Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Menno Snel, een ambtenaar die per ongeluk in de politiek verzeild raakte

Democratie

Jelle Brandsma

© ANP

Wie zijn de nieuwelingen in het kabinet? Vandaag: Menno Snel (D66). Met zijn bestuurservaring en kennis moet de staatssecretaris van financiën één van de lastigste klussen opknappen.

Hij werd pas lid van D66 toen hij al bijna in het kabinet zat, want een carrière in de politiek had hij nooit verwacht. Menno Snel (47), staatssecretaris van financiën, is de verrassing van Rutte III, een onbeschreven blad in politiek Den Haag. Al werd hij als één van de laatste bewindslieden benoemd, zijn taak is loodzwaar: orde scheppen bij de Belastingdienst en belastingontwijking aanpakken.

Lees verder na de advertentie

Over de carrière-ambtenaar en diplomaat was weinig bekend. Een man op de achtergrond. Maar mensen die met hem hebben gewerkt, prijzen zijn dossierkennis, zijn vermogen om te luisteren en zijn toegankelijkheid. Stukje bij beetje komen er wat feiten op tafel. Hij is getrouwd en vader van twee dochters. Hij houdt van voetballen met vrienden op dinsdagavond en is een spelletjesfanaat. Als ambtenaar zou hij een groot deel van de wereld zien, als student was hij verzot op Risk.

Als ambtenaar zou hij een groot deel van de wereld zien, als student was hij verzot op Risk

Snel is nieuw in de politiek, maar wie iets verder kijkt, ontdekt dat hij op de achtergrond al jaren een belangrijke rol speelt. Hij had al jong een hoge positie als ambtenaar en leunde zo als het ware tegen de politiek aan. Hij bereidde politieke besluiten voor en is heel goed op de hoogte van gevoeligheden die een minister of staatssecretaris kunnen raken. D66 zocht iemand met een politieke antenne en kennis van belastingen.

Studentenvereniging

Toevallig herinnerde Wouter Koolmees, één van de D66-onderhandelaars, zich dat Snel zich ooit in sympathieke bewoordingen had uitgelaten over zijn partij. Half oktober, belde hij Snel, anderhalve week voor de beëdiging van het nieuwe kabinet. Koolmees werkte tussen 2003 en 2010 op het ministerie van financiën. Daar was Snel één van zijn collega's. De twee troffen elkaar een paar jaar geleden opnieuw in Washington, toen Koolmees er als D66-Kamerlid op werkbezoek ging en Snel er de Nederlandse bewindvoerder was bij het Internationaal Monetair Fonds (IMF).

In zijn jonge jaren studeerde Snel economie in Groningen en hij was lid van het bestuur van studentenvereniging Albertus Magnus. Maarten Verwey zat met hem in de jaarclub. Samen brachten ze heel wat uren door in de kroeg. Snel had altijd het hoogste woord. "Eindeloos praten", zegt Verwey. Ze volgden elkaar niet alleen als student, maar ook als ambtenaar; Verwey werd net als Snel topambtenaar, eerst bij Financiën daarna als directeur-generaal bij de Europese Commissie. Een van zijn laatste grote opdrachten was de uitvoering van de migratie-deal tussen de Europese Unie en Turkije.

Snel studeerde af op de invoering van de ecu, de voorloper van de euro. Later, op het ministerie van financiën hield hij zich bezig met verbetering van het milieu met hulp van belastingmaatregelen. Ook boog hij zich over concurrentie tussen Europese landen op het gebied van belastingtarieven. Al op zijn 33ste was Snel plaatsvervangend directeur-generaal fiscale zaken op het ministerie van financiën. Zes jaar later stapt hij over naar pensioenuitvoerder APG en in 2011 wordt hij benoemd tot de Nederlandse bewindvoerder bij het IMF in Washington.

Transparant

Jan Kees de Jager, staatssecretaris en minister van financiën tussen 2007 en 2012, kent hem uit die periode. "Hij doorziet complexe problemen", zegt De Jager. Wees transparant, adviseert hij hem. "Er zal vast wel eens iets fout gaan bij de belastingen. Dat kan je maar beter erkennen. Maar dat weet hij zelf ook wel."

