Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Niet de Amerikanen, maar de politieke partijen zijn veranderd

Home

Bas den Hond

© MAUS

Het lijkt alsof Amerikanen niet eerder zó diep verdeeld zijn geweest. Maar dat valt in werkelijkheid mee. Het zijn de felle politieke tegenstellingen tussen de twee partijen die daarvoor zorgen.

Scheldwoorden vlogen er niet door de zaal van de Senaat, maar in de beschaafdste van de twee kamers van het Amerikaanse Congres ging de verhouding tussen Republikeinen en Democraten afgelopen donderdag naar een dieptepunt. Het ijselijkste moment, in de ogen van liefhebbers van traditie en decorum, was toen Mitch McConnell, de Republikeinse fractieleider, zei: "Ik ga in beroep tegen de beslissing van de voorzitter."

Lees verder na de advertentie

De Republikeinen stemden daarna met hun meerderheid een oude regel weg die zei dat een flinke minderheid in de Senaat de benoeming kon blokkeren van een lid van het Hooggerechtshof. De dag erna werd Neil Gorsuch, ondanks bijna unanieme tegenstand van de Democraten, op zijn hoge post bevestigd.

Scheiden

Schelden deed Kevin Baker wel een beetje, in zijn open brief in The New Republic, vorige maand. "Beste Rode-Staat Trumpstemmer. Laten we het onder ogen zien. We hebben niets meer met elkaar."

De journalist en schrijver uit New York wil scheiden: "Al meer dan tachtig jaar betalen wij - de bewoners van wat sommige mensen Blauw Amerika noemen, maar wat ik liever beschouw als de Verenigde Staten van Wij Doppen Onze Eigen Boontjes - veel meer aan federaal belastinggeld dan we binnenkrijgen. We hebben enorme infrastructuur-projecten gefinancierd in jullie plattelandsgebieden, jullie scholen gesubsidieerd, jullie energiecentrales en verzorgingshuizen, complete industrieën jullie kant op gestuurd, en tegelijkertijd jullie meest arme, laag opgeleide en verdrukte bevolkingsgroepen opgenomen, blank en zwart. En dat alles, zo blijkt nu, heeft jullie alleen maar nog bittterder, blanker en ultrarechtser gemaakt dan jullie al waren."

Blauw en Rood, Democraten en Republikeinen, ze hebben het in het Amerika van Donald Trump met elkaar gehad, zo lijkt het.

Republikeinen en Democraten stemmen bijna altijd als één blok tegen het andere blok

In de hoofdstad Washington broeide dat al jaren, en het kan er de komende tijd alleen nog maar erger op worden. President Donald Trump kan nu bij volgende vacatures heel conservatieve juristen in het Hooggerechtshof zetten. Over een kleine vier jaar slaat mogelijk een Democratische president terug met zo links mogelijke rechters. Het zal daar net zo ongezellig worden als nu in het Congres.

En daar is het zeker ongezellig. Als je Democraten en Republikeinen indeelt van links tot rechts, was er veertig jaar geleden nog een flinke overlap: een conservatieve Democraat was rechtser dan een progressieve Republikein. Nu zitten de twee partijen allebei in hun eigen hoek van het ideologische krachtenveld. Ze stemmen bijna altijd als één blok tegen het andere blok.

Onder hun kiezers lijkt de sfeer al net zo ijzig. Volgens een onderzoek van het onafhankelijke Pew instituut vindt een op de twee Republikeinen dat Democraten niet open staan voor ideeën van anderen, immoreel, oneerlijk en lui zijn. Andersom is het wantrouwen al even sterk. Twee op de drie trouwe aanhangers van een partij wil liever niet dat zoon of dochter met een partner van de andere partij thuis komt. Dat was zestig jaar geleden nog maar een op de drie.

Weinig verenigde staten

In de media, oude en nieuwe, wordt de kloof dagelijks uitgestald. Democraten die niet kunnen begrijpen dat iemand Trump serieus neemt. Trumpstemmers die de struikelingen van hun held afdoen als nepnieuws.

