Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Rutte zet de deur op een ruime kier voor de oppositie

Democratie

Bart Zuidervaart

Geert Wilders (PVV) en Premier Mark Rutte tijdens een plenair debat in de Tweede Kamer over de regeringsverklaring. © ANP

Minister-president Mark Rutte deed vanmorgen, bij de presentatie van zijn nieuwe kabinet in de Tweede Kamer, nadrukkelijk een handreiking naar de oppositie. “De deur van de Trêveszaal staat op een ruime kier”, zei de premier.

Vandaag en donderdag is het Binnenhof in de ban van het debat over de regeringsverklaring. Coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie zullen hun regeerakkoord moeten verdedigen tegenover negen oppositiepartijen, verdeeld over een linker- en rechterflank. Het besef bij het kabinet dat regeren zonder hulp van een of meerdere van deze partijen onmogelijk zal zijn, is groot. De coalitie rust in Tweede en Eerste Kamer op de kleinst denkbare meerderheid. En na de verkiezingen voor de Provinciale Staten over anderhalf jaar is de marge in de senaat misschien wel verdwenen.

Lees verder na de advertentie

Rutte zei in zijn regeringsverklaring: “Voor ons is het regeerakkoord een beginpunt en zeker geen eindpunt. Er is ruimte voor overleg, over de concrete uitwerking. Sterker nog: we hebben die inbreng van buiten nodig.”

Stabiel

De premier deed vanmorgen zijn best om zijn ministersploeg te presenteren als ‘een heel gewoon Nederlands kabinet’. Een parlementair meerderheidskabinet. De situatie oogt in ieder geval iets stabieler dan tijdens Rutte I (gedoogsteun PVV nodig) en Rutte II (minderheid in Eerste Kamer). 

Geert Wilders ging als vanouds tekeer het kabinet

Maar Rutte III is ook het resultaat van een flink versnipperde verkiezingsuitslag. Rutte: “We moeten terug naar het kabinet-Den Uyl voor een coalitie die bestond uit bewindslieden van méér dan drie partijen.” Het is voor de coalitie, aldus de premier, ‘een extra motivatie om de komende jaren te zoeken naar een breed draagvlak’.

Het werd dus de ochtend van de uitgestoken hand in de Tweede Kamer, in de hoop dat deze - al dan niet aarzelend - vanuit de oppositie zal worden beantwoord. De kersverse fractievoorzitter van de VVD, Klaas Dijkhoff, repte over ‘een taak die groter is dan onze eigen achterban’. Hij zal de komende tijd ‘brede samenwerking’ zoeken, zei hij: “Democratie is niet wat de helft plus één wil.”

Moties van wantrouwen

In het begin van het debat werd eens te meer duidelijk dat die hand in ieder geval niet zal worden aangenomen door de PVV. Partijleider Geert Wilders ging als vanouds tekeer het kabinet en kondigde direct meerdere moties van wantrouwen in. Morgen zal Wilders proberen Kajsa Ollongren (D66, minister van binnenlandse zaken) en Barbara Visser (VVD, staatssecretaris van defensie) weg te sturen vanwege hun dubbele nationaliteit. Er zal nauwelijks steun voor zijn. CDA-fractievoorzitter Sybrand Buma wees Wilders er fijntjes op dat de PVV in 2010, toen de partij gedoogsteun leverde aan het kabinet-Rutte I, geen motie van wantrouwen indiende tegen staatssecretaris Marlies Veldhuijzen van Zanten, ondanks haar dubbele paspoort. “Ik weet wel waarom Wilders dit niet deed”, zei Buma. “U was bang het kabinet boos te maken.”

De PVV kondigde ook een motie van wantrouwen aan tegen CDA-minister Ferdinand Grapperhaus van justitie en veiligheid, die ‘een gevaar voor de nationale veiligheid’ zou zijn. Grapperhaus heeft eerder verkondigd dat jihadgangers wat hem betreft naar Nederland kunnen terugkeren en op enig moment op genade moeten kunnen rekenen.

Die oppositiesteun moet het kabinet dus elders halen. De coalitie zal niet alleen tijdens dit debat, maar ook de komende jaren, lonken naar GroenLinks, SGP en PvdA voor samenwerking. Niet voor niets bedankt Rutte de sociaaldemocraten ‘voor hun grote inzet en betrokkenheid’ tijdens het vorige kabinet. “Ik denk dat geen van de scheidende bewindslieden het mij kwalijk neemt als ik daarbij speciaal Lodewijk Asscher noem, die hierin als vicepremier een belangrijke rol heeft gespeeld.” 

Lees ook: De lolbroekerij is definitief het Binnenhof binnengedongen.

Deel dit artikel

Geert Wilders ging als vanouds tekeer het kabinet