Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Niet de kiezer, maar partijen raken op drift

Democratie

Niels Markus

Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet flyerde afgelopen zondag samen met Leefbaar Rotterdam-lijsttrekker Joost Eerdmans op het Beursplein. Baudet en Eerdmans gaan samen de strijd aan bij de gemeenteraadsverkiezingen in Rotterdam. © ANP
Interview

Vanaf vandaag staat op trouw.nl een interactieve kaart van de Rotterdamse wijken waar Trouw verslag over doet. Wat zijn de demografische kenmerken van de wijken en hoe stemden de Rotterdammers de afgelopen jaren?

Is Rotterdam een verdeelde stad? Ja en nee. De contrasten zijn groot. In sommige stembureaus rond de Afrikaanderwijk werd bij vorig jaar Denk het grootste en de PVV tweede. Op www.trouw.nl zijn op een interactieve kaart de uitslagen per stembureau te zien, van de raadsverkiezingen in 2014 en de Kamerverkiezingen van vorig jaar.

Lees verder na de advertentie

De tekst loopt verder onder de kaart. Klik op de wijken voor meer informatie over de inwoners, hun gezinnen en hun huizen. De rode stippen zijn stembureaus. Klik hierop om te zien wat hier gestemd werd bij de laatste verkiezingen.

Joost Smits, bestuurder van de Politieke Academie, een onderzoeksbureau dat de gegevens aanleverde, plaatst wel een nuance bij de veronderstelde verdeeldheid. "Kiezers zijn loyaler dan we denken, maar als ze wisselen dan blijven ze wel in de buurt. D66-stemmers kiezen dan bijvoorbeeld voor GroenLinks."

In 2010 begon hij met het verzamelen van verkiezingsuitslagen, en toen hij de stemmen tussen 1998 en 2012 vergeleek, bleken die eigenlijk heel stabiel.

'We hebben de PvdA nog gewaarschuwd: kijk uit, het gaat niet goed'

Joost Smits, oprichter van de Politieke Academie

Stabiel

Natuurlijk, erkent Smits, het ene jaar wordt de VVD het grootste, dan weer groeit het CDA fors of verliest de PvdA, maar hoe mensen op bepaalde plekken stemmen, blijft stabiel. Met D66 en SP als uitzondering, kiezers van die partijen zijn geneigd meer te zweven.

Het kan gebeuren dat kiezers tijdelijk ‘hun’ partij minder zien zitten. Zo was GroenLinks in 2012 minder populair dan in 2010. Vaste GroenLinks-kiezers gingen vooral niet stemmen. Een ‘mooi verlies’ noemen ze dat bij de Politieke Academie. Smits: “Dan kun je nog eens naar die wijken gaan om uit te leggen wat je doet. Zo win je die stemmen terug.”

Een partij heeft pas echt een probleem als kiezers ook massaal overlopen naar partijen aan de andere kant van het politieke spectrum. Al in 2015 zag Smits dat aankomen bij de PvdA. “We hebben ze nog gewaarschuwd: kijk uit, het gaat niet goed.” De sociaaldemocraten leden vorig jaar het grootste verlies uit hun bestaan.

Niet de kiezer, maar de partij was op drift geraakt, analyseert Smits. “We hebben Leiden onderzocht.” De mensen in arbeiderswijken stemden daar vroeger PvdA. Nu Denk, SP, of PVV. “De PvdA is nu populair in wijken met hoogopgeleiden in dure huizen. Dat is raar, daar woont niet de traditionele achterban.” Smits vond het slim dat oud-PvdA’er Jacques Monasch vooral met weggelopen partijleden wilde praten. “Van hun krijg je een heel ander antwoord hoe je verder moet dan van de blijvers.”

'Katendrecht en Kop van Zuid zijn van verloederde buurten veranderd in wijken voor beter gesitueerden'

Transformatie

De stemverdeling rond de Rotterdamse Afrikaanderwijk vindt Smits ‘heel interessant’. Vooral Denk is heel groot. En Nida, dat probeert een breder progressief kiezerspubliek aan te spreken, doet het toch ook vooral goed in de ‘migrantenwijken’ op Zuid en in Rotterdam-West.

Tegelijk stemmen sinds een aantal jaar meer Zuiderlingen D66 en GroenLinks. Dat houdt volgens Smits verband met de grote transformatie die wijken zoals Katendrecht en de Kop van Zuid hebben doorgemaakt. “Die zijn van verloederde buurten met verlaten pakhuizen veranderd in wijken voor beter gesitueerden.” En dat is precies de groep waar D66 goed scoort.

Wie wordt de grootste in Rotterdam, volgende week? Aan voorspellingen waagt Smits zich normaal gesproken niet. Maar hij onderzocht al eens, toen Wilders deelname in Rotterdam aankondigde, het potentieel voor de PVV. “We kwamen toen op tien à twaalf zetels voor Leefbaar Rotterdam en vier tot zes voor de PVV.” En kijk eens naar de peilingen, zegt hij: Leefbaar blijft de grootste, op ongeveer negen, de PVV staat op drie.

Uiteindelijk ziet Smits verkiezingen als een spel met heel veel variabelen. Zoals de lengte van Nederlanders onderling heel erg kan verschillen, maar we ook een gemiddelde lengte hebben. “Als je geen campagne voert, pak je geen zetels. Maar als alle partijen intensief campagne voeren, kun je het effect daarvan tegen elkaar afstrepen. Verkiezingswinst zit niet in een programma, kandidatenlijst of de actualiteit. De kiezer is loyaal. Alleen partijen raken soms op drift.”

Lees ook de andere verhalen van onze pop-upredactie in Rotterdam:

In veryupt Katendrecht verlangt men terug naar de hoertjes van weleer

Nergens zijn contrasten in Rotterdam zo groot als rond het Afrikaanderplein


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel

'We hebben de PvdA nog gewaarschuwd: kijk uit, het gaat niet goed'

Joost Smits, oprichter van de Politieke Academie

'Katendrecht en Kop van Zuid zijn van verloederde buurten veranderd in wijken voor beter gesitueerden'