Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Labourleider Corbyn kan zich geen eindeloze besluiteloosheid veroorloven

Democratie

Tim de Wit

Oppositieleider Jeremy Corbyn © EPA

Premier May heeft nog een paar dagen om met een alternatief plan te komen dat de Brexit-patstelling moet doorbreken. De sleutel voor een doorbraak ligt grotendeels in handen bij de belangrijkste oppositiepartij: Labour. Kunnen zij May hun kant op bewegen richting een zachte brexit? Of kiezen ze de aanval en zetten ze volledig in op een nieuw referendum?

Labour-leider Jeremy Corbyn besloot de dag na zijn mislukte poging om de regering van May via een motie van wantrouwen ten val te brengen voor een trip buiten Londen. Op een partijbijeenkomst in Hastings dompelde hij zich onder in een warm bad: hij liet zich omringen door partijgenoten die elke uitspraak waarbij hij zijn stem even verhief beantwoordde met luid applaus.

Lees verder na de advertentie

Maar toch bleef grotendeels onduidelijk wat Corbyn nou precies van plan is. Zo haalde hij zich veel woede van de regering op de hals doordat hij een uitnodiging van May om in Downing Street te komen praten over de brexit-crisis afwees. Corbyn zette in Hastings zelfs zijn bril af en richtte zich in de camera tot de premier. "Prime Minister, als u kijkt, ik wil pas met u in gesprek als u het no-deal-scenario definitief van tafel haalt. Anders kom ik niet." Groot applaus volgde.

Een dreigement waar May niet aan kan voldoen, dat weet de Labour-voorman ook. Want zo lang het meest dramatische brexitscenario nog tot de mogelijkheden behoort, is May's druk op parlementsleden om uiteindelijk toch haar akkoord te steunen groter. Daarnaast is het ook een drukmiddel richting Brussel: kom ons tegemoet, of de kans bestaat dat de onderhandelingen alsnog klappen. Iets wat ook verschillende EU-landen, waaronder Nederland, hard zal raken.

Maar Corbyn weet dat hij in een machtige positie zit. Hij is de stuurman die vanaf de wal staat toe te kijken hoe May het schip rechtstreeks op een ijsberg af laat stormen, iets wat met zijn inbreng voorkomen kan worden. En dus vindt hij het voorlopig volstrekt niet nodig om na de eerste uitnodiging direct bij 10 Downing Street aan te bellen voor een consultatie. Eerst nog wat meer druk op de ketel.

Kritiek op Corbyn

Daarnaast zit het hem enorm dwars dat hij de afgelopen 2,5 jaar - sinds het referendum - buitenspel is gezet door May. Op geen enkel moment stak de Conservatieve premier haar hand uit naar de overkant van het Lagerhuis. En nu, op het moment dat de grond onder haar begint weg te zakken, wil ze op het laatste moment alsnog zijn inbreng. Veel te laat, brieste hij in Hastings.

Hoewel hij in 2016 wel vóór een verblijf in de EU was, was het niet verwonderlijk dat Corbyn zich nauwelijks liet zien in de campagne

Toch kreeg Corbyn veel kritiek uit de eigen gelederen te verduren op de beslissing om niet met May te gaan praten. Zijn voorganger Tony Blair, oud-premier, vindt zijn beslissing onbegrijpelijk. "Op een moment dat het land in zo'n grote crisis verkeert en de minister-president je uitnodigt om te praten over een oplossing. Dan moet je gaan." Labour-parlementariër Mike Gapes ging nog een stap verder en verwees naar Corbyn's verleden om met alles en iedereen in dialoog te gaan. "Blijkbaar is hij bereid om in gesprek te gaan met Hamas, Hezbollah en Assad, zonder dat hij voor het gesprek voorwaarden neerlegt. Maar dat doet hij wel met de premier. Waarom?", schreef hij op Twitter.

Wereldbeeld

Want, hoe kan het ook anders, ook de sociaaldemocraten zijn enorm verdeeld over hoe de brexit-crisis op te lossen. Alleen staan op de oppositiebankjes veel minder felle spotlights gericht, waardoor die verdeeldheid beduidend minder aan de oppervlakte komt. Daarnaast hóeft de partij er ook geen verantwoordelijkheid voor te dragen. Maar ook Labour heeft in essentie geen heldere strategie over hoe het vertrek uit de Europese Unie eruit moet zien.

Corbyn is daar de verpersoonlijking van. Als rassocialist stemde hij bij het referendum over de Britse toetreding tot de toenmalige EEG in 1975 nog tegen. Hij heeft al zijn hele leven ernstige bedenkingen bij het Europese project. De focus op vrijhandel, begrotingsdiscipline en economische groei passen totaal niet bij zijn wereldbeeld. Daarnaast legt de EU ook beperkingen op ten opzichte van nationalisaties, iets wat hij - eenmaal premier - niet uit wil sluiten. Te beginnen met de spoorwegen.

Blair en Corbyn zijn nooit vrienden geweest en Corbyn heeft nog nooit enige moeite gedaan de inbreng van zijn voorganger op het huidige debat te omarmen

Hoewel hij in 2016 wel vóór een verblijf in de EU was, was het niet verwonderlijk dat de Labour-leider zich nauwelijks liet zien in de campagne in de aanloop naar het brexit-referendum. Actievoeren zit hem in het bloed, maar de blauwe vlag met gele sterren heeft hij nooit in zijn hart gesloten. Zijn afwezigheid zorgde voor grote frustratie bij de toenmalige regering van David Cameron. Als Corbyn zijn achterban meer had gemobiliseerd had het referendum wellicht een andere uitslag gekend, stelden zij. Maar ook toen al weigerde hij een podium te delen met de aartsvijand: de Conservatieven.

