Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

SGP, CU en CDA groeien naar elkaar toe

Democratie

Hans Goslinga

Hans Goslinga. © Trouw
Column

De liberaal Oud schreef over de intrede van SGP-oprichter dominee Kersten in de Tweede Kamer: ‘Hier ziet men nu het calvinisme in zijn uiterste steilheid en onverdraagzaamheid’. Wat een verschil met de openhartige wijze waarop deze week het SGP-Kamerlid Dijkgraaf zijn voortijdige vertrek uit de Kamer motiveerde: om zijn huwelijk te redden en meer tijd voor zijn kinderen vrij te maken.

Dijkgraaf had het in zijn motivering kunnen laten bij ‘persoonlijke omstandigheden’, maar hij koos bewust voor openheid. Dat past bij een partij die zich de laatste jaren uit de marge van het politieke krachtenveld heeft losgemaakt en het ‘getuigen’ heeft vervangen door ‘overtuigen’. Vandaar dat SGP’ers nu ook onbevangen optreden in praatprogramma’s op de televisie, tot voor kort nog de ‘kiekkast van de duvel’.

Lees verder na de advertentie

De betekenis hiervan steekt misschien toch iets dieper dan louter een aanpassing aan de oprukkende moderniteit. In dat perspectief kunnen degenen die religie als achterhaald beschouwen of als struikelblok voor de emancipatie van het individu zelfgenoegzaam glimlachen. Zie je wel, zelfs een partij die zich beroept op de ‘eeuwige waarheid van de Schrift’ kan daaraan niet ontkomen. Maar net zo goed kun je vaststellen dat de SGP weigert zich bij de tendens neer te leggen dat God stilaan uit het publieke leven en daarmee uit de politieke arena verdwijnt.

De verdediging van Nederland als christelijke natie is nu de inzet

Dat verklaart waarom de partij zich niet langer defensief over ‘de nood der tijden’ beklaagt, maar veel meer de confrontatie met politieke rivalen zoekt en discussie over stenen des aanstoots, zoals huwelijksontrouw, aanzwengelt. Tegelijk poogt zij, met oog voor de realiteit van de krachtsverhoudingen, invloed op het regeringsbeleid uit te oefenen waar dat kan. De econoom Dijkgraaf speelde een belangrijke rol bij enkele tussentijdse akkoorden onder Rutte II.

Zelfs een tikje machiavellisme is de partij niet vreemd om haar doelen te bereiken. Hoewel principieel tegenstander van het referendum, zal zij, mocht het zo ver komen, zeker van dit instrument gebruik maken om de verfoeide donorwet van D66 alsnog tegen te houden.

Toen ik begin jaren zeventig als parlementair journalist in de Kamer begon, was het onder de pers gebruikelijk koffie te gaan drinken als dominee Abma aan het woord kwam. Nu hebben SGP’ers het oor van zowel de Kamer als de perstribune. Daaraan draagt bij dat fractieleider Van der Staaij zich in de beste traditie van de kleine christelijke partijen heeft ontwikkeld tot het ‘staatsrechtelijk geweten van het parlement’. In die rol is hij in menig debat een anker van heldere en nuchtere analyse.

Islamisering

Er is nog een tweede reden waarom de partij offensiever opereert. Dat is de komst van de islam naar onze streken. Dominee Kersten verklaarde in zijn maidenspeech in 1922 de oprichting van de SGP vier jaar eerder uit weerstand tegen de samenwerking van de gereformeerde ARP met de rooms-katholieken. Dat bondgenootschap was hem een gruwel: ‘Wij vochten ons van Spanje vrij, doch ook van Rome’. Hij voegde eraan toe: ‘Wij vormen een protestantse natie’. Nu is de partij, spiegelbeeldig aan het Geuzenmotto in de Tachtigjarige Oorlog ‘liever paaps dan Turks’, en ijvert zij, de precisie inruilend voor rekkelijkheid, voor een ‘christelijke natie’.

De SGP zegt niet aan de vrijheid van godsdienst te willen tornen, maar is sterk gekant tegen ‘islamisering’ van de openbare ruimte door minaretten op moskeeën en gebedsoproepen. De islam mag er wel zijn, maar zo min mogelijk zichtbaar - een beperking vergelijkbaar met het processieverbod voor de rooms-katholieken, dat gold van 1848 tot, jawel, 1983. Wat de overheid met de ene hand schonk (religievrijheid) nam zij met de andere hand terug (verbod op publieke uitingen).

In de ontwikkeling van ons politieke bestel heeft de SGP dus altijd een heel aparte positie ingenomen, waarbij de strijd tegen een ‘vreemde’ godsdienst telkens het zwaarste woog; als puntje bij paaltje kwam zwaarder dan de weerstand tegen de moderniteit, die hier al vroeg, ver voor de fusie in het CDA, protestanten en katholieken in de strijd om de opvoeding van het kind verenigde.

Als AR-leider in 1922 verklaarde Colijn deze Schoolstrijd uit de ongewone felheid waarmee in ons land 'de humanistische geestesstroming zich keerde tegen de christelijke elementen in het volksleven'.

Dat verhinderde de SGP niet in 1925 het eerste kabinet-Colijn van protestanten en katholieken ten val te brengen vanwege het gezantschap bij de paus. Het verlangen naar een zuiver protestantisme was voor Kersten leidend. Nu is dan de verdediging van Nederland als christelijke natie de inzet.

Vergis ik me niet, dan groeien de SGP, ChristenUnie en CDA op dit punt naar elkaar toe.

Hans Goslinga schrijft elk weekend een beschouwing over de staat van onze politiek en onze democratie. Lees hier meer van zijn columns

Deel dit artikel

De verdediging van Nederland als christelijke natie is nu de inzet