Kabinetsformatie vordert gestaag

democratie

Wilma Kieskamp

Informateur Edith Schippers gaf in de Oude Zaal van de Tweede Kamer een persconferentie over de voortgang van de kabinetsonderhandelingen. © ANP

Vier partijen zoeken stap voor stap naar overeenkomsten.

Het heeft wel wat van een dieselmotor die traag op gang komt. De kabinetsformatie is nu ruim drie weken bezig, en begon met horten en stoten. Nog maar vier weken geleden verwoordde Jesse Klaver, partijleider van GroenLinks, wat ook VVD en CDA dachten: “Ik ben benieuwd of er überhaupt een zinvol gesprek mogelijk is”. De twijfels waren enorm. Samen met D66, dat als enige wel direct enthousiast was, gingen ze toch onderhandelen.

Lees verder na de advertentie
Inmiddels is de diesel goed op gang gekomen. De stoom komt misschien niet in grote wolken, maar wel in rustige pufjes naar buiten

Inmiddels is de diesel goed op gang gekomen. De stoom komt misschien niet in grote wolken, maar wel in rustige pufjes naar buiten.

Vergaande onderhandelingsresultaten zijn er nog niet geboekt. Wel zijn de partijen “het over een paar onderwerpen al eens”, zegt informateur Schippers, die wekelijks verslag doet van het proces, zonder dat ze over de inhoud veel wil loslaten. Schippers waarschuwde het land vandaag weer rekening te houden met een lange formatie, die met vier partijen nu eenmaal gecompliceerd is: “We zijn er nog lang niet. Maar ik twijfel niet aan hun wil en inzet”.

Die inzet is veel groter dan toen de formatiepoging ruim drie weken geleden begon. Steeds duidelijker benadrukken de vier partijen dat zij alles willen proberen om deze combinatie te laten slagen. Ook binnen de VVD en CDA, die aanvankelijk liever in zee klinkt het nu dat een kabinet met GroenLinks de enige werkbare optie is. Er is met de partij van Jesse Klaver een veel ruimere meerderheid in zowel de Tweede als Eerste Kamer, is de redenering. En inhoudelijk zijn de meeste wensen van GroenLinks ook weer niet zó verschillend van die van de ChristenUnie.

Onzeker

Of de vier partijen werkelijk samen een kabinet zullen vormen, blijft tot het eind onzeker. ,,Ik denk dat het gewoon wat meer tijd kost”, zei ook VVD-onderhandelaar Mark Rutte deze week. Vanaf morgen ligt de formatie ruim een week stil, de partijen hebben in het voorjaarsreces een weekje vakantie ingepland om fris te blijven.

In deze fase van de formatie geeft informateur Edith Schippers steeds één partij de opdracht een voorstel te schrijven over onderwerpen die inmiddels genoeg zijn besproken. Ze mogen een compromis op tafel leggen, op basis van globale uitgangspunten waar de vier partijen het over eens zijn geworden. Na de vakantieweek zal gaandeweg de stapel voorstellen groeien.

Veel, maar lang nog niet alle belangrijke onderwerpen zijn besproken. Deze week ging het over de pensioenen, onderwijs, financiën, migratie, inkomen en klimaat. Minister van financiën Jeroen Dijsselbloem kwam waarschuwen dat het niet klopt dat er de komende jaren opeens veel geld is: “Tegenvallers moeten worden verwerkt”. Informateur Schippers zegt dat ook andere experts daar op wijzen, en dat het de gesprekken niet eenvoudiger maakt.

In de afgelopen 25 jaar duurden de meeste formaties meer dan 93 dagen. Dat zou betekenen dat de formatie nog minstens twee maanden duurt

Ook het onderhandelen zelf is nog steeds verkennend. Enerzijds worden er al stevig posities bepaald, waarbij VVD-leider Mark Rutte zegt dat het “soms knettert”, en D66-leider Alexander Pechtold waarschuwt dat hij “nog een hoop problemen ziet”. Maar in de gevoeligste dossiers stellen partijen zich nog voorzichtig op.

In de afgelopen 25 jaar duurden de meeste formaties meer dan 93 dagen. Dat zou betekenen dat de formatie nog minstens twee maanden duurt. Alleen het eerste kabinet Balkenende, vlak na de moord op Pim Fortuyn in 2002, en het tweede kabinet Rutte, in crisistijd in 2012, werden veel sneller samengesteld.

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie
Inmiddels is de diesel goed op gang gekomen. De stoom komt misschien niet in grote wolken, maar wel in rustige pufjes naar buiten

In de afgelopen 25 jaar duurden de meeste formaties meer dan 93 dagen. Dat zou betekenen dat de formatie nog minstens twee maanden duurt