Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Republikeinen en Trump spelen het hard, nu het nog kan

Democratie

Bas den Hond

Van links naar rechts: Nancy Pelosi, Mike Pence, Donald Trump en Chuck Schumer. © Photo News
column

Het zijn zware dagen voor tientallen Congresleden die in november hun zetel zijn verloren of vrijwillig opgaven. Ze moeten komende week nog doorwerken, en misschien zelfs wel tot Oudjaar komen opdraven in Washington, om te stemmen over belangrijke onderwerpen. 

Bijvoorbeeld over mildere straffen voor kleine misdrijven en drugsovertredingen, het wel of niet bouwen van een muur aan de grens bij Mexico en het financieren van het dagelijkse doen en laten van de overheid na 21 december – en dat laatste is door touwtrekken over de muur geen hamerstukje.

Lees verder na de advertentie

Het staat nu eenmaal zo in de grondwet: totdat na Nieuwjaar het nieuw gekozen 116de Congres zijn zittingsperiode van twee jaar begint, is het 115de Congres nog aan de macht. Met een Republikeinse meerderheid in het Huis van Afgevaardigden die als gevolg van de verkiezingsuitslag op het punt van verdwijnen staat. De Republikeinen willen daar nog even maximaal gebruik van maken.

Zo’n periode heet in het Amerikaanse politieke spraakgebruik de ‘lame duck’-zitting. In het Nederlands zou je zeggen: ‘aangeschoten wild’. Dat was ooit een scheldnaam voor zakenlui aan de beurs die hun rekeningen niet konden betalen, maar nu voor politici die hun invloed kwijt zijn omdat ze toch weg gaan, en ook voor de hele periode in het parlementaire jaar dat dergelijke politici mee de dienst uitmaken.

Ongemakkelijk is het wel. Een aantal Congresleden heeft immers invloed op het beleid zonder daar ooit nog verantwoording voor te hoeven afleggen.

Dat de Republikeinen het er nog even van nemen, is geen politieke doodzonde. De Congresleden zijn voor twee volle jaren gekozen, en mogen dus ook twee volle jaren hun macht uitoefenen. In het verleden hebben Democratische meerderheden ook zoveel mogelijk gedaan proberen te krijgen in de laatste weken voordat hun meerderheid in Huis en/of Senaat zou verdwijnen. Een beetje ongemakkelijk is het wel. Een aantal Congresleden heeft immers invloed op het beleid zonder daar ooit nog verantwoording voor te hoeven afleggen.

Ook in de afzonderlijke staten zijn er lame duck-zittingen, en in twee daarvan, Wisconsin en Michigan, doet de Republikeinse meerderheid dingen die, zeggen de Democraten en veel staatsrechtjuristen, wel politiek onzedelijk zijn.

Veto

In Wisconsin bijvoorbeeld raken de Republikeinen volgend jaar niet hun meerderheid kwijt, maar moeten ze wel gaan samenwerken met een Democratische gouverneur, Tony Evers. Die kan zijn veto uitspreken over wetten die ze volgend jaar aannemen. En heeft natuurlijk ook veel eigen bevoegdheden, die hij zal gebruiken op een manier die hen vermoedelijk niet altijd gaat bevallen.

Dus namen de Republikeinen de afgelopen week een aantal wetten aan, die de in november verslagen gouverneur, Scott Walker, maar al te graag nog even ondertekende. En die wetten leggen de nieuwe gouverneur aan de leiband. Zo had Tony Evers Wisconsin graag willen terugtrekken uit de groep van klagers die vrijdag van een rechter in Texas gedaan kreeg dat hij Obamacare (het onder president Barack Obama gemoderniseerde zorgstelsel), ongrondwettig verklaarde. Voor zoiets moeten de gouverneur en de minister van justitie (vanaf volgend jaar ook een Democraat) nu de toestemming van de volksvertegenwoordiging hebben. Hetzelfde geldt voor verruiming van de toelating tot de bijstand. De Republikeinen verkortten verder de periode waarin mensen voorafgaand aan de verkiezingen per post kunnen stemmen, een maatregel die kan zorgen voor een lagere opkomst, iets wat in het algemeen gunstig is voor hun eigen partij.

De pil is voor de nieuwe gouverneur extra bitter, omdat hij volgend jaar eigenlijk, een Democratische volksvertegenwoordiging had moeten hebben om al die wetten terug te draaien. Dat hij die niet heeft, komt doordat de Republikeinen eerder al de districtsgrenzen zo hebben weten te trekken, dat ze met minder dan de helft van de stemmen toch 63 van de 99 zetels wonnen.