Is gebrek aan politieke ervaring een belemmering? "Nee", zegt De Jager, "die ervaring had ik ook niet. Het is goed dat mensen uit het bedrijfsleven zich beschikbaar stellen. Hij heeft de fiscale kennis om de Belastingdienst te besturen."

Dat vindt ook Age Bakker, lid van de Raad van State en voorganger van Snel bij het IMF: "Het is goed dat mensen van buiten voor een onzeker bestaan in de politiek kiezen."

Volgens Bakker vraagt het IMF eveneens veel politiek gevoel want de Nederlandse bewindvoerder vertegenwoordigt immers ook veertien andere landen, van Georgië tot Cyprus, met diverse belangen. "Sommige landen lenen geld aan het IMF, andere hebben schulden. Die allemaal vertegenwoordigen vraagt om evenwichtskunst."

Maatschappelijk betrokken

Bakker kent Snel vooral van de laatste anderhalf jaar, waarin de nieuwe staatssecretaris de hoogste baas was van de Nederlandse Waterschapsbank en Bakker voorzitter van de raad van commissarissen. Hij schetst Snel als 'maatschappelijk betrokken' en 'een goede luisteraar die razendsnel de motieven van zijn gesprekspartner begrijpt'.

Over hoe hij te werk gaat, is jeugdvriend Maarten Verwey helder: "Hij is liberaal. Maar hij houdt niet van ideologische vergezichten, eerder van pragmatische oplossingen." Volgens Verwey doorziet Snel hoe processen werken. "Hij is ook heel bedreven in de taxatie van de politieke gevolgen. Hij kon als ambtenaar een bewindsman heel goed door een lastig debat loodsen."

Die politieke intuïtie zal hij als staatssecretaris nodig hebben. Vandaag verdedigt Snel de belastingplannen van het kabinet in de Eerste Kamer. De eerste debatten in de Tweede Kamer heeft hij achter de rug.

Daarbij is Snel natuurlijk een grappige naam. En die komt vooral tot zijn recht als de financieel woordvoerders in de Tweede Kamer Sneller (Joost, D66) en Snels (Bart, GroenLinks) heten.

Daarbij is Snel natuurlijk een grappige naam. En die komt vooral tot zijn recht als de financieel woordvoerders in de Tweede Kamer Sneller (Joost, D66) en Snels (Bart, GroenLinks) heten.

Een loodzware opdracht

Het regeerakkoord staat bol van nieuwe plannen met de belastingen. Maar de moeilijkste klus van Menno Snel wordt de reorganisatie van de Belastingdienst. De bedoeling is dat ambtenaren slimmer speuren naar foute aangiftes en minder formulieren controleren. Die verandering is een paar jaar geleden begonnen, maar stagneert. Het idee is dat voor de andere werkwijze ander personeel nodig is, maar bij de reorganisatie vertrokken te veel mensen en bovendien de verkeerde. De continuïteit van de Belastingdienst is wankel, de leiding beslist te veel op eigen houtje.

Belastingontwijking is een ander mega-project van Snel. Mede door onthullingen over hoe grote bedrijven en vermogende particulieren hun geld wegsluizen staat Nederland onder druk om regels aan te passen. In het regeerakkoord staat een aantal maatregelen. Hoe gaat Snel die in een vat gieten?

Derde opgave van de staatssecretaris is de verandering van het belastingstelsel met onder meer milieumaatregelen via de belastingen, afschaffing van de dividendbelasting, lagere vennootschapsbelasting, minder schijven voor de (lagere) inkomstenbelasting en een hogere btw.

Menno Snel heeft politieke intuïtie. Die zal hij als staatssecretaris van financiën nodig hebben. © Phil Nijhuis

Deel dit artikel

Als ambtenaar zou hij een groot deel van de wereld zien, als student was hij verzot op Risk

Daarbij is Snel natuurlijk een grappige naam. En die komt vooral tot zijn recht als de financieel woordvoerders in de Tweede Kamer Sneller (Joost, D66) en Snels (Bart, GroenLinks) heten.