Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

x

Samsom: de man die de PvdA betrouwbaar maakte

democratie

Romana Abels

Samsom tijdens zijn toespraak na het verliezen van de lijsttrekkersverkiezingen. © anp
Profiel

Na vandaag heeft Diederik Samsom even geen zaak meer om voor te vechten. Nu Lodewijk Asscher tot lijsttrekker is gekozen, verlaat hij de Kamer.

Hij belde ergens aan, zei: 'Hallo, ik ben Diederik Samsom' en vroeg wat de mensen dwarszat

De indrukwekkendste dag in de agenda van Diederik Samsom was 8 oktober. Op die dag bezocht hij Apeldoorn, Deventer, Zutphen, Bronckhorst, Doetinchem en Oude IJsselstreek. Hij begon rond het middaguur, tien uur later kon hij naar huis.

De afgelopen vier jaar was Samsoms agenda altijd vol, helemaal. Van de vroege ochtend tot de late avond. Samsom werd nooit moe. Had hij een vrij uurtje, dan ging Diederik Samsom de deuren langs in Woerden, de gemeente waar de verkiezingsuitslag altijd precies het landelijke beeld weerspiegelt. Hij belde ergens aan, zei: 'Hallo, ik ben Diederik Samsom' en vroeg wat de mensen dwarszat.

'Net een Duracell-konijntje', heeft Lodewijk Asscher ooit over hem gezegd, vol bewondering. Volgens Asscher heeft Samsom 'een niet te evenaren energieniveau'.

De vraag is wat Diederik Samsom na vandaag met al die energie gaat doen, als hij geen werk meer heeft en even helemaal niets om voor te vechten? Vandaag komt de PvdA-fractie bijeen om een nieuwe fractievoorzitter te kiezen. Dan is Samsom Kamerlid-af. Fractievoorzitter-af. Sinds vrijdag al is hij kandidaat-lijsttrekker-af. Dan is hij eventjes helemaal niets.

Zijn goede vriend Jeroen Dijsselbloem zei gisteren dat de optie dat hij de lijsttrekkersstrijd zou verliezen, hooguit theoretisch bij Samsom was opgekomen. "Hij liet die gedachte hooguit rationeel toe. Meer kon niet. Als je dat wel doet, slaat de twijfel toe", zei Dijsselbloem.

Tekst loopt door onder afbeelding.

Lees verder na de advertentie
Samsom nadat hij is verkozen tot lijsttrekker van de PvdA in 2012. © anp

Wrang

Toen hij bleek te hebben verloren, haperde Samsom een beetje, alsof er water in zijn motor zat

Het is wrang: Samsom wilde de lijsttrekkerverkiezing zelf. En hij wilde Lodewijk Asscher als tegenkandidaat. In het gevecht om een nieuw mandaat van de PvdA-leden wilde Samsom boksen tegen iemand met statuur. Hij vertrouwde daarbij onder meer op zijn eigen energie. Samsom wist dat hij wel, maar Asscher niet iedere avond naar een andere partij-afdeling kon.

Samsom wilde graag dat 'ze allebei sterker uit de strijd kwamen'. Maar toen hij bleek te hebben verloren, haperde Samsom een beetje, alsof er water in zijn motor zat. Alsof één band was leeggelopen.

Wie de afgelopen jaren geregeld met Samsom praatte, kent zijn autometaforen. Ingenieur Samsom vergeleek Nederland graag met een vehikel waarvan de motor kapot was toen hij aan dit kabinet begon. Soms was de auto van de weg geraakt, andere keren lag hij in het ravijn. De kern van de beeldspraak was dat het hem met Mark Rutte was gelukt om de wagen weer op de weg te krijgen. Graag had hij, zo zei hij dat, als nieuwe lijsttrekker 'verantwoording afgelegd' aan de kiezers.

Hij zou dan wéér over die auto hebben gesproken. Het zou de mare hebben ontkracht, het verhaal dat de PvdA de waarden van de sociaal-democratie zou hebben verkwanseld. Hij zou hebben gewezen op de Wet werk en zekerheid, het kinderpardon, allerlei maatregelen om het beleid van dit kabinet te verzachten. Hij zou zijn kiezers hebben gewezen op de belangrijke dossiers waarin hij zelf grote stappen zette; zijn Klimaatwet, de Turkijedeal over de vluchtelingen. Half sociaaldemocratisch Europa had hij aan de lijn gehad om die mogelijk te maken.

