Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

PVV en SP verdwijnen uit Europees Parlement, PvdD houdt haar zetel

Democratie

Wendelmoet Boersema

Frans Timmermans (PVDA) is blij met de uitslag van de Europese Parlementsverkiezingen. © ANP
update

Twee grote partijen uit het Nederlands parlement hebben Europa niet gehaald. PVV en SP verliezen volgens de voorlopige uitslag al hun zetels en keren niet terug in het Europees Parlement. Voor de PVV is er nog één strohalm: bij een brexit keert lijsttrekker Marcel de Graaff toch terug.

Het Timmermans-effect blijkt nog groter dan verwacht. De PvdA heeft, anders dan eerder voorspeld, geen vijf maar zes zetels behaald in het Europees Parlement. Of het lijsttrekker en Spitzenkandidat Frans Timmermans zal helpen alsnog het voorzitterschap van de Europese Commissie te bemachtigen, hangt hier niet vanaf.  Maar het is in ieder geval een extra opsteker in de strijd om deze toppositie, die morgen en dinsdag zal losbarsten. 

Lees verder na de advertentie

Volgens de - nog steeds voorlopige - uitslag houdt de Partij voor de Dieren toch haar zetel. De rest van de uitslag is gelijk aan de eerdere exitpoll: VVD en CDA 4 zetels, GroenLinks en nieuwkomer Forum voor Democratie 3 zetels, D66 en ChristenUnie/SGP twee en nieuwkomer 50Plus krijgt er één.

Mocht het Verenigd Koninkrijk alsnog de knoop doorhakken voor een brexit, dan krijgt Nederland volgens eerdere afspraken drie zetels meer dan de huidige 26. Eerder zou GroenLinks nog een van die zetels opstrijken, maar in de loop van maandag bleek dat Forum voor Democratie er een zetel bij zou krijgen. PVV en VVD krijgen er dan ook elk één. De SP blijft hoe dan ook met lege handen achter.

Bondgenoten

Daarmee past Nederland aardig in de algemene trend van de Europese uitslagen.  De populistische en de groene partijen winnen, net als de liberalen, en de christen-democraten verliezen. De PvdA deed het veel beter dan haar Europese bondgenoten, die gezamenlijk zetels verloren. In Nederland profiteren PVV en SP niet van de (tegenvallende) Europese opkomst van eurosceptische en eurofobe partijen, alleen nieuwkomer Forum voor Democratie behoort tot de winnaars.

Nederland stemde al op donderdag, maar mocht van Brussel de uitslag van de Europese parlementsverkiezingen pas bekend maken op zondagavond, als ook alle andere lidstaten gestemd hadden. Vanaf 23.00 uur (toen Italië als laatste de stembussen sloot) gaven gemeenten hun uitslagen door aan het ANP, op enkele gemeenten na die de zondagsrust hanteren. Dat Nederland als een van de weinige landen in Europa al op donderdag stemde, is ook vanwege religieuze redenen.

De stemmentelling die GeenPeil op verkiezingsavond hield, blijkt dus betrouwbaarder dan de exitpoll. Het initiatief van weblog GeenStijl gaf de PvdA al zes zetels en voorspelde het verdwijnen van PVV en SP. GeenPeil maakte voor de telling gebruik van een voorschrift uit de Nederlandse Kieswet: ieder stembureau moet de uitslag na het tellen hardop voorlezen. Ruim 1300 vrijwilligers bezochten donderdagavond laat ongeveer 750 van de ruim 8.500 stembureaus. Opiniepeiler Maurice de Hond hielp de resultaten te wegen. 

Bij de exitpoll van Ipsos na de stembusgang van afgelopen donderdag had de PvdA 5 zetels. PVV en SP kregen toen beide één zetel, 50Plus en de Partij voor de Dieren behaalden geen zetel. In 2014 zat GeenPeil er twee zetels naast, de Ipsos-poll bedeelde vier zetels verkeerd. Toen waren er nog lijstverbindingen mogelijk, waardoor restzetels rare kanten op konden rollen. 

Koffers pakken

Welke kandidaten hun koffers kunnen pakken voor Brussel, wordt uiteindelijk bepaald door de voorkeursstem van de kiezer. Die kan de volgorde van de partijlijsten nog in de war schoppen. Ook staan bij een partij als Forum voor Democratie meerdere kandidaten op meerdere lijsten, bijvoorbeeld van de Eerste Kamer waar maandag voor gestemd wordt. Zij moeten kiezen: de zetel in Brussel is volgens de wet niet verenigbaar met een senaatszetel.

Vandaag - maandag - tellen tientallen gemeenten op een centrale plek de voorkeursstemmen. Dat is een experiment, de meeste gemeenten tellen voorkeursstemmen samen met de totale uitslag. 

De Kiesraad stelt pas op 4 juni de échte officiële uitslag vast, inclusief alle voorkeursstemmen.

Lees ook:

Volg het live-blog van Brussel-correspondent Christoph Schmidt

Rechtstreeks vanuit de plenaire vergaderzaal van het Europees Parlement in Brussel (voor de gelegenheid omgetoverd tot perscentrum) doet EU-correspondent Christoph Schmidt vanavond en vannacht in dit liveblog verslag van de Europese verkiezingen. Van de eerste prognoses tot en met de nachtelijke reacties van kopstukken.

Het Europees Parlement zelf is de grote winnaar: opkomst overtreft alle verwachtingen

Sinds 1979 nam de belangstelling steeds gestaag af, nu is daar opeens een forse knik omhoog. De ‘grote coalitie’ krijgt klappen, de winst van de Groenen is groter dan gedacht.

Deel dit artikel