Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Senator John McCain (1936-2018): van oorlogsheld tot anti-Trump

Democratie

Bas den Hond

John McCain (1936-2018) © AFP

Hij was bovenal een oorlogsheld, maar naar het einde toe bouwde John McCain een reputatie op als 'maverick', een Republikein die zo nu en dan lak had aan de dogma's van zijn partij. De senator overleed zaterdag op 81-jarige leeftijd. 

Matig militair, maar daarna held in de Vietnam-oorlog. Invloedrijk senator, maar daarna de presidentskandidaat die werd verslagen door Barack Obama. Uiteindelijk: bewaarder van het politieke geweten van de Republikeinse partij en dus openlijk geminacht door Donald Trump. In het leven van John McCain, die zaterdag op 81-jarige leeftijd overleed aan de gevolgen van een hersentumor, volgden de hoogte- en dieptepunten het ritme van de Amerikaanse geschiedenis.

Lees verder na de advertentie

Een glanzende carrière bij de marine, daar leek John Sydney McCain III toe voorbestemd. Hij droeg de namen van zijn vader en grootvader, allebei admiraal. Maar de jonge John McCain was rebels, op de middelbare school en op de marine-academie. En eenmaal in actieve dienst, als gevechtspiloot, had hij ook iets tegen discipline.

Hij werd er gemarteld en ondertekende uiteindelijk een bekentenis als 'luchtpiraat'. "Ieder mens heeft zijn breekpunt", schreef hij later

Maar niet tegen gevaar. Vanaf een vliegdekschip voerde hij bombardementen uit op Hanoi. En daar boven de hoofdstad van Noord-Vietnam, nam zijn leven een beslissende wending. Hij werd neergeschoten, gebruikte zijn schietstoel, landde gewond, werd verder mishandeld en uiteindelijk opgesloten in het 'Hanoi Hilton', de beruchte gevangenis van Amerikaanse krijgsgevangenen.

Hij werd er gemarteld en ondertekende uiteindelijk een bekentenis als 'luchtpiraat'. "Ieder mens heeft zijn breekpunt", schreef hij later. Toen zin vader het bevel kreeg over de militaire acties tegen hen, wilden ze hem vrijlaten, maar hij weigerde voor zijn beurt te gaan. Pas na het tekenen van de vrede kwam hij thuis, geprezen als held, maar met armen die hij nooit meer hoog genoeg kon krijgen voor een militair saluut.

Maverick

Hij werd verbindingsofficier voor de marine bij het Amerikaanse Congres. Daar zag hij de mogelijkheid voor een andere manier om het land te dienen. In 1982 werd hij verkozen in het Huis van Afgevaardigden, vier jaar later als senator voor de staat Arizona.

Eigenlijk had hij nog meer gewild dan senator zijn. Twee keer deed hij een gooi naar het presidentschap

Sindsdien bouwde hij een reputatie op als 'maverick', een Republikein die zo nu en dan lak had aan de dogma's van zijn partij en gemene zaak durfde te maken met de Democraten. Hij ijverde voor een sterke defensie en steunde militair ingrijpen van de VS in het buitenland. Nadat hij officiële berisping kreeg omdat hij gunsten had geaccepteerd van een bankier in Arizona, werd hij een fanatiek voorvechter van strenge regels voor financiële bijdragen aan politieke campagnes. En toen na de aanslagen van 11 september 2001 bijna niemand bij de Republikeinen de oorlog tegen terreur durfde te bekritiseren, protesteerde McCain er heftig tegen dat de VS deden wat hij in Noord-Vietnam had ondergaan: gevangenen martelen.

Palin als voorbode

Eigenlijk had hij nog meer gewild dan senator zijn. Twee keer deed hij een gooi naar het presidentschap. De eerste keer, in 2000, verloor hij de strijd om de nominatie van George W. Bush. De tweede keer, in 2008, veroverde hij de nominatie. Maar er was op dat moment al een Republikein aan de macht, die het land in twee slecht verlopende oorlogen had gestort. En toen brak er eind 2008 ook nog eens een economische crisis uit. Hij was geen partij voor Barack Obama.

