Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Plek in regering spleet GroenLinks-voorloper PPR in kampen

Home

Paul van der Steen

Met Bas de Gaay Fortman won de PPR in 1972 zeven zetels. © ANP
Déjà vu

Opnieuw valt GroenLinks tijdens een formatie voortijdig overboord. In de bijna drie decennia van haar bestaan kwam de partij nog nooit aan regeren toe. Een van de voorlopers, de Politieke Partij Radicalen (PPR), belandde in 1973, vijf jaar na haar oprichting, wel op het pluche. 

In het kabinet-Den Uyl, het meest progressieve kabinet ooit, werd Harry van Doorn minister van cultuur, recreatie en maatschappelijk werk, Boy Trip minister voor wetenschapsbeleid en Michiel van Hulten staatssecretaris van verkeer en waterstaat. Het gehoopte linkse feestje werd het niet. Regeren met KVP en ARP bleek moeizaam ploegen.

Lees verder na de advertentie

De kabinetsdeelname spleet de PPR in kampen. De leden van het eerste uur, veelal oud-KVP'ers die deze partij de rug hadden toegekeerd vanwege een te behoudende koers, toonden wel enige compromisbereidheid. De nieuwere aanwas, een gemêleerd gezelschap van veelal jongere progressievelingen van zeer diverse snit, vond dat vooral verraad aan de linkse idealen. Volstrekt andere werelden waren het, ook visueel: keurig geklede heerschappen zoals fractievoorzitter Bas de Gaay Fortman tegenover langharige hippie-achtigen.

Het gekke was dat de PPR juist veel van haar aanhang te danken had aan het niet schuwen van de macht. De partij was met de PvdA en D66 gekomen met een gezamenlijk programma, 'Keerpunt '72', dat inzette op spreiding van kennis, macht en inkomen. Er waren zelfs schaduwkabinetten samengesteld om te laten zien dat links voldoende capabele bewindslieden kon leveren. Samen uit, samen thuis, was de inzet.

PPR, voorloper van GroenLinks, schuwde de macht niet en had daar voordeel van

De PPR behaalde bij de verkiezingen van 1972 het beste resultaat ooit: zeven zetels. De drie hadden er samen 56, zelfs voor een minderheidskabinet veel te weinig. In 164 dagen formatie, op dat moment een record, werd een coalitie van PvdA, PPR, D66 aangevuld met KVP en ARP gesmeed. Het wankele kabinet-Den Uyl wist tot begin 1977 menig crisis te overwinnen. Toen klapte het alsnog, met als aanleiding meningsverschillen over grondpolitiek.

Tegengif 

Bij de daarop volgende Tweede Kamerverkiezingen was de polarisatie misschien wel op zijn hoogtepunt. Dries of Joop? Dat leek de enige vraag. Om niet helemaal vermalen te worden tussen christen- en sociaaldemocraten presenteerde D66 zich als tegengif tegen alle gedram. 'Het redelijk alternatief', luidde de leus.

Ook de PPR trok haar eigen lijn. Op een partijcongres in april 1977 sloot de partij verdere samenwerking met de confessionelen uit. Vier jaar regeren met hen had de radicalen geleerd dat KVP en ARP hervormingsvoorstellen vooral frustreerden. Een zuiver progressief kabinet moest er komen.

Het leek misschien een ferm standpunt, maar het sneeuwde onder bij alle verkiezingsgeweld. Met de slogan 'Kies de minister-president' liet de PvdA het voorkomen dat een stem op Den Uyl de beste garantie voor linkse macht was. De sociaaldemocraten werden de grote winnaar en gingen van 43 naar 53 zetels. De PPR verloor vier van de zeven zetels.

Met de lengte van de formatie werd een nieuw record gevestigd: 208 dagen. Lang leek het uit te draaien op een kabinet van PvdA, CDA en D66, maar na slepende onderhandelingen kozen de christendemocraten uiteindelijk voor een toegeeflijkere coalitiepartner, de VVD.

Het maakte dat de kleine PPR oppositie moest voeren in de schaduw van een PvdA op recordgrootte. Dat ging moeizaam. Eigenlijk kwam de partij de electorale opdoffer van 1977 nooit meer te boven. In 1981 haalde de radicalen nog één keer drie zetels. Bij de twee Tweede Kamerverkiezingen daarna (1982 en 1986) bleef de PPR steken op twee zetels.

In 1989 ging de partij op in het nieuwe samenwerkingsverband GroenLinks, uitgaand van de veronderstelling dat dit nieuwe machtsblok wel relevant genoeg zou worden voor een toekomstige regeringsdeelname.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
PPR, voorloper van GroenLinks, schuwde de macht niet en had daar voordeel van