Historisch vergissing 

Daarnaast staat hij in deze cruciale slotfase van de onderhandelingen voor een keuze. Nu de deal van May letterlijk is weggehoond door het Lagerhuis, is onduidelijk hoe het verder gaat. Tientallen Labour-parlementsleden pleiten openlijk voor een nieuw referendum. Dat kan de mogelijkheid bieden de Britten alsnog in de EU te houden. Een motie daarover werd op het partijcongres afgelopen september aangenomen: als de onderhandelingen stuklopen en er geen uitzicht is op nieuwe verkiezingen dan is 'een nieuw referendum één van de opties'.
Ook Blair mengt zich de afgelopen maanden nadrukkelijk in het debat om voor een nieuwe volksraadpleging te pleiten. Een manier, zo vindt de oud-premier, om deze 'historische vergissing' terug te draaien.

Onder Corbyns leiding groeide de partij uit tot de grootste in Europa met ruim een half miljoen leden. Daar kunnen andere Europese so­ci­aal­de­mo­cra­ti­sche partijen alleen maar van dromen.

Het probleem met Blair is echter dat hij in alles het tegenovergestelde representeert van waar Corbyn voor staat. Blair heeft altijd veel dichter op het politieke midden gezeten, een koers waar hij eind jaren negentig drie keer op rij de verkiezingen mee won. Maar Blair rommelde de Britten ook de Irak-oorlog in, iets wat een groot deel van zijn partij hem nooit heeft vergeven. Niet in de laatste plaats de huidige leider zelf. De twee zijn nooit vrienden geweest en Corbyn heeft nog nooit enige moeite gedaan de inbreng van zijn voorganger op het huidige debat te omarmen.

Nieuw referendum

Ook op het gebied van een nieuw referendum is Corbyn het oneens met Blair. Voorlopig wil hij zich daar absoluut niet voor uitspreken. Dat heeft, behalve met zijn eigen euroscepsis en Blair, alles te maken met het verdeelde Labour-electoraat. Want meer dan de helft van de 256 Labour parlementariërs vertegenwoordigt op dit moment een kiesdistrict waar de meerderheid bij het referendum in 2016 voor brexit stemde. Hij wil liever niet te boek staan als de leider die vol inzet op een koers waarmee het democratisch genomen besluit van 2,5 jaar geleden kan worden teruggedraaid. Sterker nog, wil Labour ooit kans maken op de macht, dan zal het bij de volgende verkiezingen juist meer zogenaamde Leave-kiesdistricten moeten winnen van de Conservatieven. Daar zit de ruimte. Pleiten voor zo'n nieuw referendum zal hem daarbij niet helpen. Daarom heeft Corbyn tot nu toe ook altijd gezegd dat hij "de wil van het volk respecteert en wil uitvoeren."

Maar aan de andere kant zijn er de partijleden. Onder Corbyns leiding groeide de partij uit tot de grootste in Europa met ruim een half miljoen leden. Daar kunnen andere Europese sociaaldemocratische partijen alleen maar van dromen. Zijn authentieke manier van politiek bedrijven, sprak grote groepen jongeren aan die in hem de nieuwe politieke Messias zagen.

Besluiteloosheid 

Beroemd is zijn bezoek aan het grote en populaire muziekfestival Glastonbury in 2017, vlak na de verkiezingen. Een massa van tienduizenden jongeren scandeerde zijn naam. "Oh Jeremy Corbyn! Oh Jeremy Corbyn!", klonk het minutenlang. De overgrote meerderheid van deze jonge aanhangers wil dat de Britten alsnog in de EU blijven: Ruim driekwart van alle Labour-leden wil dat er een nieuw referendum komt. En deze leden hebben Corbyn wel gebracht waar hij nu is. Zijn leiderschap is gebouwd op hun steun. En hoewel ze hem tot nu toe niet hebben laten vallen, zal het gemor toenemen als hun leider niet snel over de brug komt om zich toch uit te spreken voor zo'n nieuwe volksraadpleging.

Daarom staat Corbyn nu voor de keuze. Of hij gaat inderdaad in gesprek met premier May op zoek naar een oplossing uit de huidige patstelling. Labour staat een zachtere brexit-deal voor, waarbij de Britten lid blijven van een permanente douane-unie met de EU, waardoor er geen handelstarieven geheven hoeven worden en waarmee de handel met EU landen gestroomlijnd kan blijven verlopen. Als hij May zover kan krijgen, is er weinig reden voor de oppositie om de deal nog af te wijzen.

Of hij laat de premier bungelen, terwijl hij inderdaad blijft toekijken hoe ze op de ijsberg knalt. Dan moet hij de weg inslaan van een nieuw referendum. Maar op dit moment doet hij nog altijd geen van beiden. Die besluiteloosheid kan Corbyn zich als leider van de oppositie niet lang meer veroorloven.

Lees ook: 
Oppositieleider Jeremy Corbyn: Een betere brexit-deal is zowel wenselijk als mogelijk

Jeremy Corbyn, de Britse oppositieleider over een betere brexit-deal.

Lees alles over de brexit op trouw.nl/brexit

Deel dit artikel

Hoewel hij in 2016 wel vóór een verblijf in de EU was, was het niet verwonderlijk dat Corbyn zich nauwelijks liet zien in de campagne

Blair en Corbyn zijn nooit vrienden geweest en Corbyn heeft nog nooit enige moeite gedaan de inbreng van zijn voorganger op het huidige debat te omarmen

Onder Corbyns leiding groeide de partij uit tot de grootste in Europa met ruim een half miljoen leden. Daar kunnen andere Europese so­ci­aal­de­mo­cra­ti­sche partijen alleen maar van dromen.