Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Kwestie Brunssum blijkt lastiger dan Sint-Maarten

Democratie

Hans Marijnissen

Het gemeentehuis van Brunssum. © rv

Waarom kan Nederland wel in Sint-Maarten ingrijpen bij 'ondeugdelijk bestuur', maar niet in Brunssum?

Een wethouder wiens belangen zijn verstrengeld, een kritisch integriteitsonderzoek dat waarschuwt voor deze risico's, een gemeenteraad van wie hij tóch mag blijven en een burgemeester die uit wanhoop ontslag neemt.

Lees verder na de advertentie

De situatie in Brunssum is zeer uitzonderlijk, maar wel precies het scenario waar burgemeesters in 2015 voor vreesden, zegt integriteitsdeskundige Hans Groot. In dat jaar werd in de Gemeentewet artikel 170 lid 2 opgenomen met de volgende inhoud: 'De burgemeester bevordert de bestuurlijke integriteit van de gemeente'. Daarmee werden zij de hoeders van die integriteit, zegt Groot. "Maar toen al klaagden zij over het gebrek aan handelingsperspectief. Wat kúnnen zij als de integriteit gevaar loopt?" In het geval van Brunssum blijkt dat alleen aftreden te zijn.

Dat is natuurlijk niet de bedoeling, aldus Groot die de drijvende kracht is achter het Steunpunt Integriteitsonderzoek Politieke Ambtsdragers. Hij adviseert de Commissarissen van de koning en burgemeesters over de aanpak van bestuurders die mogelijk frauderen. "Brunssum is op dit moment een voorbeeld van bestuursbederf dat we niet vaak zien en waar we ook weinig mee kunnen. Brunssum toont de onmacht."

Dat euvel is ook twee jaar geleden bij de wijziging van de Gemeentewet gesignaleerd, zegt Groot, maar bestuurlijk Nederland was toen ook huiverig om de rijksoverheid of de Commissarissen van de koning de mogelijkheden te geven in te grijpen. Dat staat namelijk haaks op het gegeven dat de gemeenteraad het primaat heeft op de benoeming van wethouders.

Brunssum is op dit moment een voorbeeld van bestuursbederf dat we niet vaak zien

Hans Groot, integriteitsdeskundige

Die zou consequenties moeten verbinden aan een kritisch integriteitsonderzoek naar de wethouder, maar in Brunssum gebeurde dat niet.

Groot: "Probleem met die integriteitsonderzoeken is dat die geen enkele status hebben. Het zijn vrijblijvende adviezen waartegen een raad ook 'nee' kan zeggen." Bovendien verschillen ze vaak in kwaliteit.

Hoogleraar bestuurskunde Stavros Zouridis van Tilburg University deed in 2013 onderzoek naar de kwaliteit van integriteitsonderzoeken, en komt juist tot de conclusie dat deze rapportages niet bruikbaar zijn. "Ze zijn niet juridisch, maar worden wel zo gebruikt om politieke doelen na te streven", zegt hij. "Dat mag ik met mijn naam best Zuid-Europese toestanden noemen."

"In een integriteitsonderzoek vindt een normstelling plaats: maar wat is integriteit? Dan gaat het vaak om de normen van de onderzoeker of van de zittende bestuurders. De vraag is eerder: heeft een bestuurder strafbare handelingen verricht? Als dat zo is, kan de informatie naar justitie die dan besluit over vervolging."

Een andere mogelijkheid is volgens hem een zuiver 'feitenonderzoek' dat ook gedeeld wordt met het college en de raad. Maar het zou volgens Zouridis goed zijn ook minder zware termen in de Gemeentewet op te nemen. In het statuut dat de spelregels van het Koninkrijk beschrijft wordt de term 'ondeugdelijk bestuur' als reden voor ingrijpen gehanteerd. Zo kon Nederland onlangs interveniëren op Sint-Maarten. Zouridis: "Kan die term ook niet voor onze gemeenten gelden en zo de grondslag vormen voor ingrijpen?"

Helemaal machteloos is de overheid niet. Minister Ollongren kán de benoeming van Palmen voordragen voor vernietiging bij de Kroon. Dat mag een minderheid vragen, ook één burger, maar dit is nog nooit toegepast. Als paardemiddel kan het kabinet altijd besluiten tot de aanstelling van de Regeringscommissaris die alle taken overneemt, is er in te lezen, zoals dat voor het laatst in 1951 in het Groningse Finsterwolde gebeurde. Maar dan moet de dienstverlening aan burgers gevaar lopen, en daar is in Brunssum geen sprake van. 



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Brunssum is op dit moment een voorbeeld van bestuursbederf dat we niet vaak zien

Hans Groot, integriteitsdeskundige