Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Na het memodebat heeft Rutte een probleem met de oppositie

Democratie

Nicole Besselink

Premier Mark Rutte tijdens het Tweede Kamerdebat over de omstreden memo's rond de afschaffing van de dividendbelasting. © ANP

Het gedoe rond de dividendmemo’s heeft de relatie tussen coalitie en oppositie geen goed gedaan. En dat terwijl Rutte III de steun van de oppositie nog heel hard nodig zal hebben.

Op z’n allerhartelijkst wendde premier Mark Rutte zich vorig jaar tijdens het debat over de regeringsverklaring tot de oppositie. Deze negen partijen waren weliswaar buiten de coalitie gevallen, maar de premier nodigde ze uit om vooral met het kabinet mee te denken. “De deur van de Trêveszaal staat op een ruime kier”, zei Rutte. “Er is ruimte voor overleg over de concrete uitwerking.”

Lees verder na de advertentie

Nog geen half jaar na dato is het de vraag of de oppositie nog zin heeft om het kabinet te hulp te schieten. Op de SGP na steunden woensdagavond alle oppositiepartijen de motie van afkeuring die GroenLinks-leider Jesse Klaver indiende tegen Rutte. Daarmee keerden ze zich samen hard en openlijk tegen de manier waarop de premier is omgegaan met de verzwegen memo’s over het afschaffen van de dividendbelasting.

Weliswaar bleef het zwaarste geschut ongebruikt, de motie van wantrouwen, voor PvdA-leider Lodewijk Asscher heeft de ingediende motie hetzelfde gewicht. “De Partij van de Arbeid kan niet anders dan concluderen dat het vertrouwen weg is”, zei hij woensdagavond laat. Klaver stelde dat het vertrouwen van de Kamer in het kabinet is ‘beschaamd’. Hij sprak over politiek ‘op z’n allerlelijkst’. 

Het is de vraag of de oppositie nog zin heeft om het kabinet te hulp te schieten

Politieke kopzorgen

De kritische opstelling van deze bondgenoten van eerdere coalities moet Rutte politieke kopzorgen baren. Zijn derde kabinet leunt op de kleinst mogelijke meerderheid van één zetel in beide Kamers. Bij de provinciale verkiezingen van volgend jaar kan die meerderheid in de Eerste Kamer verloren gaan. Er is de coalitie daarom veel aan gelegen een goede band te onderhouden met de oppositie.

Hoe belangrijk die relatie is, bleek al onder Rutte I. Dit door de PVV gedoogde kabinet verloor na anderhalf jaar de meerderheid in de Tweede Kamer waarna de premier steun zocht (en vond) bij de SGP. Het tweede kabinet van Rutte kampte vanaf dag één met een minderheid in de Eerste Kamer. Met steun van D66, ChristenUnie en SGP wist het toch omvangrijke akkoorden over de woningmarkt, de zorg en de begrotingen door het parlement te loodsen. Toenmalig minister van financiën Jeroen Dijsselbloem (PvdA) kwalificeerde het drietal niet voor niets als ‘mijn meest geliefde oppositiepartijen’. Zonder hun steun had het kabinet de rit nooit uit kunnen zitten. 

Ambitieuze plannen

Los van de zetelaantallen speelt ook mee dat Rutte-III ambitieuze plannen heeft op het gebied van onder andere klimaat, gaswinning en de arbeidsmarkt. Liefst ziet het kabinet breed draagvlak voor de ingrijpende maatregelen die daarmee gemoeid gaan, óók vanuit de oppositie. PvdA en GroenLinks lieten eerder blijken daarvoor open te staan – Asscher zei vorig jaar dat hij ‘goede voorstellen altijd zal blijven steunen’ – maar na woensdagavond is de vraag of die welwillendheid er nog steeds is.

Gevraagd naar de kansen op een dergelijke samenwerking, wees Rutte vandaag na de ministerraad op de politieke traditie in Nederland. Daarin weten partijen elkaar, ook na een ‘robuust en stevig’ debat, altijd weer te vinden in het belang van het land, aldus de premier. “Mensen willen uiteindelijk dat we weer de handen ineen slaan. Daar wil ik hard voor werken.” 

Daarbij kon Rutte deze week in elk geval één lichtpuntje ontwaren: de enige ‘geliefde oppositiepartij’ die buiten het kabinet is gebleven, de SGP, was deze week ook de enige oppositiepartij die Ruttes beleid níet afkeurde. Voorman Kees van der Staaij achtte dergelijke moties ‘echt een brug te ver’.

De SGP’er, die Rutte afgelopen weekend nog verwelkomde op het eeuwfeest van zijn partij, zal die ruime kier van de deur naar de Trêveszaal nog niet zijn vergeten. 

Lees ook:

De glans is weer van Wiebes af

De afgelopen weken werd Wiebes, vooral in Groningen, luid bejubeld vanwege zijn gasbesluit. Maar tijdens het Kamerdebat van woensdagavond klonken minder vriendelijke woorden.

Mist, vaagheid en woordspelletjes konden Memogate niet voorkomen

Met zijn taalgebruik probeerde het kabinet de discussie over afschaffing van de dividendbelasting onschadelijk te maken. Communicatie-expert Lars Duursma legt uit waarom dat mislukte.

Deel dit artikel

Het is de vraag of de oppositie nog zin heeft om het kabinet te hulp te schieten