Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Rusland blijft gewoon glashard ontkennen

Democratie

Janne Chaudron

© Sjoerd van Leeuwen

Wat bezielt Rusland om twee weken voor de presidentsverkiezingen een Russische dubbelspion en zijn dochter zo openlijk aan te vallen met zenuwgas?

Ruslands imago in het buitenland was al niet best, en de Skripal-zaak draagt daar vermoedelijk aan bij. Dat de Britse premier Theresa May ‘de betrokkenheid van Rusland waarschijnlijk acht’, zet de verhoudingen verder op scherp. Iets waar het Kremlin dat al met honderden sancties geconfronteerd wordt, niet op zit te wachten. Tenminste, dat zou je zeggen als buitenstaander.

Lees verder na de advertentie
De mensen die in dienst zijn van de FSB houden zich niet aan regels, ze gaan ongestraft hun gang
en staan onder het gezag van het Kremlin

Mark Galeotti

Maar Rusland zaait graag verwarring. Dat heeft president Poetin tijdens zijn laatste presidentstermijn – hij wordt zondag herkozen – heel duidelijk gemaakt. In het geval van de dubbelspion Sergej Skripal lijkt dat niet anders. De man ligt samen met zijn dochter Joelia sinds vorige week zondag in kritieke toestand in het ziekenhuis nadat de twee bewusteloos waren aangetroffen op een bankje in het Engelse Salisbury.

Het patroon is inmiddels bekend: alle bewijzen wijzen in de richting van Moskou. Het zenuwgas waar Skripal en zijn dochter mee zijn aangevallen werd vermoedelijk vervaardigd in Rusland, maar het Kremlin ontkent. De Russische minister van buitenlandse zaken Sergej Lavrov deed dat gisteren opnieuw. Hij voegde daaraan toe: “Londen weigert ons de stof (het zenuwgas, red.) te geven.” Met andere woorden: wij weten van niets, en zo wel, bewijs het maar. Het Kremlin wacht af totdat de ophef is overgewaaid. Zoals ze dat ook deed in het geval van MH17 en de annexatie van de Krim.

Maar verwarring zaaien is niet het enige argument voor de openlijke aanval op een dubbelspion. Hoewel het speculeren blijft, zijn inlichtingendiensten, niet alleen de Russische, bikkelhard als het gaat om oude vijanden. Skripal is een oud-medewerker van de Russische militaire inlichtingendienst. Halverwege de jaren negentig benaderde de Britse dienst hem met de vraag of hij Russische spionnen voor veel geld wilden verraden. Dat aanbod nam Skripal aan en hij werd daar in 2004 voor veroordeeld in Rusland. In 2010 kwam hij vervroegd vrij nadat Rusland en de VS een omvangrijke spionnenruil overeen kwamen.

Verrader

Het maakt de moordpoging op Skripal bijzonder, zeggen sommige analisten. Tijdens de Koude Oorlog werden regelmatig spionnen geruild en na zo’n deal werden ze over het algemeen met rust gelaten. Het zou dus kunnen zijn dat Skripal zijn werk voor de Britse inlichtingendienst nooit heeft gestaakt, speculeren sommigen. Het kan ook zijn dat het Kremlin Skripal altijd als verrader is blijven beschouwen. En verraders kunnen in Rusland niet snel rekenen op clementie, zo zei Poetin in 2010.

Dat is de afgelopen jaren wel duidelijk geworden. Critici van Poetin, vaak rijke oligarchen, zijn hun leven ook in het buitenland niet zeker. De bekendste Russische moord op Brits grondgebied dateert van 2006 toen Aleksander Litvinenko, een fel tegenstander van Poetin, werd vermoord met het radio-actieve polonium. Een ander voorbeeld is de zeer vermogend zakenman Boris Berezovsky die in 2013 dood op zijn badkamervloer in Zuid-Engeland werd aangetroffen. In eerste instantie dachten de autoriteiten aan zelfmoord, maar na onderzoek bleek niet vast stellen of Poetin-criticus Berezovsky was vermoord of zichzelf van het leven had beroofd. Gisteren werd ook Nikolai Gloesjkov dood gevonden in zijn huis. Hij was een vriend van Berezovsky, maar de politie heeft vooralsnog geen aanwijzingen dat deze dood verband heeft met de moordpoging op Skripal.

In totaal zouden er de afgelopen jaren zo’n veertien van dit soort verdachte moorden zijn gepleegd. Mark Galeotti, die al jaren onderzoek doet naar de Russische inlichtingendiensten, denkt dat de agressieve FSB daar de oorzaak van is. In principe opereert deze inlichtingendienst alleen op nationaal niveau, maar de afgelopen jaren is de FSB steeds machtiger geworden en ook veel actiever in het buitenland, schreef hij vorige week in The Moscow Times. “De mensen die in dienst zijn van de FSB houden zich niet aan regels, ze gaan ongestraft hun gang en staan onder het gezag van het Kremlin.”

Volgens Galeotti moet het Westen dan ook rekening houden met een nieuw spionagespel waarin oude regels er niet meer toe doen.

Lees ook:

De Russische ambassadeur in Londen moet uitleg geven over het gif dat in Zuid-Engeland is gebruikt bij een moordaanslag op een voormalige Russische dubbelspion en zijn dochter, Sergej (66) en Joelia Skripal (33).

Deel dit artikel

De mensen die in dienst zijn van de FSB houden zich niet aan regels, ze gaan ongestraft hun gang
en staan onder het gezag van het Kremlin

Mark Galeotti