Tekst loopt door onder afbeelding.

2003: Kamerlid Samsom. © anp

Afspraken

Op het Binnenhof kreeg Samsom afgelopen jaren iets voor elkaar wat voorheen voor onmogelijk werd gehouden: hij maakte van de Partij van de Arbeid een betrouwbare re­ge­rings­part­ner

Hij zou tegen zijn kiezers hebben gezegd dat hij fouten had gemaakt. Dat hij soms te ver voor de troepen uitliep, zijn fractie niet meenam in belangrijke besluiten. Dat hij het spijtig vond dat hij vijf fractieleden was kwijtgeraakt: Bonis, Hilkens en Monasch in het bijzonder.

Voor politiek Den Haag is het vertrek van Samsom misschien wel tragischer dan het - zeker in de laatste jaren - ook vaak spoedige vertrek van eerdere PvdA-fractieleiders . Op het Binnenhof kreeg Samsom afgelopen jaren iets voor elkaar wat voorheen voor onmogelijk werd gehouden: hij maakte van de Partij van de Arbeid een betrouwbare regeringspartner. Waar voorheen menig coalitiepartner klaagde over de wispelturigheid van die partij, stond Samsom voor zijn afspraken.

Niet in de Kamer, maar aan de telefoon met Mark Rutte deed Samsom zijn zaken. Buiten het zicht van zijn fractie en zijn kiezers oefende hij maximaal druk uit op het kabinet. Dat intussen zijn fractie zich gekooid voelde, klemgezet in afspraken waar ze weinig over had in te brengen, merkte Samsom pas laat. Evenmin als de kiezer begreep waar het PvdA-geluid gebleven was: ook in de Kamer verdedigden de sociaaldemocraten maatregelen die waren ontstaan uit een compromis met de VVD.

'Het eerlijke verhaal'

Toen Samsom de teugels van zijn fractie een jaar geleden losser liet, toen hij ze vroeg om nu juist weer het linkse geluid te laten horen, wist bijna niemand meer hoe dat moest. Kamerleden van de VVD vonden op hetzelfde moment hun eigen geluid veel gemakkelijker terug.

Samsom bewees dat het voor de sociaaldemocraten mogelijk is om een hele kabinetsperiode uit te zitten, terwijl de regeringspartner allerminst een gemakkelijke is. Ook staat hij voor een nieuwe manier van politiek bedrijven. In de campagne van 2012 deed hij geen enkele belofte. Hij praatte met kiezers en vertelde ze 'het eerlijke verhaal'. Dat leverde hem maar liefst 38 zetels op, waar de peilingen hem er eerst niet meer dan vijftien gaven.

Op dit moment zijn de peilingen voor de PvdA nog dramatischer dan destijds. Toch hoopt Samsoms vriend Dijsselbloem nog op een politieke terugkeer van zijn kompaan. "Ik heb me emotioneel en rationeel nog niet neergelegd bij zijn vertrek", zei Dijsselbloem gisteren in debatcentrum De Rode Hoed in Amsterdam. "Ik hoop dat Diederik actief en betrokken blijft, dat we hem in een andere rol zullen terugzien."

Mariëtte Hamer, voorzitter van de Sociaal-Economische Raad, was ook in Amsterdam. Ooit won zij een interne strijd om het fractievoorzitterschap van Samsom. "Daarna is het ook helemaal goed met hem gekomen", zei ze.

Ik hoop dat Diederik actief en betrokken blijft, dat we hem in een andere rol zullen terugzien

Minister Jeroen Dijsselbloem

Jeroen Dijsselbloem en Diederik Samsom als Kamerleden in 2008. © ap

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie
Hij belde ergens aan, zei: 'Hallo, ik ben Diederik Samsom' en vroeg wat de mensen dwarszat

Toen hij bleek te hebben verloren, haperde Samsom een beetje, alsof er water in zijn motor zat

Op het Binnenhof kreeg Samsom afgelopen jaren iets voor elkaar wat voorheen voor onmogelijk werd gehouden: hij maakte van de Partij van de Arbeid een betrouwbare re­ge­rings­part­ner

Ik hoop dat Diederik actief en betrokken blijft, dat we hem in een andere rol zullen terugzien

Minister Jeroen Dijsselbloem

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.