Hij kreeg van zijn kiezers de vraag of die Obama geen 'Arabier' was, of moslim. Die wees hij terecht en noemde Obama een fatsoenlijke man

In die campagne waren achteraf gezien, tekenen te zien van de kant waar het met Amerika op zou gaan. McCain steeg in de peilingen toen hij de populistische gouverneur van Alaska, Sarah Palin, als kandidaat-vicepresident vroeg, ook al was al snel duidelijk dat ze zich nooit in landelijk beleid of internationale politiek had verdiept. En hij kreeg van zijn kiezers de vraag of die Obama geen 'Arabier' was, of moslim. Hij wees die kiezers terecht en noemde Obama een fatsoenlijke man. Maar een andere populist, zakenman en reality-show presentator Donald Trump, zag in Palin zijn voorbeeld en in dat soort bange kiezers zijn kans. In 2016 versloeg hij zestien meer conventionele Republikeinen en veroverde het presidentschap.

Tijdens de campagne trok de senator uit Arizona zijn aanvankelijke steun voor Trump in nadat een geluidsopname bekend was geworden waarop die opschepte dat hij vrouwen ongestraft in het kruis kon tasten. Dat liet de kandidaat niet op zich zitten: "Hij is een oorlogsheld omdat hij gepakt werd", zei hij over McCain. "Ik zie liever mensen die niet gepakt werden."

Zo'n gebrek aan respect voor een militair die geleden had voor zijn land, had normaal gesproken de kansen van Trump om zeep geholpen. Maar het was geen normaal verkiezingsjaar, en net als na andere beledigingen van Trump, tegen minderheden, vrouwen, journalisten en gehandicapten, bleef hij de keus van de Republikeinse partijgangers.

McCain betaalde het president Trump dubbel en dwars terug. Toen een moeizaam in elkaar gezette wet op de gezondheidszorg in de Senaat in behandeling kwam, was zijn stem onmisbaar. Met een duim omlaag gebaar ontnam hij Trump de kans om 'Obamacare' uit de wereld te helpen.

Stem verheffen

Sindsdien verhief McCain regelmatig zijn stem als hij vond dat de president van de Verenigde Staten zich onwaardig gedroeg, bijvoorbeeld toen hij zich 'vernederde voor een tiran' tijdens de ontmoeting in Helsinki met de Russische president, Vladimir Putin. En Trump bleef hem in campagnetoespraken die stem tegen Obamacare nadragen. Ook nadat bij McCain de diagnose 'glioblastoma' was gesteld en zijn dagen vrijwel zeker geteld waren, kon er geen prijzend woord vanaf. Zaterdagavond twitterde hij alleen 'mijn diepe medeleven en respect aan de familie'.

McCain zal met militaire eer worden herdacht in de Nationale Kathedraal in Washington. Op zijn verzoek zullen op zijn begrafenis, bij de Marine-Academie in Annapolis, twee voormalige presidenten spreken die politiek bedreven op de manier die hij de laatste jaren zo miste, George W. Bush en Barack Obama. De huidige bewoner van het Witte Huis is niet welkom.

Lees ook:

Senator John McCain (81) overleden

In zijn huis in Arizona is zaterdag op 81-jarige leeftijd de Amerikaanse senator John McCain overleden. De Republikeinse politicus was al geruime tijd ernstig ziek. Hij besloot onlangs zich niet meer medisch te laten behandelen tegen kanker.

Donald Trump: een ontstellend zwakke leider

Donald Trump ziet zichzelf als een sterk leider. Daar windt hij geen doekjes om. Een imago te creëren van sterk leiderschap lijkt zelfs het voornaamste doel van zijn presidentschap te zijn, schrijft Patrick van Schie,directeur van de TeldersStichting.

En weer klapt iemand uit de inner-circle van Trump uit de school

Een voormalig medewerkster doet een boekje open over de president. En zijn woede daarover spoort haar alleen maar aan.

Deel dit artikel

Hij werd er gemarteld en ondertekende uiteindelijk een bekentenis als 'luchtpiraat'. "Ieder mens heeft zijn breekpunt", schreef hij later

Eigenlijk had hij nog meer gewild dan senator zijn. Twee keer deed hij een gooi naar het presidentschap

Hij kreeg van zijn kiezers de vraag of die Obama geen 'Arabier' was, of moslim. Die wees hij terecht en noemde Obama een fatsoenlijke man