Mag Erdogan in Europa op pr-toer?

democratie

Sander Becker

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan. © AP

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan mag in Oostenrijk geen campagne voeren voor het referendum waarmee hij op 16 april zijn persoonlijke heerschappij wil versterken. 

Sebastian Kurz, minister van buitenlandse zaken, zei zondag dat hij zo’n bezoek ‘ongewenst’ vindt. Volgens de christen-democraat zou de pr-toer de spanningen tussen de Turken in het Alpenland aanwakkeren en hun integratie schaden.

Lees verder na de advertentie
Het Turkse ministerie van buitenlandse zaken verweet de Oostenrijkse minister een ‘racistische houding’, ‘islamofobie’ en ‘partijdigheid’.

Het Turkse ministerie van buitenlandse zaken reageerde maandag diep beledigd. Het noemde Kurz’ woorden ‘zorgwekkend’ en verweet de Oostenrijkse minister een ‘racistische houding’, ‘islamofobie’ en ‘partijdigheid’. “Wij accepteren zulke onverantwoordelijke commentaren niet”, aldus de verklaring op poten. Daarop liet Kurz gisteren weten dat hij niet onder de indruk is en dat hij vasthoudt aan het verbod.

Zo’n diplomatieke rel is precies wat de Duitse bondskanselier Angela Merkel probeert te vermijden. Ook zij worstelt met Erdogan, die er geen geheim van maakt dat hij binnenkort door Europa wil reizen om campagne te voeren onder de 2,9 miljoen stemgerechtigde Turken die in het buitenland wonen. Duitsland is met 1,4 miljoen potentiële stemmers veruit zijn belangrijkste jachtterrein. Oostenrijk telt er 116 duizend en Nederland 240 duizend.

Erdogan ligt steeds slechter bij Europese leiders vanwege zijn autocratische bestuursstijl en zijn harde aanpak van politieke tegenstanders, vooral sinds de mislukte Turkse staatsgreep van 15 juli vorig jaar. De president heeft zich nog extra impopulair gemaakt met zijn referendumvoorstel voor een nieuw presidentieel stelstel, waarmee hij vrijwel alle uitvoerende macht naar zich toe wil trekken. Met zijn campagnewens, nog niet concreet uitgewerkt, plaatst hij westerse leiders nu voor een lastig dilemma: moet je toestaan dat een autocraat de democratische vrijheid in Europa gebruikt om diezelfde vrijheid in zijn eigen land te schaden?

Erdogan ligt steeds slechter bij Europese leiders vanwege zijn autocratische bestuursstijl en zijn harde aanpak van politieke tegenstanders

Vluchtelingendeal 

Merkel is zich terdege bewust van de gevoeligheid, te meer omdat ook eerdere bezoeken van Erdogan grote ophef veroorzaakten. In 2008, 2010, 2011 en 2014 sprak hij eveneens aanhangers op Duitse bodem toe. Zijn bezoek in 2010 leidde tot een rel omdat hij Duitse Turken toen opriep zich niet te ‘assimileren’.

De bondskanselier moet er dan ook rekening mee houden dat ze bij de parlementsverkiezingen in september stemmen zal verliezen als ze Erdogan zijn gang laat gaan. Maar het alternatief, een openlijk conflict met de Turkse leider, is nog afschrikwekkender.

Merkel kan zich zo’n ruzie simpelweg niet permitteren. Ze heeft Erdogan te hard nodig voor de uitvoering van de vluchtelingendeal tussen Europa en Turkije. Het land is bovendien een belangrijke Navo-partner en strijdt fanatiek mee tegen terreurgroep IS. Daarbij waren de Turks-Duitse verhoudingen toch al gespannen door tal van kwesties, waaronder de Erdogan-parodie van de Duitse komiek Jan Böhmermann en het asiel dat Duitsland momenteel biedt aan ruim 130 Turkse tegenstanders van de president.

Anders dan Wenen houdt Berlijn zijn kruit daarom droog. De Duitse hoofdstad wacht een officieel campagneverzoek van Erdogan af. Deelstaat Noordrijn-Westfalen, waar Erdogan waarschijnlijk de grote Turkse gemeente in Keulen wil toespreken, is liever pro-actief en heeft de bondsregering gevraagd om het bezoek op voorhand te verbieden. Maar de bondsregering beperkt zich vooralsnog tot bedekte kritiek op Erdogan. Minister van justitie Heiko Maas deed slechts een voorzichtige toespeling: “Wie bij ons een beroep wil doen op de vrijheid van meningsuiting, moet ook zelf de rechtsstaat en de persvrijheid waarborgen.”

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie
Het Turkse ministerie van buitenlandse zaken verweet de Oostenrijkse minister een ‘racistische houding’, ‘islamofobie’ en ‘partijdigheid’.

Erdogan ligt steeds slechter bij Europese leiders vanwege zijn autocratische bestuursstijl en zijn harde aanpak van politieke tegenstanders