Een op de twee Republikeinen vindt dat Democraten niet open staan voor ideeën van anderen, immoreel, oneerlijk en lui zijn

Dat is waarom Kevin Baker, de schrijver van die open brief, gewoon van Rood Amerika af wil. Misschien geen complete afscheiding - dat liep in de negentiende eeuw op een burgeroorlog uit - maar veel scheelt het niet. Washington moet ophouden met belasting heffen. 

Tekst loopt door onder de afbeelding.

© Trouw

Blauw Amerika kan dat zelf doen en daarvan een sociaal vangnet betalen, universiteiten, hogesnelheidstreinen. Rood Amerika, dat altijd om lage belastingen roept, zal merken wat dat betekent. "Denken jullie nog steeds dat de Federale Rampenhulporganisatie linkse verspilling is? Poef, het is weg. Succes met die tornado's, overstromingen, orkanen en bosbranden."

Heeft de nederlaag van Hillary Clinton een steekje bij hem los gemaakt, zoals een criticus schreef? Op een serieusheidsschaal van 1 tot 10 geeft Baker zijn scheidingsverzoek een 7, zegt hij vanuit New York: "Ik was ontsteld door de verkiezing van Trump, meer dan ik had verwacht. Mijn voorstel gaat in tegen bijna alles wat ik tot die tijd geloofde. Maar we zijn nu op een punt gekomen dat we er niet meer doorheen komen bij die mensen."

Hij merkt dat bij vrienden en familieleden die op Trump stemden. "Met ze praten wordt steeds moeilijker, omdat we niet meer dezelfde werkelijkheid accepteren. We hebben nu zulke radicaal verschillende bronnen van nieuws. Hoe ga je om met mensen die geloven dat Hillary Clinton een netwerk van kinder-seksslaven runt vanuit de kelder van een pizzeria in Washington?"

Onverzoenlijkheid in het Congres, opiniemakers die op scheiding aansturen, kiezers die elkaar niet meer begrijpen - er lijkt weinig Verenigd meer aan de Staten. En als het over de politiek gaat, klopt dat, zegt politicoloog Morris Fiorina. Maar als het over gewone Amerikanen gaat, streep dat toch maar door. Vergeleken bij Washington is volgens hem de rest van Amerika nog behoorlijk eensgezind.

"Meer dan 40 procent van de kiezers zegt dat ze zich niet identificeren met een van beide partijen", zegt Fiorina, die verbonden is aan de Stanford universiteit in Californië en de conservatieve denktank Hoover Institution. Dat uitslagkaarten en enquêtes een verscheurd land laten zien, komt door het tweepartijenstelsel. De kiezers gaan het stemhokje in met genuanceerde ideeën, maar moeten dan kiezen tussen twee extreme kandidaten. Dat wringt steeds meer.

"Het is geen probleem om, zoals bij jullie in Europa, vijf of zes partijen met een duidelijke ideologie te hebben. Maar de twee die we in de VS hebben, zijn de laatste jaren steeds meer op Europese partijen gaan lijken. En met twee sterk ideologische partijen kun je nooit het hele spectrum van opvattingen in dit land vertegenwoordigen."

Stereotypen

"De verkiezing van Trump is daar een bewijs van. Hij had een heleboel standpunten waar de leiders van de Republikeinse partij van gruwden. Maar de gewone Republikeinen vonden dat prima. Daaraan kun je zien dat er in de basis van de partij veel meer ideologische diversiteit is dan onder de leiders."

Als er dus een kloof is in de VS, dan niet direct tussen Rood Amerika en Blauw Amerika, maar tussen de bevolking en een politiek systeem dat op eigen houtje gepolariseerd raakte.

Tekst loopt door onder de afbeelding.

© Trouw

Hoe dat laatste nu precies heeft kunnen gebeuren, daar is volgens Fiorina nog geen duidelijk antwoord op. Maar er zijn wel factoren aan te wijzen. Zo verloren in de vorige eeuw beide partijen diversiteit doordat hele bevolkingsgroepen overliepen. De Democraten verloren het conservatieve zuiden, de Republikeinen hun progressieve vleugel in het noorden.

