Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Na de Europese verkiezingen moeten partijen zakendoen met ongemakkelijke vrienden

Democratie

Marno de Boer

De Italiaanse vicepremier Matteo Salvini (links) probeerde in april met een congres voor rechtse partijen bondgenoten voor het Europees Parlement binnen te halen. © EPA

De ChristenUnie zit in een lastig parket. De Britse Tories vertrekken uit de Europese fractie waar de ChristenUnie bij hoort en Thierry Baudet klopt op de deur.

De verkiezingscampagne voor het Europees Parlement is nog in volle gang, maar sommige politici kijken nu al met ingehouden adem naar de fractievorming die volgt op de stembusgang tussen 23 en 26 mei. Er staat veel op het spel: wie niet in een samenwerkingsverband van minstens 25 Europarlementariërs uit zeven lidstaten zit, staat in het parlement aan de zijlijn. Dat betekent minder spreektijd in debatten, minder geld en geen belangrijke posities in commissies. Dat levert ingewikkelde situaties op: sommige partijen zijn voor hun fractievorming afhankelijk van partners waarmee ze liever niet geassocieerd worden.

Lees verder na de advertentie

Vooral de ChristenUnie wacht door de brexit een lastige periode. De afgelopen jaren zat de partijcombinatie ChristenUnie-SGP comfortabel in de Groep van Europese Conservatieven en Hervormers (ECH). De twee grote leden zijn de Britse Conservatieven en de autoritaire Poolse regeringspartij PiS. Bij de Britse Tories voelt de ChristenUnie zich thuis. Die partij wil de macht van Brussel beperken en vormt binnen de fractie een rechtstatelijk tegenwicht aan PiS en rechtse nationalisten uit Scandinavië.

Met het vertrek van de Tories zou de balans binnen de ECH naar rechts-po­pu­lis­me doorslaan

Aansluiting FvD

Na de verkiezingen liggen de kaarten waarschijnlijk anders. Groot-Brittannië doet mee aan de stembusgang, maar het land wil de EU nog steeds verlaten. Met het vertrek van de Tories zou de balans binnen de ECH naar rechts-populisme doorslaan. Thierry Baudet wil zich met zijn Forum voor Democratie ook aansluiten, en de meerderheid binnen ECH kijkt begeerlijk naar de zetels die hij waarschijnlijk meebrengt. CU-voorman Peter van Dalen pleitte tevergeefs voor uitsluiting van FvD.

Van Dalen zei vorige maand tegen het Nederlands Dagblad dat hij, samen met collega’s van CU-SGP, desnoods zal opstappen. “De gematigde Britse conservatieven gaan er straks uit en de Poolse nationalisten van de PiS zullen meer invloed krijgen. Als Forum ook nog aanschuift, maak ik dat niet mee.” De leden van de partij maakten in februari al bezwaar tegen deelname aan een fractie die heel anders denkt over vluchtelingen, klimaatbeleid en de rechtsstaat.

Een mogelijkheid is dat de ChristenUnie zich aansluit bij de christendemocratische EVP, waarvan ook het CDA lid is. Maar ook hierover zijn bedenkingen binnen de partij, omdat het eigen geluid dan kan verwateren. De ChristenUnie is sceptisch over de verregaande Europese integratie die de christen-democraten van oudsher bepleiten. Het is voor de ChristenUnie ook een optie om buiten een fractie te blijven. Dat betekent een isolement in Brussel, maar wel behoud van de eigen identiteit.

Orbán blijft de confrontatie zoeken, waardoor een definitieve breuk dreigt

Ruk naar rechts

Het CDA kan juist met enige opluchting kijken naar recente strubbelingen in de EVP. Vorig jaar vroegen CDA-leden de partijtop stelling te nemen tegen de autoritaire Hongaarse premier Viktor Orbán, die met zijn Fidesz ook in de EVP zit. Lange tijd wilde fractieleider Manfred Weber daar niet aan, maar nadat Orbán de christen-democratische voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker aanviel, werd Fidesz tijdelijk geschorst.

Orbán blijft de confrontatie zoeken, waardoor een definitieve breuk dreigt. Dinsdag zei hij dat hij Weber niet meer steunt als mogelijke opvolger van Juncker. Enkele dagen eerder zei Orbán dat de EVP juist een ruk naar rechts moet maken door samen te werken met populistische politici als de Italiaan Matteo Salvini (Lega Nord).

Geert Wilders reageerde dat hij Orbán verwelkomt bij een nationalistisch blok. De PVV wacht door de groei van rechts-populistische partijen mogelijk een makkelijkere fractievorming dan in 2014. Toen vormden Wilders, Marine le Pen en Salvini pas in 2015 de groep Europa van Naties en Vrijheid. Ze hadden afgesplitste Europarlementariërs uit Groot-Brittannië en Duitsland nodig, plus een Poolse splinterpartij. Deze KNP mocht pas toetreden nadat leider Janusz Korwin-Mikke vertrok. Die excentrieke voormalig professioneel bridger wilde bijvoorbeeld het vrouwenkiesrecht afschaffen. Dat was voor Wilders te extreem.

Dit keer gebruikt Salvini het prestige van zijn overwinning in de Italiaanse verkiezingen van 2018 om partijen binnen te hengelen voor zijn fractie. Hij probeert bijvoorbeeld Zweedse en Finse nationalisten uit de ECH los te weken. Als Wilders op dat succes meelift, wacht hem een relatief eenvoudige fractievorming.

Lees ook: 

De partij van de Hongaarse premier Orban is woedend om kritiek van het CDA

Fidesz, de partij van de Hongaarse premier Viktor Orban, is fel in botsing gekomen met het CDA. De twee zitten samen in de EVP, de christendemocratische fractie van het Europees parlement, maar de Hongaren schorten de samenwerking op. 

De stand van Europa: succes en mislukking wisselen elkaar af

Binnenkort mogen de Europanen naar de stembus. Tijd om de balans op te maken over de ambitie die de EU zichzelf heeft gesteld: samen sterk staan op het wereldtoneel.

Deel dit artikel

Met het vertrek van de Tories zou de balans binnen de ECH naar rechts-po­pu­lis­me doorslaan

Orbán blijft de confrontatie zoeken, waardoor een definitieve breuk dreigt