Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ramaphosa heeft de Zuid-Afrikaanse verkiezingen gewonnen, maar nu begint het pas echt voor hem

Democratie

Niels Posthumus

Cyril Ramaphosa begroet zijn aanhangers bij een verkiezingsbijeenkomst van zijn partij ANC. © AFP
Analyse

Regeringspartij ANC heeft de verkiezingen in Zuid-Afrika met iets meer dan de helft van de stemmen gewonnen. De vraag is nu of president Ramaphosa werkelijk zijn stempel kan drukken op het beleid.

Het ANC regeert Zuid-Afrika ook de komende vijf jaar. De partij die het land sinds 1994 onafgebroken leidt, verloor weliswaar wat terrein bij de verkiezingen van afgelopen woensdag, maar houdt nog altijd een meerderheid van 57,5 procent van de stemmen over (met ruim 90 procent van de stemmen geteld). President Cyril Ramaphosa, relatief populair onder de bevolking en bij het ­bedrijfsleven, wist de schade dus te beperken. Hij kan aan de slag om een nieuwe regering te formeren.

Lees verder na de advertentie
Het is essentieel voor het vertrouwen dat in de regering zo weinig mogelijk vrienden van Zuma terechtkomen

Of Ramaphosa aan de overwinning genoeg heeft om de interne strijd binnen het ANC definitief in zijn voordeel te beslechten, is echter de vraag. “De ‘Zuma-factor’ blijft een belangrijke rol spelen binnen het ANC”, waarschuwt hoogleraar politicologie Henning Melber van de Universiteit van Pretoria en het ­Nordic Africa Institute. “Dat zie je aan hoeveel Zuma-aanhangers nog altijd op de kieslijst van de partij stonden bij deze verkiezingen.”

Richtingenstrijd

Binnen het ANC woedt een richtingenstrijd. De relatief neoliberale Ramaphosa won in december 2017 de race om het leiderschap binnen de regeringspartij en dwong twee maanden later de toenmalige president Jacob Zuma, verdacht van ­corruptie en verantwoordelijk voor langdurig economisch wanbeleid, af te treden. Maar Ramaphosa’s overwinning was niet volledig. ­Binnen de top van de partij bleef de ­verhouding tussen zijn bondgenoten en ­Zuma-getrouwen fiftyfifty. Ace ­Magasule, als secretaris-generaal verantwoordelijk voor het dagelijks bestuur van het ANC, is bijvoorbeeld een vertrouweling van Zuma. Ook hij lijkt betrokken bij allerlei corruptieschandalen.

Beleggers, investeerders én ­kiezers zullen de komende twee ­weken met argusogen volgen wie ­Ramaphosa in zijn nieuwe kabinet opneemt. Het is essentieel voor het economische vertrouwen dat daarin zo weinig mogelijk vrienden van ­Zuma terechtkomen.

Ramaphosa zal het huidige aantal ministers sowieso drastisch moeten inperken, als signaal dat hij serieus van plan is de te grote overheidsbureaucratie te kortwieken. De uitgaven aan ambtenarensalarissen drukken zwaar op de begroting. Zuid-Afrika vreest dat door zijn hoge overheidsschulden, massawerkloosheid en lage economische groei zijn buitenlandse schulden tot junkstatus zullen worden afgewaardeerd. Zo’n afwaardering kan de Zuid-Afrikaanse munt verder verzwakken, de leenrentes verhogen, de import duurder maken en zo de inflatie opstuwen. 

Legitimiteit

Maar Melber is er niet gerust op dat Ramaphosa de boel binnen het ANC onder controle kan houden. “Er gaan geruchten dat het Zuma-kamp op een of andere manier zal gaan proberen de termijn van Ramaphosa vroegtijdig af te breken”, zegt hij. Daarbij komt nog dat Ramaphosa in het geval van pijnlijke economisch maatregelen, zoals het ­inkrimpen van het ambtenarenapparaat, de machtige vakbondskoepel Cosatu tegen de haren instrijkt. ­Stakingen en grootschalige demonstraties zouden dan kunnen volgen.

En dan is er nog het probleem van de legitimiteit van zijn nieuwe regering. Het opkomstpercentage bij de verkiezingen was nóg lager dan voorspeld: 65 procent. Inclusief de stemgerechtigden die zich niet eens als kiezer lieten registreren, een voorwaarde om te mogen stemmen in Zuid-Afrika, was de opkomst zelfs niet veel hoger dan 50 procent. Slechts een kwart van alle stemgerechtigden in Zuid-Afrika stemde dus op het ANC. Ramaphosa mag de verkiezingen met het ANC hebben gewonnen, de echte uitdaging ­begint nu pas.

Lees ook: 

Waarom de armen van Zuid-Afrika de steenrijke Cyril Ramaphosa als hun redder zien

De Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa is een van de rijkste mensen in het land. Veel arme zwarten hopen dat hij na de verkiezingen hun problemen oplost.

Deel dit artikel

Het is essentieel voor het vertrouwen dat in de regering zo weinig mogelijk vrienden van Zuma terechtkomen