Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Rutte III wil van iedereen zijn; De opvallendste passages uit de regeringsverklaring

Democratie

Romana Abels

Van links naar rechts: minister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (ChristenUnie), premier Mark Rutte, minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (CDA) en minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (D66) tijdens het debat van gisteren. © ANP

De regeringsverklaring zegt meer dan alleen de maatregelen van het komende kabinet. Trouw gaat in op zes opvallende uitspraken van de premier.

1. Asscher

Lees verder na de advertentie

In de afgelopen jaren is veel bereikt voor Nederland. [..] Ik denk dat geen van de scheidende bewindslieden het mij kwalijk neemt als ik daarbij speciaal Lodewijk Asscher noem, die hierin als vicepremier een belangrijke rol heeft gespeeld.
Mevrouw de voorzitter, het kabinet dat ik vandaag aan uw Kamer mag presenteren, is een heel gewoon Nederlands kabinet.
Onze parlementaire geschiedenis leert dat de bereidheid tot overleg en het sluiten van compromissen ons land steeds veel goeds brengt. Het regeerakkoord sluit daar naadloos bij aan.

Honderden keren liep Mark Rutte de afgelopen jaren van zijn ministerie van algemene zaken naar dat van zijn vicepremier Lodewijk Asscher, sociale zaken. "Lodewijk leerde mij te zeggen wat ik vind", zei de premier anderhalf jaar geleden in de Volkskrant. Asscher had Rutte geleerd over moraal te beginnen.

Rutte lijkt toch te rekenen op de goede verhouding die hij de afgelopen jaren met Asscher opbouwde

Rutte zei toen ook: "Ik weet bijna instinctief hoe Lodewijk de dingen zal aanpakken."

Dat het overleg tussen de twee heren sinds de verkiezingen wat minder soepel liep dan voorheen, het zij zo.

Rutte lijkt toch te rekenen op de goede verhouding die hij de afgelopen jaren met Asscher opbouwde.

Misschien nam Rutte om Asscher te paaien 'uitbreiding van het partnerverlof' op in het regeerakkoord. Dat was een maatregel waar minister Asscher veel belang aan hechtte, maar die hij net niet doorgevoerd kreeg.

Sowieso liet Rutte zich in deze regeringsverklaring van zijn tot nog toe meest sociale kant zien: "Dit kabinet wil een sterk land nog beter maken voor iedereen. Dat vraagt meer dan alleen extra koopkracht. Het zit ook in al die plannen die het leven van mensen direct positief beïnvloeden."

Voor hij ook maar iets zei over belastingklimaat, benadrukte de premier de maatregelen om brandweer en politievrijwilligers te ondersteunen, vechtscheidingen tegen te gaan, laaggeletterdheid te bestrijden, problematische schulden van gezinnen aan te pakken en werk te maken van dat langere kraamverlof voor partners.

Hij nam er ook de 20.000 extra beschutte werkplekken in op, maar daarop had zijn oude vriend Asscher meteen kritiek: mensen met een arbeidsbeperking mogen straks minder verdienen dan het minimumloon. "Ik vind het niet uit te leggen dat je in een tijd van begrotingsoverschotten geld weghaalt bij de groep die het meest kwetsbaar is."

© ANP

2. Boeren en kunstenaars

Het is waar dat het kabinet de komende jaren formeel regeert op basis van de helft plus 1. Maar wel in het besef dat de democratie en het landsbestuur gebaat zijn bij betrokkenheid en medeverantwoordelijkheid van anderen.
Regeringsbeleid is er niet voor de politiek of de polder, maar voor onderwijzers en politieagenten, ouders en vrijwilligers, boeren en kunstenaars, topsporters en studenten, mensen met en zonder baan, mensen met en zonder een beperking. [..] Politiek moet gaan over Nederland en politiek moet er zijn voor Nederlanders. Alle Nederlanders. Juist ook voor de mensen die denken dat de politiek er niet meer voor hen is.

Dat Rutte III meer dan het vorige kabinet inzet op een inclusieve samenleving, is waarschijnlijk de winst van het regeren met CDA en ChristenUnie. Het woord wordt vaak gebruikt in de wereld van de mensen met beperkingen, om aan te geven hoe de ideale wereld eruitziet - één waarin iedereen meedoet.

Dat er twee christelijke partijen deelnemen aan Rutte III is ook te zien aan de erkenning van de ouders en vrijwilligers in de regeringsverklaring.

Rutte III is een stuk minder onvriendelijk jegens mensen uit de kunstwereld dan Rutte I

Opvallend is Rutte's gebruik van het woord kunstenaars. Uit het regeerakkoord bleek al dat het derde kabinet-Rutte een stuk minder onvriendelijk is jegens mensen uit de kunstwereld dan het eerste was, toen er 200 miljoen op kunst werd bezuinigd.

Dit keer zit namelijk D66 in het kabinet, dat zich die bezuiniging erg heeft aangetrokken. Bekend werd al dat een aantal toneelgezelschappen dat dreigde te moeten verdwijnen, subsidie houdt.