Leep

Nog veel leper gingen de Republikeinen in de naburige staat Michigan te werk. Daar hadden eigenlijk in november de kiezers in een referendum moeten beslissen een verhoging van het minimumloon in de staat van 9,25 naar 12 dollar per uur in drie jaar. In Michigan mag de volksvertegenwoordiging een regeling die bij referendum is beslist alleen veranderen met driekwart meerderheid. Om dat te omzeilen, zorgden de Republikeinen ervoor dat de maatregel al eerder dit jaar werd aangenomen, zodat er geen referendum hoefde te komen. Maar daardoor stond het minimumloon in een gewone wet, waar ze met een gewone meerderheid aan mochten sleutelen. En dat hebben ze nu gedaan: het minimumloon gaat niet in drie jaar naar 12 dollar, maar in twaalf jaar. Ook die wet werd ondertekend door een scheidende Republikeinse gouverneur, Rick Snyder.

De Republikeinen in die twee staten zijn zich uiteraard van geen kwaad bewust

De Republikeinen in die twee staten zijn zich uiteraard van geen kwaad bewust. Ze kunnen bovendien wijzen op Democratische lame-duck-manoeuvres uit eerdere jaren. Maar wat er dit jaar gebeurt gaat wel erg ver, en de referendum-omzeiling door de Republikeinen in Michigan was zelfs nog nooit eerder vertoond. Zowel in Michigan als in Wisconsin gaan er rechtszaken over komen.

Daarmee vergeleken gaat het er tijdens de lame duck in Washington nog rustig aan toe. Er is zelfs behoorlijk veel eenstemmigheid tussen de partijen over een wet die moet markeren hoe de VS van gedachten aan het veranderen zijn over het nut van lange gevangenisstraffen. Hoge minimumstraffen voor kleine drugsovertredingen, die rechters vaak met pijn in het hart oplegden, worden verlaagd. Het beruchte ‘three strikes’-beleid, waarbij je levenslang kon krijgen voor je derde misdrijf, ook al was dat niet zo ernstig, wordt afgeschaft.

Er is lang over vergaderd, maar uiteindelijk bereikte een groep Republikeinen en Democraten in de Senaat een compromis over de three strikes-wet. De Republikeinse voorstanders van de compromis-wet zien die graag nog dit jaar aangenomen, uit vrees dat de nieuwe Democratische meerderheid in het Huis van Afgevaardigden volgend jaar met nieuwe eisen komt. Maar de Republikeinse fractieleider in de Senaat, Mitch McConnell, maakte tot nu toe geen haast met het op de agenda zetten van de wet. Hij wachtte op een duidelijke steunbetuiging van president Donald Trump. Dat geeft senatoren die voor de wet stemmen politieke rugdekking wanneer critici klagen dat ze zich slap opstellen tegen de misdaad. Die steun van Trump kwam laat, maar hij kwam er. Mogelijk haalt de wet het nog voor de jaarwisseling.

Mexico

Waar Trump zich echt sterk voor maakt, is een muur aan de grens bij Mexico. Het geld daarvoor, vijf miljard dollar voor het eerste stuk, kreeg hij tot nu toe niet van het Congres. De Republikeinen zijn er niet enthousiast over, de Democraten ronduit tegen. De kans dat Trump zijn muur krijgt, is daarom klein, maar als het nog lukt, dan in het huidige Congres, lijkt hij te denken.

In een gesprek met de Democratische leider in het Huis, Nancy Pelosi, en haar collega in de Senaat, Chuck Schumer, dat ontaardde in een opzienbarende, live uitgezonden ruzie, hield hij vol dat als hij zijn zin niet krijgt, hij de wet niet zal ondertekenen die nodig is om vanaf 21 december het dagelijkse werk van een aantal ministeries te financieren.

Chuck Schumer had moeite zijn gezicht in de plooi te houden toen hij dat hoorde. Een ‘shut down’ van de overheid is bij de kiezers enorm impopulair, en als het gebeurt proberen de betrokken partijen uit alle macht elkaar er de schuld van te geven. Trump forceerde daarover bij voorbaat al een beslissing: als de loketten dicht gaan, dan is dat door zijn toedoen, en hij zal er trots op zijn: alles voor de muur, ook in de ‘lame duck’.

Trouw-correspondent Bas den Hond (standplaats Boston) schrijft wekelijks een column over de Amerikaanse politiek.

Deel dit artikel

Ongemakkelijk is het wel. Een aantal Congresleden heeft immers invloed op het beleid zonder daar ooit nog verantwoording voor te hoeven afleggen.

De Republikeinen in die twee staten zijn zich uiteraard van geen kwaad bewust