Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Palestijnse leider Abbas ziet niets meer in Amerikaanse bemiddeling

Democratie

Tan Tunali

Een school van de VN-hulporganisatie UNRWA in Gazastad. © AFP

De Amerikaanse president Trump en de Palestijnse president Abbas ­wisselen harde verwijten uit. Hervatting van een vredesproces wordt zo een verre droom.

‘Jeruzalem is van tafel geveegd door een tweet van mister Trump,’ brieste de Palestijnse president Mahmoud Abbas bij de opening van een tweedaagse conferentie voor Palestijnse organisaties in Ramallah. In een vurige, twee uur durende speech bekritiseerde Abbas het Amerikaanse Midden-Oostenbeleid onder president Donald Trump.

Lees verder na de advertentie

Hij bezwoer de Verenigde Staten niet langer als bemiddelaar in vredesbesprekingen met Israël te accepteren. Trumps plan om de Palestijnen via verplaatsing van de Amerikaanse ambassade en korting op hulpgelden aan Palestijnse vluchtelingen aan de onderhandelingstafel te krijgen is daarmee mislukt.

De kloof tussen de VS en de Palestijnen is na de toespraak van Abbas groter dan ooit

Afgelopen maand kondigde Trump aan de Amerikaanse ambassade van Tel Aviv naar Jeruzalem te verplaatsen. Het kwam hem en zijn regering op veel kritiek te staan. De toch al uit het zicht verdwenen tweestatenoplossing (het idee van een Israëlische en Palestijnse staat die naast elkaar kunnen bestaan) kwam met het plan nog verder onder druk te staan.

Voldongen feit

Naast Trumps plannen bemoeilijken ook binnenlandse politieke ontwikkelingen een terugkeer naar de onderhandelingstafel. Het Israëlische parlement nam onlangs een wet aan die het moeilijker maakt om delen van Jeruzalem af te staan aan ‘een buitenlandse entiteit’ (lees: de Palestijnen). Ook kan het met de nieuwe wet de stadsgrenzen van Jeruzalem zelf opnieuw bepalen. Het doel van de wet lijkt de Palestijnen voor een voldongen feit te stellen en Jeruzalem de facto niet onderhandelbaar te maken.

Abbas sprak met niet-verholen boosheid van een keerpunt in de geschiedenis. ‘Wat moeten we doen als we Jeruzalem kwijtraken? Een staat met Abu Dis als hoofdstad?’ vroeg hij zich af, verwijzend naar de kleine Palestijnse stad op de Westelijke Jordaanoever, die door de VS is aangeboden als alternatieve hoofdstad van een Palestijnse staat. De kloof tussen de VS en de Palestijnen is na de toespraak van Abbas groter dan ooit. En een hervatting van vredesbesprekingen lijkt daarmee praktisch onmogelijk.

Hoewel nog niet officieel aangekondigd, staat ook korting van Amerikaanse gelden voor de VN-hulporganisatie voor Palestijnse vluchtelingen UNRWA (zie kader) op stapel. Bronnen binnen de Trump-regering lekten dat bekendmaking van een korting nog deze week te verwachten valt. Trump zelf tweette: “(…) we betalen de Palestijnen HONDERDEN MILJOENEN DOLLARS per jaar, maar krijgen waardering noch respect.” In steeds meer landen schroeft de huidige Amerikaanse regering hulpgelden terug.

Compromis

Niet alle actoren met invloed op het Amerikaanse Midden-Oostenbeleid zitten op dezelfde lijn. Nikki Haley, de Amerikaanse ambassadeur bij de VN, is voor het stopzetten van alle Amerikaanse fondsen aan UNRWA. Maar minister van buitenlandse zaken Rex Tillerson en minister van defensie James Mattis zijn tegen zo’n radicale beleidswijziging. Een compromis, waarin een deel van de gelden wordt ingetrokken, is waarschijnlijk.

Het stopzetten of terugschroeven van de Amerikaanse fondsen kan grote regionale gevolgen hebben, waarschuwen experts. Zo’n 5 miljoen Palestijnse vluchtelingen in de regio zijn in hun dagelijks leven voor een groot deel afhankelijk van de hulp van UNRWA. Als de toch al penibele sociaal-economische situatie van de vluchtelingen verder verslechtert, liggen sociale spanningen op de loer.

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu pleit al enige tijd voor de ontmanteling van UNRWA, omdat de organisatie volgens hem het Palestijnse vluchtelingenprobleem “doet voortduren”. Via UNRWA geven Palestijnen die in 1948 en 1967 uit hun thuisland verdreven zijn hun vluchtelingenstatus door van generatie op generatie. En daarmee ook het recht op terugkeer naar dat thuisland.

De Palestijnse president Abbas wordt van dreigementen rond UNRWA warm noch koud. Hij zegt zelfs dat hij Trump zijn hulpgeld helemaal niet meer wil. Tijdens zijn speech van dit weekend zei hij: “Hij (Trump, red.) zei: ‘Wij betalen niet voor de Palestijnen omdat ze weglopen van de onderhandelingen.’ Maar waar zijn die onderhandelingen?”

Zorg voor miljoenen Palestijnse ontheemden

UNRWA, de United Nations Relief and Works Agency, is een organisatie die opereert onder de vlag van de Verenigde Naties. Ze werd opgericht in 1949, direct na de eerste Arabisch-Israëlische oorlog en voorziet onder meer in onderwijs, medische hulp en voedseldistributie voor Palestijnse vluchtelingen. UNRWA is actief in Oost-Jeruzalem, de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook, maar ook in omliggende landen als Jordanië (2 miljoen geregistreerde vluchtelingen), Libanon (500.000), en Syrië (560.000 geregistreerde vluchtelingen voor de oorlog).

Al deze vluchtelingen raakten sinds de stichting van Israël in 1948 ontheemd. De VS zijn de voornaamste donateur van UNRWA, met een bijdrage van 300 à 400 miljoen dollar, 20 procent van het budget.

Lees ook: Wereldwijd protest tegen Trumps erkenning van Jeruzalem als Israëlische hoofdstad

Deel dit artikel

De kloof tussen de VS en de Palestijnen is na de toespraak van Abbas groter dan ooit