Tenslotte noemt Rutte ook topsporters, studenten, boeren en mensen met en zonder baan. Gegeven het feit dat de VVD staat voor de topsporters en de ondernemers, spreekt hij de boeren, de mensen met en zonder werk en de studenten aan namens zijn coalitiepartners. De boeren voor het CDA, de studenten voor D66, de rest voor de ChristenUnie.

© Marten Hartman

3. De gewone Nederlander

Wat deze vier partijen bindt en motiveert samen aan de slag te gaan, ligt in het hart van het regeerakkoord. [..] In de grote onderwerpen die we samen willen adresseren. Een duurzaam Nederland voor volgende generaties. Dat werken moet lonen. Dat een herkenbaar Nederland internationaal beter zijn stempel kan drukken. En boven alles de gezamenlijke overtuiging dat de middengroepen, de mensen met een gewoon salaris en een gewoon koop- of huurhuis, nu moeten gaan merken dat de offers die zij de laatste jaren hebben gebracht om de crisis te overwinnen, niet voor niets zijn geweest. Zij verdienen het erop vooruit te gaan. En voor alle duidelijkheid: dat woord ‘gewoon’ is insluitend: het maakt niet uit waar je wortels liggen, waar je woont, wat je gelooft of hoe je in het leven staat.
We hebben compromissen gesloten. Met plannen voor nu en straks. Klein en groot. Plus en min. Maar wel met een duidelijke richting. Dit kabinet wil een sterk land nog beter maken voor iedereen. [..] En dat vraagt meer dan alleen extra koopkracht. [..]Het zit ook in al die plannen die het leven van mensen direct positief beïnvloeden.

Dat dit een kabinet zou zijn voor de gewone Nederlander, dat had Rutte al gezegd bij de presentatie van het regeerakkoord. Meteen kwam er toen kritiek: was het er alleen voor de gewone-gewone Nederlander of ook voor de gewone Nederlander-met-een-migratie-achtergrond?

Wilders kondigde al aan dat hij een motie van wantrouwen zal indienen tegen alle kabinetsleden met een dubbele nationaliteit

Rutte, zelf ook altijd heel gewoon gebleven, nam nog even een zin om dit punt extra toe te lichten: het gaat dus om iedereen.

Tijdens de inbreng van Wilders en Baudet kreeg deze zin gisteren extra lading. Wilders kondigde al aan dat hij vandaag een motie van wantrouwen zal indienen tegen alle leden van het kabinet met een dubbele nationaliteit. Baudet zei dat hij hem daarin zal steunen, omdat van kabinetsleden moet worden verwacht dat zij maar één land dienen.

4. Klimaatoplossingen

Want ja, te weinig mensen merken nog dat het goed gaat. En te veel mensen maken zich zorgen over hun eigen toekomst en die van hun kinderen. De realiteit is: een land is nooit af. Zelfs een sterk land als het onze niet.
We gaan niet zomaar bijplussen, we willen ook iets bereiken.
Dit hebben we de komende jaren nodig: lange termijn denken en korte termijn doen.
Wat snel kan, doen we snel.
Voor het antwoord op de vraag hoe we in 2050 genoeg voedsel kunnen produceren op de wereld, kijkt iedereen naar Nederland. En nu willen we ook bereiken dat de wereld naar Nederland kijkt voor klimaatoplossingen.

De wenkbrauwen van groen Nederland gingen verbaasd omhoog toen Rutte na de presentatie van het regeerakkoord zei dat 'de VVD altijd een groene partij is geweest'. Dat was bij de meeste mensen nog niet zo doorgedrongen.

Bij de regeringsverklaring werd iets duidelijker wat Rutte beoogt: hij wil dat Nederland wereldleider wordt wat betreft klimaatoplossingen. Wat Wageningen betekent voor het wereldvoedselvraagstuk, hoe de Nederlandse dijken de hele wereld tot voorbeeld zijn, zo wil Rutte van Nederland een nieuw gidsland maken op het gebied van klimaattechnologie.

Dat deze wens vooral nog een droom is in het hoofd van Rutte, bleek eerder deze week. Toen presenteerde het Planbureau voor de Leefomgeving een studie naar de maatregelen uit het regeerakkoord. De ambitie is dat in 2030 de CO2-uitstoot 49 procent minder is dan in 1990. Maar de maatregelen die in het regeerakkoord staan, zullen voor slechts de helft van deze reductie zorgen.

Wel is al duidelijk dat Rutte en zijn kabinet bijvoorbeeld toekomst zien in biobrandstoffen en zuiniger banden, want dat stond al wel in het regeerakkoord.

