Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Lokale partijen en GroenLinks de grote winnaars, opkomst 55 procent

Democratie

Romana Abels

Joost Eerdmans van Leefbaar Rotterdam met een fles champagne tijdens de uitslagenavond van de gemeenteraadsverkiezingen. Zijn partij bleef met afstand de grootste in de Maasstad. © ANP

Het is duidelijk: de kiezers laten zich bij hun stem voor de gemeenteraadsverkiezingen niet langer leiden door het Haagse establishment.

De kiezer trekt zich terug op zijn eigen terp – niet links of rechts, progressief of conservatief, maar het eigene is deze gemeenteraadsverkiezingen het doorslaggevende kiesmotief geworden.

Lees verder na de advertentie
Vooral de progressieve partijen die nu of vroeger deelnamen aan een kabinet moesten het ontgelden

De Nederlandse kiezer heeft het Haagse establishment genadeloos weggestemd. Gaat het om het bestuur van hun gemeente, dan koos hij voor een lokale partij. Voor Wakker Emmen, voor Weert Lokaal, voor Leefbaar Rotterdam of Progressief Zoeterwoude.

De kaart met daarop de grootste partij per gemeente leek na afgelopen nacht in niets meer op de lappendeken van vier jaar geleden. Nu domineert één kleur, die van de lokale partij. Vooral de progressieve partijen die nu of vroeger deelnamen aan een kabinet moesten het ontgelden. D66 verloor zijn ruime positie in de grote steden. En opnieuw verloor de PvdA, terwijl die ook in 2014 al een dramatisch slechte uitslag moest verwerken. CDA en VVD lijken zich enigszins stabiel te houden. De opkomst was met zo'n 55 procent iets hoger dan bij de gemeenteraadsverkiezingen van vier jaar geleden, toen het percentage op 53,9 uitkwam.

Verkiezingsposters aan de rand van het Groningse dorp Nieuw-Scheemda. © Kees van de Veen

Opvallend was dat zelfs de PVV, in zekere zin ook een partij die hamert op het eigene, erin slaagde om in alle dertig gemeenten waar de partij meedeed raadszetels te bemachtigen – in totaal komen er in het land 74 PVV-zetels. De campagne voor de PVV werd getekend door incidenten, een reden misschien dat kiezers in Rotterdam liever voor Leefbaar Rotterdam kozen. 

Precies een jaar geleden sprak Wilders de verwachting uit dat de PVV deze gemeenteraadsverkiezingen in Rotterdam de grootste partij zou worden, maar het werden slechts twee zetels. De grootste slag sloeg Wilders in Nissewaard, waar de PVV met vijf zetels in de raad komt. Maar het zal voor Wilders verontrustend zijn om te zien dat de fracties in Almere en Den Haag, die de afgelopen raadsperiode al bestonden, zijn gekrompen. In Den Haag zelfs van zeven in 2014 tot twee zetels nu. Daar ging de PVV-afsplitsing ‘Groep de Mos’ er dit keer met de winst vandoor.

Precies een jaar geleden sprak Wilders de verwachting uit dat de PVV in Rotterdam de grootste partij zou worden, maar het werden slechts twee zetels

Afrekenmodus

De kennelijke afrekenmodus waarin Nederland deze raadsverkiezingen is beland, legde ook GroenLinks geen windeieren. Die partij had erop gehoopt in ieder geval in Amsterdam en Utrecht de grootste partij te worden. Eerst leek het een opgave die meer wens dan waar leek, afgelopen nacht bleek het partijleider Jesse Klaver meer dan gelukt. Niet alleen in die twee steden werd GroenLinks de grootste, ook in tien andere gemeenten zal de partij vandaag het voortouw kunnen nemen bij college-onderhandelingen. Met de overwinning in Amsterdam maakt de partij van de jonge Jesse Klaver zelfs gerede kans de burgemeester van de hoofdstad te mogen leveren.

De winst van GroenLinks sloeg een flinke bres in het zelfvertrouwen van D66, de partij die vier jaar geleden nog als winnaar in de grote steden uit de bus kwam. Partijleider Alexander Pechtold nam het gisteravond sportief op: “Wij hadden vaak goud. Nu hebben we zilver.” Toch moet het voor Pechtold een teleurstelling zijn: D66 kraaide onder Pechtold tot nu toe negen keer op rij victorie.

Voor de PvdA was het opnieuw slikken. Die partij lijkt zijn grip op de grote steden voorgoed te zijn kwijtgeraakt. In Amsterdam halveerde de sociaaldemocratische fractie naar vijf zetels, Rotterdam zakte van acht naar vijf.

Forum voor Democratie

In Amsterdam deed ook nieuwkomer Forum voor Democratie mee, de partij van Thierry Baudet. Voor die partij is de afgelopen maanden bijzonder veel aandacht geweest, maar die leek gisteren onterecht. Nu een groot deel van de stemmen is geteld, bleek Forum in de hoofdstad geen vier zetels, zoals de prognose was, maar drie zetels te halen. De partij Bij1, van voormalig televisiepresentator Sylvana Simons, haalde één zetel.

Simons maakte twee jaar gelden de overstap naar de politiek, in eerste instantie voor Denk. Later scheidde ze zich weer daarvan af. Denk deed gisteren in dertien van 335 gemeenten mee en haalde zetels in twaalf daarvan. In Rotterdam, de thuisbasis van de partij, kwam Denk op drie zetels uit, net als in Amsterdam.

Al met al leidde de toename van deelnemende partijen aan de verkiezingen in veel gemeenten ook tot een toename aan fracties, wat coalitievorming niet eenvoudiger zal maken. 

Benieuwd naar de uitslag van de raadsverkiezingen en het referendum in uw gemeente? Bekijk hier onze interactieve kaart van Nederland. Meer artikelen over de gemeenteraadsverkiezingen vindt u hier.

Deel dit artikel

Vooral de progressieve partijen die nu of vroeger deelnamen aan een kabinet moesten het ontgelden

Precies een jaar geleden sprak Wilders de verwachting uit dat de PVV in Rotterdam de grootste partij zou worden, maar het werden slechts twee zetels