Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ook Nederland had zijn Khashoggi-affaire: een dode lasser op de ambassade van China

Democratie

Marno de Boer

Minister-president Cals in 1966 aan het woord in de Tweede Kamer, het jaar dat de ‘lassersaffaire’ speelde. © ANP
PLEIN 2

Als we dit jaar over ambassades in Den Haag schreven, dan ging het over onschuldige kwesties. In Den Haag geen taferelen zoals op het Saudische consulaat in Istanbul, waar een moordcommando de journalist Jamal Khashoggi te grazen nam. 

Zowel bij de inmiddels afgeblazen Israëlische verhuizing naar een Haags rijksmonument als de Egyptische verwaarlozing van het voormalige woonhuis van Louis Couperus, vormde het lot van historische gebouwen het voornaamste punt van zorg.

Lees verder na de advertentie

Zo rustig is het niet altijd geweest. In 1966 omsingelden politieagenten en medewerkers van de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD) maandenlang de Chinese ambassade. In het gebouw bevonden zich een lijk en enkele lassers die meer wisten over de dood van het slachtoffer. Enige jaren geleden wijdde het televisieprogramma ‘Andere Tijden’ op basis van nieuw archiefmateriaal een aflevering aan deze ‘lassersaffaire’.

Met aan elkaar geknoopte lakens klom Hu Tshu Tsai vanaf zijn slaapkamer op de tweede etage naar beneden

In de zomer van 1966 huurde de Chinese ambassade een woonhuis in Den Haag, om daar een delegatie lasexperts te huisvesten. Zij bezochten een congres over lastechniek voor de bouw van raketten. Bewakers van de ambassade hielden scherp toezicht, om te voorkomen dat een van de lassers met geheime informatie zou overlopen naar een westerse veiligheidsdienst.

Ingenieur Hu Tsu Tsai probeerde toch te ontsnappen. Met aan elkaar geknoopte lakens klom hij vanaf zijn slaapkamer op de tweede etage naar beneden. Het doek bleek niet sterk genoeg, dus de man viel op de stoep. Andere ­delegatieleden legden de gewonde Tsai vervolgens in de hal van het huis.

Brancard

De Chinese bewakers waren kennelijk van hun stuk gebracht. Zij lieten toe dat toegesnelde ambulancebroeders Tsai naar een nabijgelegen ziekenhuis brachten. Erg lang bleef hij daar niet. Later op de dag kwam er een auto voorrijden, waar twee Chinese diplomaten uitstapten. Ze droegen Tsai per brancard uit het ziekenhuis, en kieperden hem op de achterbank. Eenmaal op de ambassade overleed Tsai al snel. De andere lassers waren inmiddels vanuit het huurhuis naar de ambassade gebracht.

De Nederlandse regering koos ­direct voor een principiële koers. De Chinese zaakgelastigde moest binnen 24 uur het land verlaten, en premier Cals eiste medewerking aan een strafrechtelijk onderzoek. “We leven in een rechtsstaat, er is hier bescherming voor elke vreemdeling, conform de Nederlandse wet. Ook voor de Chinees die hier de dood heeft ­gevonden.”

De mannen die Tsai uit het ziekenhuis ontvoerden genoten diplomatieke onschendbaarheid, maar dat gold niet voor de nog ­levende lassers. Justitie wilde hen graag verhoren. Een politiecordon rond het ambassadeterrein moest voorkomen dat zij ontsnapten. Maar de Chinezen gaven geen krimp. Ze hielden de lassers op het diplomatiek onschendbare ambassadeterrein vast.

Posten

Na enkele maanden begon de BVD te piepen. De dienst had al tienduizend manuren aan de zaak besteed, en met de winter in aantocht was het posten voor de ambassade geen pretje. Uiteindelijk bond Nederland in. Het kabinet Cals was gevallen, en opvolger Zijlstra stelde zich coulanter op.

Één gesprek tussen de officier van justitie en de lassers op de ambassade – onder toeziend oog van Chinese diplomaten – was nu voldoende om hen te laten gaan.

Daarmee is de lassersaffaire een mooi voorbeeld van Nederlandse diplomatie. Rechtsregels handhaven is belangrijk, maar het opgeheven vingertje mag niet te veel kosten. En de ingezette agenten of militairen moeten handhaven wel onder fatsoenlijke arbeids­omstandigheden kunnen doen.

Kardinaal

De Britse politie toonde van 2012 tot 2015 meer uithoudingsvermogen. Agenten hielden dag en nacht de wacht bij de ambassade van Ecuador om Wikileaks-­oprichter Julian Assange te arresteren. Na drie jaar stopte de zichtbare bewaking, maar de Britten beweren de ambassade nog altijd met ‘verdekte middelen’ in de gaten te houden.

Uiteindelijk valt ook de duur van dit gedwongen verblijf in het niet bij een ambassaderel in Boedapest in de Koude Oorlog. Toen de Sovjet-Unie in 1956 Hongarije binnenviel, vluchtte de anti-communistische kardinaal József Mindszenty naar de Amerikaanse ambassade. Daar zou hij tot in 1971 verblijven. Pas nadat Paus Paulus VI beloofde Mindszenty niet meer ‘slachtoffer van het communisme’ te noemen, mocht de kardinaal als banneling naar Wenen vertrekken.

De rubriek Plein 2 behandelt de belangrijke en minder belangrijke bijzaken in politiek Den Haag, beschreven door de parlementaire redactie van Trouw.

Lees ook:

Hoogleraar: Israëlische ambassade hoeft niet het einde te betekenen van Haags monument

Gemeente Den Haag kan wel degelijk voorkomen dat een Rijksmonument aan Plein 1813 voor een deel wordt gesloopt voor de komst van de Israëlische ambassade

Den Haag schrikt: eerst verkommert Couperus’ ouderlijk huis, dan wordt het gekraakt!

Plein 2 maakt een uitstapje naar een beroemd adres, tien minuten lopen van het Binnenhof: Surinamestraat 20. Het is het pand dat de vader van Louis Couperus liet bouwen en dat hij in 1884 met zijn gezin betrok. Het erfgoed van de schrijver wordt verkwanseld, zoveel is zeker. Het gebouw is al decennialang in handen van de Egyptische staat. En daar ontstaan de problemen.

Deel dit artikel

Met aan elkaar geknoopte lakens klom Hu Tshu Tsai vanaf zijn slaapkamer op de tweede etage naar beneden