Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Onderzoeker: ‘Spaanse haven is geen logische oplossing voor vluchtelingenboot'

Democratie

Pieternel Gruppen

Twee internationale hulporganisaties redden dit weekend 629 migranten op zee maar mochten vervolgens geen Italiaanse haven in. © EPA
Interview

Het is zonneklaar dat Rome verantwoordelijk is voor het vinden van een veilige haven, stelt onderzoeker Eugenio Cusumano van de Universiteit Leiden.

De Aquarius met 629 migranten en vluchtelingen aan boord is welkom in de haven van het Spaanse Valencia, zo’n 1400 kilometer verderop. Een logische oplossing is dat niet. Ook niet volgens het zeerecht.

Lees verder na de advertentie

Naar Italië, Malta of wellicht zelfs naar Libië? Waar moesten de honderden vluchtelingen en migranten die afgelopen weekeinde uit de Middellandse Zee waren gered heen worden gebracht, was maandag de grote vraag. 

Wie er verantwoordelijk was voor het vinden van een veilige haven, was volgens Eugenio Cusumano in elk geval wel zonneklaar. “Dat is zonder twijfel het maritiem coördinatiecentrum in Rome, het MRCC”, zegt de onderzoeker van de universiteit van Leiden, gespecialiseerd in humanitaire operaties op de Middellandse Zee.

Het zeerecht schrijft voor dat een schip in nood naar de dichtst­bij­zijn­de haven moet worden gebracht

Onderzoeker Eugenio Cusumano

Dichtstbijzijnde haven

De reddingsoperatie werd gecoördineerd door de MRCC en bovendien was de Italiaanse kustwacht erbij betrokken, zegt hij. “Het zeerecht schrijft voor dat een schip in nood naar de dichtstbijzijnde haven moet worden gebracht.” 

In die zin heeft Malta een goed punt, want de reddingsoperatie vond dichter bij Lampedusa dan bij Malta plaats. “En al helemaal niet in het opsporings- en reddingsgebied dat onder de verantwoordelijkheid van Malta staat.” 

In 1979 hebben kuststaten in Hamburg afspraken gemaakt over de verdeling van de verantwoordelijkheid voor reddingen op zee. De zee werd opgedeeld in verschillende gebieden die buiten de territoriale wateren van de kuststaat liggen. 

Libië

Was het dan niet logischer geweest om de opvarenden in Libië af te zetten? De Aquarius kwam afgelopen weekeinde immers even buiten de kust van Libië in actie. “Zeker niet”, zegt Cusumano. “Libië heeft de conventie van Hamburg nooit getekend. Het land heeft laatst gezegd wel verantwoordelijkheid op zich te willen nemen voor de reddingen in de zone buiten zijn territoriale wateren, maar dat is nog helemaal niet geformaliseerd.” 

Bovendien is Libië geen veilige plek, vervolgt Cusumano. Mensenrechtenorganisaties hebben de laatste jaren verschillende onderzoeken gepubliceerd over uitbuiting en mishandeling van migranten en vluchtelingen. 

“De Italiaanse kustwacht mag, als ze mensen uit zee redt, hen niet terugbrengen naar Libië. Dat zou indruisen tegen het VN-vluchtelingenverdrag en het Europees verdrag voor de mensenrechten.”

Europees Hof

Indirect proberen Italië en de EU dit wel te doen door de Libische kustwacht te trainen. “Het Europees hof voor de rechten van de mens onderzoekt op dit moment of dat volgens de internationale afspraken eigenlijk wel mag.”

Of het MRCC het zeerecht volgt als het besluit de Aquarius inderdaad naar Spanje te laten gaan, betwijfelt Cusumano. “Spanje is wel veilig, maar duidelijk niet de dichtstbijzijnde haven.”

Een slimme zet vindt de onderzoeker het in elk geval niet. “Door een keer een haven te openen, maakt Spanje het voor de Italiaanse populisten mogelijk om te zeggen dat het loont hun havens te sluiten.”

Deel dit artikel

Het zeerecht schrijft voor dat een schip in nood naar de dichtst­bij­zijn­de haven moet worden gebracht

Onderzoeker Eugenio Cusumano