© ANP

5. Integratie versnellen

Tot slot, mevrouw de voorzitter, heeft dit kabinet de overtuiging dat als een land trots is op zichzelf en pal staat voor zijn kernwaarden, het internationaal sterker kan opereren. Dat herkenbare Nederland is niet eenvormig. Het is een samenleving waarin niet je geloof of je afkomst, maar je toekomst telt. Tolerantie, gelijkwaardigheid en geloofsvrijheid zijn kernwaarden van ons land. [..] Het Wilhelmus, de Nachtwacht en het parlement zijn ankers van een gemeenschappelijke identiteit die explicieter mag worden beleefd.
In het verlengde hiervan wil het kabinet de integratie versnellen van nieuwkomers die hier mogen blijven. Nationaal en internationaal belang zijn geen tegenpolen, maar liggen in elkaars verlengde.

"Je hoeft het in een partij niet over alles eens te zijn", zei Mark Rutte eind 2016. Hijzelf, bijvoorbeeld, was het op één punt niet eens met zijn collega-minister Edith Schippers. Zij had in een indrukwekkende lezing over de multiculturele samenleving gesteld dat het tijd werd dat 'rechtse heilige huisjes sneuvelen'. Ze doelde daarmee op de regel "dat je hier niet mag leren en werken tot duidelijk is dat je hier mag blijven."

Rutte vindt nu opeens ook dat integratie beter sneller kan dan langzaam

Het was Schippers een gruwel dat asielzoekers dagen, weken, soms jaren in ledigheid doorbrengen zonder dat ze leren waar ze terecht zijn gekomen, wat hier de regels zijn en waarom. Zij wilde dat ze sneller zouden integreren.

Rutte was nogal stellig in zijn afwijzing van haar opvatting. Maar dat er ook in die opvatting nog ruimte zat, bleek gisteren uit de regeringsverklaring. Want nu opeens vindt ook hij dat integratie beter sneller kan dan langzaam.

6. Deur op een kier

Je hoort het met Hollandse nuchterheid vaak zeggen: ‘Het duurt even, maar dan heb je ook wat.’ [..]Voor ons is het regeerakkoord een beginpunt en zeker geen eindpunt. Er is ruimte voor overleg over de concrete uitwerking. Sterker nog: we hebben die inbreng van buiten nodig. De deur van de Trêveszaal staat op een ruime kier.
We gaan nu met volle overtuiging aan de slag, met vertrouwen in de toekomst en met begrip voor al die mensen die denken: eerst zien, dan geloven. Ook dat is terechte Hollandse nuchterheid.
Wat zou het mij veel waard zijn als we er de komende periode met elkaar blijk van kunnen geven dat we de urgentie van deze tijd snappen. Dat we snappen dat van ons niet alleen strijd, maar ook oplossingen worden gevraagd. Dat we als politici aan Nederland kunnen laten zien dat verschillen er zijn om te koesteren en tegenstellingen om te overbruggen. Zodat mensen weer voelen dat de politiek er voor hen is. Ik zal me daar persoonlijk, samen met de collega’s, samen met u, met hart en ziel voor inzetten.

De 150 Kamerleden moesten gisteren om geen van de woorden van Rutte zo hard lachen als om deze zin. Duidelijk was meteen dat ze er geen zier van geloofden. Het regeerakkoord is immers zo vastomlijnd, elk woord gewikt en gewogen, dat het niet erg bestand is tegen inbreng van buiten.

Maar Rutte meende het wel. De woorden 'uitgestoken hand' en de persoon van Mark Rutte zijn sinds zijn eerste premierschap in 2010 onlosmakelijk met elkaar verbonden. Destijds begon Rutte een ongewis avontuur met een gedoogconstructie, waarbij hij vooraf al wist dat hij in de Kamer naar meerderheden zou moeten zoeken voor vele voorstellen.

Het was meteen duidelijk dat de Kamerleden geen zier geloofden van deze zin

Het leidde onder meer tot goede banden met Alexander Pechtold, Arie Slob en Kees van der Staaij, met wie hij in de jaren daarna menig akkoord uitonderhandelde. Hij hield er een goede relatie met de PvdA aan over.

Ook dit keer hoopt Rutte op bredere steun dan alleen van de coalitiepartijen. Dat er door de Kamer weinig meer aan zijn regeerakkoord kan worden veranderd, is misschien een gegeven, met deze zin geeft hij vooral ook aan dat hij openstaat voor voorstellen van de kant van de Kamer.

Lees ook: 

Rutte III zoekt verbinding met de oppositie
De langverwachte vuurdoop van Rutte III
- Lees hier meer over het kabinet-Rutte III

Deel dit artikel

Rutte lijkt toch te rekenen op de goede verhouding die hij de afgelopen jaren met Asscher opbouwde

Rutte III is een stuk minder onvriendelijk jegens mensen uit de kunstwereld dan Rutte I

Wilders kondigde al aan dat hij een motie van wantrouwen zal indienen tegen alle kabinetsleden met een dubbele nationaliteit

Rutte vindt nu opeens ook dat integratie beter sneller kan dan langzaam

Het was meteen duidelijk dat de Kamerleden geen zier geloofden van deze zin