Bij diezelfde verkiezingen in 2007 werd ook Düzgün Yildirim met voorkeurstemmen gekozen. Ook hij was door zijn partij weggestopt in de onderste helft van de kandidatenlijst. Yildirim kreeg de hulp van ‘ongehoorzame’ Statenleden uit Overijssel en Drenthe, die, tegen de partijlijn in, een voorkeurstem uitbrachten. Saillant: Yildirim was destijds ook Statenlid (in Overijssel) en kon op die manier op zichzelf stemmen.

Partijleider Jan Marijnissen ontstak in woede en eiste dat Yildirim zijn plek zou afstaan. Tevergeefs. Marijnissen nam wraak en royeerde de senator als SP-lid. Yildirim bleef tot 2011 als eenmansfractie actief in de Eerste Kamer.

Bv’s

Het gebeurt zelden dat Eerste Kamerleden zich afsplitsen van hun fractie. Het Parlementair Documentatie Centrum heeft op de website Parlement.com een overzicht geplaatst van de breuken. Het is een overzichtelijk rijtje. Bovenaan de lijst, vanzelfsprekend, Anne-Wil Duthler. Ze kon sinds 2007 twaalf jaar lang ongehinderd deel uitmaken van de VVD-fractie, totdat scherpe onderzoeksjournalisten van ‘Follow The Money’ en Quote haar politieke werk naast haar zakelijke belangen legden. Dit voorjaar volgden publicaties over belangenverstrengeling. Quote gebruikte termen als ‘schimmig zakendoen’, ‘een ingewikkelde kluwen van tien BV’s’ en ‘dubbele petten’. Duthler was boos, stapte naar de rechter en verloor de zaak. Dat was voor de VVD-top reden genoeg om haar per direct uit de senaatsfractie te zetten.

De komende drie weken is de Eerste Kamer dus een eenmansfractie rijker. Daarna zijn de verkiezingen, verlaat Duthler de politiek en kan ze zich vol overgave op haar vele bv’s storten, zonder dreiging van verstrengelde belangen.

Krabbelaars

Anne-Wil Duthler en Düzgün Yildirim zijn kleine krabbelaars vergeleken met Kees de Lange, de koning aller afsplitsers. De Lange, gepensioneerd hoogleraar scheikunde, had in 2011 wel trek in een politiek avontuur namens 50Plus. Die partij bedacht iets ingenieus: 50Plus wilde dat jaar bij de Eerste Kamerverkiezingen de Onafhankelijke Senaatsfractie (OSF) wel aan een zetel helpen door Statenleden op die partij te laten stemmen, maar dan mocht 50Plusser De Lange deze innemen. En zo geschiedde.

50Plus bezette in feite twee zetels, een eigen en die van OSF. Het duurde niet lang voordat Kees de Lange ruzie kreeg met – je verwacht het niet – 50Plus-oprichter Jan Nagel. Het was genoeg reden voor een breuk. Daar hield het niet op. Vier jaar later ging het ook mis tussen De Lange en OSF. De senator verweet zijn partij te willen samenwerken met de omstreden oud-VVD’er Jos van Rey. De Lange zag geen andere optie dan ook OSF vaarwel zeggen en als onafhankelijk senator verder te gaan.

Toen werd het rustig rond De Lange: verder splitsen was simpelweg niet mogelijk.

Zij braken ook met hun fractie in de senaat:

1. Bertus Maris (1977, Boerenpartij)

2. Jan Hendriks (1995, Algemeen Ouderen Verbond)

3. Martin Batenburg (1998, Algemeen Ouderen Verbond)

Lees ook:

Plein 2

De belangrijke en minder belangrijke bijzaken in politiek Den Haag, beschreven door de parlementaire redactie van Trouw.

De senaat is een achterhaald instituut en moet worden afgeschaft

De Eerste Kamer is een overbodig bestuursorgaan, vindt bestuurskundige Dennis de Kool. Hij pleit daarom voor afschaffing.

Deel dit artikel