Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ook voor de koning zijn tradities niet voor eeuwig

Democratie

Wilma Kieskamp

Dit jaar werd de troonrede nog uitgesproken in de Ridderzaal. © ANP
Plein 2

Het is te hopen dat de leden van de Tweede en Eerste Kamer gisteren nog eens goed op de foto zijn gegaan op de trappen van de Ridderzaal. Dit jaar kon het nog, poseren op deze historisch imposante plek, waar de geschiedenis teruggaat tot het jaar 1651. Toen vergaderden de Staten-Generaal er voor het eerst.

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima zullen eveneens aan het idee moeten wennen dat tradities niet voor de eeuwigheid zijn. In vol ornaat de trappen bestijgen van de Ridderzaal, het is voorlopig een van de laatste keren dat het kan.

Lees verder na de advertentie
Al meer dan honderd jaar is de Ridderzaal de plek waar de Troonrede wordt uitgesproken

Over twee jaar begint de grote verbouwing van het Binnenhof, die zeker vijf jaar gaat duren. Vanaf 2020 is het hele complex één grote bouwput. Dat jaar kan de koets waarschijnlijk voor de laatste keer naar de Ridderzaal rijden, vlak voor de vrachtwagens met bouwmateriaal aan komen denderen. De Tweede en Eerste Kamer verhuizen voor jaren naar tijdelijke onderkomens. Premier Mark Rutte moet met zijn ministerie van algemene zaken uitwijken naar het Catshuis.

Ruzie met het parlement

Om aan te geven hoe bijzonder het is dat ook Prinsjesdag verhuist: al meer dan honderd jaar, sinds 1904, is de Ridderzaal de plek waar de Troonrede wordt uitgesproken. De enige uitzondering waren de oorlogsjaren. Ook bij de vorige verbouwing en nieuwbouw van de Tweede Kamer, zo'n twintig jaar geleden, bleef de Ridderzaal steeds dé plek voor de opening van het parlementaire jaar. Ook in 1911, het jaar dat koningin Wilhelmina weigerde om naar de Ridderzaal te komen. Ze had ruzie met het parlement, omdat zij wilde dat de in haar ogen ongeschikte Kamervoorzitter graaf Van Bylandt werd vervangen.

'Die arme koning'

Als eenmaal het Binnenhof vol staat met steigers, bouwmateriaal en portacabins, is het volgens de Tweede Kamer geen gezicht om daar nog de Gouden Koets langs te laten rijden. "Die arme koning en koningin. (...) Het feestelijk karakter zal geheel verdwijnen als de koets daar zonder enig publiek zal arriveren", vond toenmalig VVD-Kamerlid Ingrid de Caluwé in 2016, toen op aandringen van haar partij de Tweede Kamer besloot om pragmatisch te zijn. Het kan ook op een andere locatie, vinden bijna alle partijen. Bijvoorbeeld in de nabijgelegen Grote Kerk in Den Haag.

Dat beetje overlast weegt minder zwaar dan de fantastische feestdag die Prinsjesdag is

Stef Blok

Hollandse koopmansgeest speelt ook een rol. Op zichzelf is de Ridderzaal beschikbaar: het is het enige pand op het Binnenhof dat niet meer gerenoveerd hoeft te worden - dat is al gebeurd. Maar het kost tijd en geld om de bouwplaats open te stellen voor de koets, de koning en zoveel gasten. De VVD bepleitte 'de verbouwing niet te verstoren'. Dan zou het nóg langer gaan duren dan vijf jaar.

Stef Blok vond alleen de Ridderzaal feestelijk

Stef Blok pleitte, toen hij nog minister van wonen en rijksdienst was, vergeefs om de Ridderzaal tóch te blijven gebruiken, al was het maar vanwege de vele schoolkinderen die de beelden op tv zien, zei hij. "Dat beetje overlast weegt minder zwaar dan de fantastische feestdag die Prinsjesdag is. Zo houden we tijdens de verhuizing op het netvlies dat het al eeuwen hier écht gebeurt." Hij kreeg alleen steun van CDA en ChristenUnie.

In handen van de voorzitters

De Grote Kerk in Den Haag wordt nu al vaak gebruikt voor evenementen. Maar er zijn meer suggesties. De Utrechtse Domkerk heeft zich ook al aangeboden. CDA-Kamerlid Martijn van Helvert nodigde de hele Staten-Generaal uit om naar Maastricht te komen.

Het Republikeins Genootschap stelt voor om de Troonrede meteen maar in de Tweede Kamer zelf te houden, door de premier. Waar Prinsjesdag vanaf 2020 plaatsvindt, moeten uiteindelijk de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer beslissen.

Alternatieve locaties voor de troonrede

1. Grote Kerk in Den Haag
2. Vergaderzaal Tweede Kamer
3. Domkerk Utrecht
4. Maastricht

De belangrijke en minder belangrijke bijzaken in politiek Den Haag worden in de rubriek Plein 2 beschreven door de parlementaire redactie van Trouw. Lees meer afleveringen op trouw.nl/plein2.

Deel dit artikel

Al meer dan honderd jaar is de Ridderzaal de plek waar de Troonrede wordt uitgesproken

Dat beetje overlast weegt minder zwaar dan de fantastische feestdag die Prinsjesdag is

Stef Blok