Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Oekraïense komiek wil écht president worden

Democratie

Michiel Driebergen

Poster van Zelenski, met achter zijn rug oligarch Igor Kolomojski. De komiek draagt een boek met als titel ‘Dienaar van de oligarch’. © AFP

De Oekraïense Komiek Volodimir Zelenski maakt de president belachelijk in zijn tv-shows. Nu dingt hij zelf mee naar het hoogste ambt. Hij gaat aan kop in de peilingen.

Laat de president zich verleiden en verrijkt hij zichzelf? Een uiterst actueel thema in Oekraïne dat centraal staat in de show van de populaire komiek Volodimir Zelenski (41). In een van de scènes tijdens zijn show komt die zelfverrijking duidelijk naar voren. De fictieve president – die net is aangetreden – schudt geërgerd zijn hoofd. “Waarom moeten jullie altijd stelen?”, vraagt hij. Dan wordt hij meegenomen naar het dakterras van het puissant luxueuze hotel. Beneden strekt de rivier de Dnjepr zich majestueus uit. “Misschien hierom?”, zegt zijn compagnon. “Doe zoals ik. Haal alles uit het leven…” 

Lees verder na de advertentie

Serieuze kandidaat

Al een paar jaar speelt komiek Volodimir Zelenski de rol van president tijdens liveshows en in een bekende serie, die volgende maand voor het derde seizoen draait op de Oekraïense televisie. Maar nu is het echt. De succesvolle tv-producent is een serieuze kandidaat voor de presidentsverkiezingen van volgende maand.

Zelenski is geen ‘gewone man’. Hij draait met zijn tv-bedrijf een mil­joe­nen­om­zet.

Want hoewel een uitgewerkt programma nog ontbreekt gaat Zelenski verrassend op kop in de peilingen, met een lichte voorsprong op de zittende leider Petro Porosjenko en diens uitdager, voormalig premier Joelia Timosjenko. Veel Oekraïners zijn uitgekeken op Porosjenko en Timosjenko die al sinds de jaren negentig in de politiek zitten. Zelenski is een verfrissende nieuwkomer die jongeren aanspreekt via sociale mediakanalen. 

In de televisieserie ‘Sluga Naroda’, ofwel ‘Dienaar van het Volk’, wordt Zelenski, in zijn rol als doodgewone geschiedenisleraar Vasil Petrovitsj Holoborodko, daadwerkelijk tot president gekozen, nadat iemand zijn tirade tegen corruptie heeft gefilmd en verspreid. Hem wacht een schijnbaar onmogelijke taak. Hij moet een steunpakket van miljarden dollars van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) binnenhalen door het parlement ertoe te bewegen anti-corruptiewetten aan te nemen.

Maar de volksvertegenwoordigers zitten aan de touwtjes van een paar oligarchen – rijke zakenlieden die de media en politiek controleren – en stemmen dus tegen alle voorstellen van de president, die wanhopig probeert eerlijk te blijven.

Heeft u liever een eerlijke amateur of een corrupte professional?

Comentator in de tv-serie ‘Dienaar van het Volk’

Oekraïners willen ‘iemand met dezelfde morele waarden als Holoborodsko’, aldus Zelenski vorige week in een interview met de BBC. “Ik heb een rechtenstudie afgerond maar ik heb geen enkele politieke ervaring. Dat lijkt me een enorme plus”, sprak hij tijdens zijn oudejaarsshow op televisie, toen hij zich officieel kandidaat stelde. 

Onomkoopbaar

In de serie adviseert een oud-premier de president om de oligarchen tegen elkaar uit te spelen. Dat lukt uiteindelijk, maar dan blijkt dat Oekraïne in ruil voor het IMF-geld akkoord moet gaan met boringen naar schaliegas en de aanleg van een afvaldepot voor Europees nucleair afval, nabij Tsjernobyl.

Dan blijkt de president definitief onomkoopbaar. “Loop naar de hel”, voegt hij de buitenlandse delegatie toe. “Oekraïne kan een groots land worden als we leren dat stelen slecht is. Laten we met elkaar de mouwen opstropen en er hard voor werken.”

In de realiteit is Zelenski niet de ‘gewone man die strijdt tegen het grootkapitaal’, zoals hij zijn imago probeert neer te zetten. Via zijn tv-bedrijf Kvartal95 verkoopt hij shows, musicals en series in liefst 21 landen en draait hij een miljoenenomzet. De eerlijkheid van Zelenski kwam onlangs ter discussie toen journalisten aantoonden dat hij loog over zijn zaken in Rusland. Hoewel hij gezegd had zijn commerciële belangen daar te hebben afgestoten – toen het gewapende conflict in Oost-Oekraïne in 2014 begon – bleek hij er via tussenfirma’s op Cyprus toch flink geld te verdienen.

Kritiek op IMF

Volodimir Zelenski toont zich, net als een aantal andere kandidaten, kritisch jegens het Internationaal Monetair Fonds. Die zouden te strenge eisen stellen aan Oekraïne, waar gewone mensen de dupe van worden zoals stijgende energietarieven.

Zijn voorstellen over hoe hij de oligarchie te lijf gaat blijven echter vaag. Bovendien heeft Zelenski zelf ook stevige zakenbanden met de steenrijke zakenman Igor Kolomojski, eigenaar van het tv-kanaal 1+1 waarop Zelenski’s shows worden uitgezonden, en die een concurrent is van zittend president Porosjenko.

“In ons land bezitten oligarchen alle tv-kanalen en grote bedrijven”, verdedigde Zelenski zich in het genoemde BBC-interview. “Dat betekent toch niet dat alle Oekraïners hun principes verloochenen?”

Geen politici graag

Op Instagram vraagt Zelenski de kiezers hun zorgen met hem te delen. Die moeten de basis vormen voor zijn politieke programma. Ook mag iedereen zich aanmelden om bij zijn team te horen.

De enige voorwaarde: geen ervaring hebben in politiek. Want, zoals een commentator in de tv-serie zijn kijkers voorhoudt: “Heeft u liever een eerlijke amateur of een corrupte professional?”

Lees ook: In het Oekraïnse Volosjke mogen ze het geld nu zelf besteden

Vijf jaar geleden begon in Kiev de Majdan-revolutie, een opstand tegen corruptie en de oligarchie. Er kwam een ander bestuur, hervormers gingen aan de slag. Hoe staat Oekraïne er voor? Slot van een tweeluik: Volosjke bloeit door decentralisatie.

Er is niks veranderd in Odessa, corruptie tiert welig

Vijf jaar geleden begon in Kiev de Majdanrevolutie, een opstand tegen corruptie en oligarchie. Hoe staat Oekraïne er nu voor?

Deel dit artikel

Zelenski is geen ‘gewone man’. Hij draait met zijn tv-bedrijf een mil­joe­nen­om­zet.

Heeft u liever een eerlijke amateur of een corrupte professional?

Comentator in de tv-serie ‘Dienaar van het Volk’