Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Op de valreep nieuwe onzekerheid over donorwet

Democratie

Wilma Kieskamp

D66-leider Pechtold en zijn fractiegenote Dijkstra. © Hollandse Hoogte / Werry Crone

Voor- en tegenstanders op het Binnenhof houden er al rekening mee: de kans op een referendum over de donorwet van D66 groeit.

Met de donorwet van D66-Kamerlid Pia Dijkstra zijn de golven altijd al hoog gegaan. De wet ging op het nippertje door de Tweede Kamer. Nederland zou een 'geen-bezwaarsysteem' krijgen voor orgaandonatie, net als sommige andere landen. In de Eerste Kamer stuitte de donorwet op breed verzet. Maar hij haalde het toch.

Lees verder na de advertentie

De volgende plotwending dient zich aan: als de kiezers het willen, komt er ook nog een referendum over de donorwet. Alles staat weer op losse schroeven.

Op het Binnenhof houden zowel de regeringspartijen als de oppositie al rekening met zo'n derde, laatste referendum. Het kabinet was bezig om raadgevende referenda af te schaffen. Maar daarvoor is de hulp nodig van de Eerste Kamer, die met spoed de 'intrekkingswet' zou moeten behandelen.

Alles hangt nu af van de belangstelling onder de burgers voor een referendum over de donorwet

De Eerste Kamer wil echter rustig de tijd nemen voor de discussie over het afschaffen van referenda, zo valt in de wandelgangen te horen. De kans dat de senaat al in juni de intrekkingswet heeft behandeld, is klein. Dat geeft de aanvragers van het laatste referendum, over de donorwet, misschien net genoeg tijd om op de valreep hun wens af te dwingen.

Dat ook het kabinet rekening houdt met dit scenario, blijkt uit de reactie van minister Bruno Bruins van medische zorg. Hij sprak vrijdag opvallend positief over een referendum. "Donorregistratie komt heel dicht bij mensen. Ik kan me goed voorstellen dat dat onderwerp hier geschikt voor is.'' Dat is precies hetzelfde argument als de voorstanders van een referendum over de donorwet gebruiken.

Alles hangt nu af van de belangstelling onder de burgers voor een referendum over de donorwet. De website GeenStijl claimt dat in een week tijd al 23.000 mensen een verzoek voor een referendum hebben opgestuurd naar de Kiesraad, genoeg om de eerste horde te nemen. GeenStijl dwong ook eerdere referenda af met handtekeningen. GeenStijl ziet een nieuw referendum vooral als middel om discussie over referenda af te dwingen. De aanvragers hebben tot 14 juni de tijd om de nodige 300.000 handtekeningen te verzamelen.

Voor D66 betekent het nieuwe onzekerheid over het lot van de donorwet. D66 wil dat er een andere manier van donorregistratie komt: wie geen donor wil zijn, moet zich afmelden. Met zo'n geen-bezwaarsysteem hoopte initiatiefnemer Pia Dijkstra dat meer mensen een beslissing vastleggen in het register dan nu. Als er een referendum komt, kan het gebeuren dat de 'nee'-stemmers opnieuw de meerderheid halen, zoals bij eerdere referenda. Het is dan moeilijk om de wet nog aan te passen.

D66 heeft het des te lastiger omdat de partij in de Eerste Kamer de enige is die unaniem vóór de donorwet is, terwijl ze ondertussen tégen nieuwe referenda is. Alle andere partijen nemen andere posities in.

Lees ook: De donorwet komt er, enigszins onverwacht

Nederland stapt over twee jaar over op een ‘geen-bezwaarsysteem’ voor orgaandonatie. De stemming in de Eerste Kamer was begin februari 2018 een van de spannendste in jaren.

Lees ook: Hoe de donorwet er kwam

Twintig jaar geleden stelde het CDA voor een actief donorregistratiesysteem in te voeren. Nee, zeiden een D66-minister en een VVD-voorman. Hoe is het debat zo compleet gedraaid? Een reconstructie.

Deel dit artikel

Alles hangt nu af van de belangstelling onder de burgers voor een referendum over de donorwet