Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Oranjemarsen zijn olie op het vuur van de politieke crisis in Noord-Ierland

Home

Tim de Wit

Katholieke demonstranten uiten hun ongenoegen tijdens de traditionele Oranjemars in Belfast. © Hollandse Hoogte / PA Photos Ltd

Tijdens de traditionele Oranjemarsen wordt duidelijk hoe fragiel de verhoudingen in Noord-Ierland nog altijd zijn. Zeker nu de protestantse DUP May in het zadel houdt.

Het is voor protestantse unionisten in Noord-Ierland de belangrijkste dag van het jaar: 12 juli vormt het hoogtepunt van de traditionele Oranjemarsen. Die krijgen dit jaar extra aandacht nu de politieke situatie in Noord-Ierland volkomen instabiel is.

Lees verder na de advertentie

Gesprekken tussen het katholieke Sinn Fein en de protestantse DUP over een voortzetting van de regering zijn stukgelopen. En het zou zo maar kunnen dat de Noord-Ieren nog lange tijd zonder regering verder moeten.

Duizenden Orange Men zullen vandaag door de straten van Noord-Ierse steden paraderen. Ter nagedachtenis aan de overwinning op de katholieke koning Jacobus II in de Slag bij Boyne in 1690. Die slag werd onder aanvoering van de Nederlandse koning-stadhouder Willem III van Oranje gewonnen. De Oranjemarsen zijn het jaarlijks terugkerende eerbetoon aan hem.

Het is een eeuwenoude traditie, die ondanks de relatieve rust in Noord-Ierland altijd weer oude spanningen doet opborrelen. Vaak zijn er rellen omdat sommige marsen nog altijd langs katholieke wijken trekken, tot grote frustratie van de katholieke Noord-Ieren die dat als provocatie zien. De DUP, de grootste protestants-unionistische partij , is nauw verbonden met de Oranje-orde. Veel vooraanstaande politici van de partij zullen vandaag ook meelopen. En uitgerekend zij helpen de komende tijd de Conservatieve regering in het Britse parlement in Westminster aan een meerderheid. Via de onlangs overeengekomen gedoogconstructie komt premier May net aan een meerderheid.

Het vertrouwen is bij Sinn Féin door de deal tussen de Conservatieven en de DUP volledig verdwenen

Colin Harvey, hoogleraar rechten

"Een tragische fout", noemt Colin Harvey het. Hij is hoogleraar rechten aan de Queen's University in Belfast. "Het is van cruciaal belang dat de Britse regering in Londen altijd neutraal blijft in Noord-Ierland en door deze gedoogconstructie is de Conservatieve partij niet langer neutraal." Harvey vreest daarom voor een lange impasse in het nog altijd zeer fragiele politieke klimaat in Noord-Ierland, waar de gezworen aartsvijanden Sinn Féin en de DUP de afgelopen tien jaar een regering van nationale eenheid vormden.

Stap terug

Die regering klapte begin dit jaar, nadat DUP-leider Arlene Foster genoemd werd in een subsidieschandaal. Maar bij de verkiezingen in maart kwamen de twee partijen wederom bovendrijven als de grootste politieke krachten en zijn ze weer tot elkaar veroordeeld aan de onderhandelingstafel. "Alleen is het vertrouwen bij Sinn Féin door de deal tussen de Conservatieven en de DUP volledig weg. Zij hebben niet langer het gevoel dat ze op basis van gelijkwaardigheid onderhandelen. Het was al ingewikkeld om hier weer tot een nieuwe regering te komen. Dat is nu alleen nog maar moeilijker geworden."

De consequentie is, vreest hij, dat Londen weer de zeggenschap zal krijgen over Noord-Ierland. Direct rule, zoals de Britten het noemen, is het automatische gevolg als de Noord-Ierse partijen er zelf niet uitkomen. Dat zou een grote stap terug zijn, zegt Harvey. "Volgend jaar is het twintig jaar geleden dat met de Goede Vrijdagakkoorden de vrede werd getekend. Het zou een afgang zijn als Britse ministers weer het beleid gaan bepalen in Noord-Ierland. Zeker omdat die ministers in het zadel worden gehouden door de DUP."

De Britse regering heeft de afgelopen jaren veel te weinig aandacht besteed aan Noord-Ierland. De problemen hier werden genegeerd

Colin Harvey

Toch verwacht hij niet dat een lange periode van politieke instabiliteit zal leiden tot een nieuwe geweldsuitbarsting. "Dat stadium zijn we voorbij", denkt hij, al zegt Harvey dat de verhoudingen op politiek niveau in Belfast voor jaren verstoord kunnen zijn. "Het is een patroon. De Britse regering heeft de afgelopen jaren al veel te weinig aandacht besteed aan Noord-Ierland. De problemen hier werden genegeerd. En nu grijpt May naar de DUP als laatste strohalm om aan de macht te blijven. Een oliedomme zet."

En hoever gaat de macht van de DUP? Zou het zelfs kunnen dat ze zullen pleiten voor meer Oranjemarsen? Die niet langer gebonden zijn aan restricties om gevoelige plekken te mijden, iets wat veel fanatieke unionisten graag willen? "Dat zou volkomen onverantwoord zijn. En daarnaast ook een schending van het internationaal recht, omdat de Britse regering daarmee een bepaalde groep in Noord-Ierland voortrekt. Tot nu toe is dit onderwerp officieel niet ter sprake gekomen. Het probleem is dat de DUP de touwtjes in handen heeft. Zij hebben de mogelijkheid om de regering in Londen ten val te brengen. Dat maakt deze situatie zo ongezond."

Voorlopig geen akkoord

Vorige week liepen de gesprekken tussen de DUP en Sinn Féin definitief vast, waarop de Britse minister voor Noord-Ierland James Brokenshire besloot om een afkoelingsperiode in te lassen en zich te bezinnen op zijn volgende stap. Sinds januari heeft Noord-Ierland al geen regering meer, waardoor Noord-Ierse hoge ambtenaren van de verschillende departementen op dit moment op de achtergrond de controle hebben over de overheidsfinanciën. Sinn Féin-leider Michelle O'Neill zei dat de vastgelopen gesprekken een direct gevolg zijn van de gedoogsteunconstructie tussen de DUP en de Conservatieven in Westminster. DUP-leider Arlene Foster wil desondanks de hele zomer doorpraten. Als de partijen er uiteindelijk niet uitkomen, zal Londen de controle over Noord-Ierland overnemen en zullen Londense ministers het beleid gaan bepalen. Brokenshire heeft nog geen nieuwe deadline genoemd.

Lees ook: ‘Noord-Ierland moet veranderen’

Lees ook: Vertrouwenscrisis in Noord-Ierland door akkoord met de Conservatieven in Londen

Deel dit artikel

Het vertrouwen is bij Sinn Féin door de deal tussen de Conservatieven en de DUP volledig verdwenen

Colin Harvey, hoogleraar rechten

De Britse regering heeft de afgelopen jaren veel te weinig aandacht besteed aan Noord-Ierland. De problemen hier werden genegeerd

Colin Harvey