Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Pechtold laat een gat in de coalitie achter

Democratie

bart zuidervaart

Sybrand van Haersma Buma (CDA) en Alexander Pechtold (D66) en minister-president Mark Rutte, een goed op elkaar ingespeeld trio. © ANP

Pechtolds opvolger moet op zoek naar een eigen profiel voor D66 én het regeerakkoord blijven eerbiedigen. Dat wordt spannend.

Alexander Pechtold schuift vanochtend zoals gewoonlijk aan bij het wekelijkse coalitieoverleg. Het gesprek tussen de top van de vier regeringspartijen zou in het teken staan van de dividendbelasting en de ‘heroverweging’. Maar de bijeenkomst krijgt met het aanstaande vertrek van de D66-leider een onverwachte lading.

Lees verder na de advertentie

Pechtold vertelde dit weekend op het partijcongres dat hij al in maart had besloten het Binnenhof te verlaten. Begin september informeerde hij een select groepje partijgenoten, de collega’s uit de coalitie hoorden het pas zaterdagochtend, enkele uren voor Pechtolds toespraak. Premier Rutte kreeg een telefoontje, daarna de fractieleiders van CDA en ChristenUnie, Sybrand van Haersma Buma en Gert-Jan Segers.

Haver tot gort

Natuurlijk, geruchten over het vertrek van Pechtold, inmiddels twaalfenhalf jaar partijleider, werden steeds luider. Zijn ‘houdbaarheidsdatum’ – zo’n typisch Haagse uitdrukking – zou verstreken of in ieder geval in zicht zijn. Toch was de boodschap voor de coalitiepartners dit weekend hard en onverwachts. Een belangrijke steunpilaar onder het kabinet-Rutte III valt weg. Niets minder dan een aderlating voor het toch al wankele verbond tussen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie.

Pechtold kent vooral Rutte en Buma van haver tot gort. De afgelopen jaren onderhandelden de mannen vele, vele dagen met elkaar over diverse akkoorden. Vooral de totstandkoming van het huidige regeerakkoord was een lange en zware exercitie. Het resulteerde uiteindelijk in voldoende onderling vertrouwen om dit avontuur aan te gaan.

Gaskraan

Pechtold werd zaterdag gevraag of hij vreest dat de coalitie instabiel wordt, nu hij vertrekt. De D66’er zei van niet. “Die krappe meerderheid van 76 zetels in de Kamer is nog geen moment een probleem geweest.” Op Prinsjesdag vertelde Pechtold in deze krant (in een dubbelinterview met Buma) iets soortgelijks. “We hebben nog nooit met de koppen tegen elkaar in het Torentje gezeten.” Ook toen klimaatminister Eric Wiebes de coalitie overviel met zijn besluit de gaskraan in Groningen geheel dicht te draaien zonder daar een financiële dekking bij te presenteren, bleef een conflict uit. Pechtold: “Als wij dan niet zo op elkaar waren ingespeeld, zouden we in grote problemen zijn gekomen.”

Maar het is wachten op nieuwe dilemma’s en dreigende conflicten voor de coalitie, en die zal D66 zonder haar meest ervaren man te lijf moeten gaan. Om te beginnen wachten de komende weken onderhandelingen over de gevolgen van het handhaven van de dividendbelasting. Wie daar namens de D66-fractie aan meedoet, is nog onbekend. Dinsdag kiest de partij een opvolger voor Pechtold als fractievoorzitter. 

De nieuwe fractievoorzitter wacht een loodzware opgave. Hij of zij zal in eerste instantie de belangen van de partij moeten verdedigen tijdens de talloze overleggen met de ervaren coalitiegenoten. Dat is geen sinecure, gezien de moeilijke periode waarin de democraten zich bevinden. Alle peilingen laten zien dat D66 te lijden heeft onder deze regeringsdeelname. Besturen met Rutte doet pijn, daar kwamen CDA en PvdA al eerder achter.

Het nieuwe gezicht van de D66-fractie zal op zoek moeten naar een duidelijker profiel voor de partij, zonder de afspraken uit het regeerakkoord uit het oog te verliezen. Daar zit de spanning voor de komende periode. Als daar op enig moment een interne verkiezing bijkomt voor het partijleiderschap, wordt het extra opletten. D66-onderwijsminister Ingrid van Engelshoven benadrukte gisteren alvast dat de partij een stabiele en betrouwbare partner in de regering blijft. Daar zullen VVD, CDA en CU haar graag aan houden.

Lees ook:  Wie wordt de opvolger van Pechtold? Dit zijn de kanshebbers

Binnen de D66-fractie is de strijd losgebarsten wie Alexander Pechtold gaat opvolgen als fractievoorzitter. 

Deel dit artikel