Daarnaast werden verkiezingen steeds nationaler van karakter. Fiorina: "Bij voorverkiezingen is de opkomst laag, dus zijn daar activisten erg invloedrijk: groepen die tegen of voor het recht op abortus zijn, milieugroepen. Dat zijn tegenwoordig overal dezelfde groepen."

Het zijn niet zozeer de Amerikanen die zijn veranderd, maar de partijen: die hebben een keihard profiel gekregen.

Met de financiering van campagnes gebeurde iets soortgelijks. "Geld kwam vroeger vooral uit de districten van de kandidaten zelf, maar nu krijgen de Democraten geld uit Californië en Manhattan, en de Republikeinen uit Texas. Overal dezelfde donoren die om hetzelfde beleid vragen."

Dwangpositie

Het zijn dus niet zozeer de Amerikanen die zijn veranderd, maar de partijen: die hebben een keihard profiel gekregen. Daarmee is het voor Amerikanen duidelijker bij welke partij ze passen, als het dan zo nodig moet. Die dwangpositie kan in allerlei onderzoeken de schijn wekken dat Amerika zwaar gepolariseerd is, terwijl het in werkelijkheid best meevalt.

Ouders letten volgens Fiorina bijvoorbeeld zestig jaar geleden even fel op de achtergrond van de geliefde waar hun kind mee aan komt zetten, als nu. Maar vroeger zei het partij-etiket niet zoveel. "Stel dat ik de jaren zestig als tiener thuis was gekomen en mijn Democratische ouders had verteld over mijn Republikeinse vriendin. Hun reactie had afgehangen van het soort Republikein. Een progressieve uit het noord-oosten, van de Rockefeller-vleugel? Een westerse conservatief, van de Goldwater-vleugel? Iemand uit een zakenmilieu in het midden-westen, type Gerald Ford?"

In de nieuwe Amerikaanse politiek zegt een partij-etiket meteen al meer. "Vandaag de dag - ik overdrijf een beetje - kunnen Democratische ouders in zo'n geval meteen denken: je brengt een evolutie-ontkennende homofoob in de familie. En Republikeinse ouders zeggen over een Democraat: je brengt een Amerika hatende atheïst in de familie. Want nu de partijen zo homogeen zijn geworden, is het ook makkelijker er stereotypen van te schilderen. De media doen dat graag: ze interviewen natuurlijk de meest extreme voorbeelden."

Soms komen stereotypen elkaar natuurlijk in het echt tegen. Fiorina: "Mijn schoondochter heeft mijn zus ontvriend op Facebook, vanwege het hele Trump-gedoe. Zij is jong en progressief, mijn zus is ouder en woont in Pennsylvania. Maar dat gaat net zo vaak over persoonlijke dingen als over beleid. De dingen die Trump heeft gezegd over vrouwen en minderheden, voor veel mensen maakte het daarna niet meer uit wat hij voorstond, ze vonden hem gewoon een vreselijke man."

Die afkeer bij velen heeft Trump niet van de overwinning afgehouden. Fiorina: "Wat wil je, we hadden de twee meest negatief beoordeelde kandidaten sinds we dat konden meten, in 1956. In filmtermen: dit was een verkiezing tussen Alien en Predator."

Dat heeft Kevin Baker, de schrijver die wil scheiden, ook veel gehoord. En het maakt hem kwaad dat zoveel van zijn linkse vrienden niet over hun afkeer van Hillary Clinton heen konden stappen. "Verkiezingen, dat is niet dat je gaat winkelen voor schoenen, en als je niks leuks vindt, een andere dag weer kunt", zucht hij. "In de politiek komt het uiteindelijk toch neer op: de een of de ander."



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Republikeinen en Democraten stemmen bijna altijd als één blok tegen het andere blok

Een op de twee Republikeinen vindt dat Democraten niet open staan voor ideeën van anderen, immoreel, oneerlijk en lui zijn

Het zijn niet zozeer de Amerikanen die zijn veranderd, maar de partijen: die hebben een keihard profiel gekregen.