Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Kabinet grijpt in op Sint-Eustatius; in Finsterwolde hielp het niet

Democratie

Romana Abels en Nicole Besselink en Bart Zuidervaart

Engel Modderman, communist in Oldambt © reyer boxem
plein 2

Het is nogal een maatregel die Den Haag nam over de Nederlandse 'gemeente' in de Caraïben, Sint-Eustatius . Zulk bestuurlijk ingrijpen als waartoe staatssecretaris Knops heeft besloten, komt maar heel zelden voor.

Minister Ollongren overwoog kort geleden de macht over te nemen in Brunssum, maar zag er vanaf. Daarmee bleef de laatste keer dat zoiets gebeurde alweer 67 jaar geleden, in Finsterwolde. Nu heet het daar Oldambt, waarover later meer.

Lees verder na de advertentie

Tot deze week gold 'Finsterwolde 1951' als het laatste voorbeeld van wat officieel heet 'wettelijk ingrijpen bij taakverwaarlozing'.

Een draconische maatregel die ook toentertijd uitzonderlijk was - in 1951 was het de vijfde keer dat het gebeurde in 98 jaar tijd. Het effect dat het destijds in de Groningse gemeente had is wellicht een voorbode van de effectiviteit van het ingrijpen op Sint Eustatius zoals dat nu gebeurt.

Koude oorlog

Stelt u zich voor: de jaren vijftig, de Koude Oorlog in volle gang. Communisten waren weinig geliefd. In die jaren was er ergens in Groningen één dorp dat zich van die hele gespannen situatie tussen oost en west geen zier aantrok: Finsterwolde.

Daar had juist de Communistische Partij Nederland (CPN) het voor het zeggen. Die haalde er in 1949 zes van de 11 zetels en nam sindsdien allerhande besluiten die van Haagse voorschiften afweken.

Little Moscow

Het dreef de Haagse heren tot wanhoop. Journalisten noemden het dorp het 'Kremlin van Nederland' of 'little Moscow', die kleine gemeente waar een poging tot een klassenloze maatschappij werd gedaan. Zo wilde de gemeenteraad er nieuwe huizen met douches voor arbeiders. En gratis huisvesting voor bejaarden? Het kon niet, maar wel in Finsterwolde.

Eerst waren het vrolijke schermutselingen. Besluiten van de gemeenteraad werden in Den Haag vernietigd, maar dat werd dan in Finsterwolde volstrekt genegeerd. Uiteindelijk was de manier waarop er in die gemeente goedwillende ambtenaren de laan uit werden gestuurd de aanleiding voor politiek Den Haag om echt in te grijpen. De gemeenteraad en de wethouders werden buitenspel gezet.

Burgemeester Harm Tuin ontnam de raad allerlei bevoegdheden

Protestvergadering

Zonder slag of stoot ging dat trouwens niet. Een protestvergadering werd massaal bezocht. De bevolking startte een handtekeningenactie. Maar ook de 1409 handtekeningen konden niet voorkomen dat de burgemeester als regeringscommissaris de twee volgende jaren zelf de besluiten nam. Pas na de volgende gemeenteraadsverkiezingen, die van 1953, mocht de gemeenteraad weer zelf de beslissingen nemen.

Wat bleek bij de verkiezingen? De communisten waren precies even populair als voor die tijd. Ook toen waren zes zetels voor de CPN. Overigens konden de zaken toen niet meer zo uit de hand lopen: PvdA-burgemeester Harm Tuin had in zijn regeringscommissaristijd de gemeenteraad allerlei bevoegdheden voorgoed ontnomen.

Nog altijd is er een fractie van vier communisten

Gemeenteraadsverkiezingen

Ook later werd Finsterwolde er niet minder communistisch op. Pas in 1986 kwam er in het dorp een einde aan het communistische bewind, toen de CPN nog maar 3 van de 7 zetels kreeg. Maar tot op de dag van vandaag duurt hun populariteit voort.

De gemeenteraad van Oldambt, de fusiegemeente die Finsterwolde opslokte, telt nog altijd een fractie van vier communisten. Die wil langs democratische weg het kapitalisme bestrijden, zo staat op de website.

Hoe het hen de komende weken vergaat, met de gemeenteraadsverkiezingen in aantocht, leest u wellicht ergens de komende weken in de verkiezingrubriek die tijdens de campagne op deze plek gaat verschijnen.

Plein 2 keert op 28 maart terug.

Reacties: parlement@trouw.nl

Communisten in gemeenteraden

1. Engel Modderman, fractievoorzitter VCP, Oldambt

2. Willem Gomes, NCPN, Heiloo

3. Rinze Visser, NCPN, de Fryske Marren

Deel dit artikel

Burgemeester Harm Tuin ontnam de raad allerlei bevoegdheden

Nog altijd is er een fractie van vier communisten