Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Juncker is sterk gekant tegen een Europa van kopgroepen

Democratie

Christoph Schmidt

Jean-Claude Juncker © EPA

In zijn meest ambitieuze en strijdlustige 'troonrede' tot nu toe heeft voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie alle 27 lidstaten opgeroepen hun samenwerking te versterken. Dat moet dan wel als eensgezind blok gebeuren, niet in kopgroepen. 

Hij zet zich daarmee af tegen een Europa van twee (of meer) snelheden, waarvan sprake zou kunnen zijn als het Frans-Duitse motorblok, doorgesmeerd en wel, die weg wil inslaan.

Lees verder na de advertentie

"Een verenigder Europa moet ook inclusiever zijn", zei Juncker vanmorgen tijdens zijn Staat van de Unie-toespraak in het Europees Parlement in Straatsburg.

'Wind in de zeilen'

In zijn rede deed hij tal van voorstellen voor verdere integratie van de EU en de eurozone. Volgens Juncker is de tijd daarvoor rijp nu de eurocrisis is bezworen en de electorale aanval van anti-EU-krachten lijkt te zijn afgeslagen. "We hebben de wind weer in de Europese zeilen. We hebben nu een 'window of opportunity' (een niet te missen kans), maar dat venster zal niet altijd open blijven. We zijn begonnen met het repareren van het dak. Maar nu de zon schijnt, moeten we de klus afmaken."

Opvallend was dat Juncker weinig woorden besteedde aan Brexit

Het gezamenlijk optrekken, met alle EU-landen aan boord, geldt wat Juncker betreft niet alleen voor de toekomstige projecten, maar ook voor de bestaande kopgroepen, zoals de eurozone. Zo onderstreepte hij de bestaande regel dat in principe alle EU-landen ooit de euro moeten gaan gebruiken, op Denemarken na, dat een uitzondering heeft bedongen (evenals het inmiddels vertrekkende Verenigd Koninkrijk).

In die lijn past ook Junckers oproep om Bulgarije en Roemenië 'onmiddellijk' toe te laten tot de Schengen-zone van open grenzen, een voorstel waarmee vooral Nederland moeite zal hebben. Ook Kroatië moet Schengen-land worden 'als het aan alle criteria voldoet', aldus de commissievoorzitter.

De bankenunie, in beginsel ontworpen voor de eurolanden maar openstaand voor toetreding van niet-eurolanden, moet wat Juncker betreft uiteindelijk voor alle EU-landen gaan gelden.

Nieuwe voorstellen

Naast deze oproep tot vervolmaking van bestaande projecten kwam de 62-jarige Luxemburger met tal van nieuwe voorstellen. "We hebben een Europese minister voor economie en financiën nodig", zei Juncker, in een variant op een oudere oproep uit verscheidene lidstaten over een minister voor de eurozone. Wat Juncker betreft wordt dit ministerschap niet de zoveelste Brusselse topfunctie, maar kan een vicevoorzitter van de Europese Commissie die taak op zich nemen. Deze Eurocommissaris kan dan meteen dienen als vaste voorzitter van de eurogroep, het gezaghebbende forum voor de ministers van financiën van de eurolanden.

Juncker is geen voorstander van een aparte begroting voor de eurozone, waarvoor met name Frankrijk pleit.

Juncker sloeg een verzoenende toon aan naar de oostkant van de EU

Opvallend was dat Juncker weinig woorden besteedde aan Brexit, hoeveel tijd en energie het onderhandelingsproces zijn commissie ook kost. Hij leek zelfs uit te kijken naar de 30ste maart 2019 ( de dag dat de Britse uittreding een feit is) want precies op die dag komt er wat hem betreft een extra Europese top in Roemenië, de EU-voorzitter van dat halfjaar. "Mijn hoop is dat, op 30 maart 2019, de Europeanen ontwaken in een Unie waar we allemaal pal staan voor onze waarden. Waar het volledige lidmaatschap van de eurozone, de bankenunie en de Schengen-zone de norm is voor alle EU-lidstaten. Waar onze gemeenschappelijke markt eerlijker is tegenover werknemers uit oost en west."

Veel van wat Juncker aankondigde was al bekend, maar hij had toch ook een paar verrassingen in petto. Zo pleitte hij voor een fusie tussen de voorzitterschappen van de Europese Raad en de Europese Commissie, zodat de EU voortaan op het wereldpodium staat met één leider, en niet met Donald Tusk en Jean-Claude Juncker samen, zoals nu nog het geval is. "Dit is niet gericht tegen mijn goede vriend Donald, met wie ik naadloos heb samengewerkt de afgelopen drie jaar. Maar Europa zal makkelijker te begrijpen zijn met één kapitein aan het roer."

Verzoenende toon

In zijn toespraak was Juncker verder vrij mild over Hongarije en Polen, lidstaten waarmee zijn commissie het al lange tijd aan de stok heeft. Hij hamerde weliswaar op het belang van de rechtsstaat waar uitspraken van rechtbanken worden gerespecteerd, maar hij zei verder niets over het concrete conflict met Warschau op dit gebied.

Juncker sloeg juist een verzoenende toon aan naar de oostkant van de EU. "Van oost tot west, Europa moet met twee longen ademhalen." Hij sprak schande van het feit dat sommige voedselproducten van bekende merken in het oosten soms van slechtere kwaliteit zijn dan in het westen.

Hoewel er van uitbreiding met nieuwe lidstaten in deze commissie-ambtstermijn (2014-2019) geen sprake zal zijn, blijft de deur open voor landen die aan alle criteria voldoen, zei Juncker. "Als we meer stabiliteit willen in onze buurt, moeten we een geloofwaardig uitbreidingsperspectief behouden voor de westelijke Balkan." Die handreiking is vooral bedoeld voor kandidaat-lidstaten als Montenegro en Servië.

Turkije is formeel ook nog steeds kandidaat-lid, maar voor Ankara had Juncker enkele strenge vermaningen paraat. "Turkije verwijdert zich met grote passen van Europa vandaan. Journalisten horen thuis op redacties, niet in de gevangenis. Stop met het beledigen van onze lidstaten door hun leiders te vergelijken met fascisten en nazi's."

Reactie van minister Koenders

Minister Koenders van buitenlandse zaken kan zich over het algemeen goed vinden in de boodschap die commisievoorzitter Juncker afgeeft in zijn Staat van de Europese Unie-toespraak. "De inzet van het kabinet zien we ook terug in de speech van Juncker", aldus de demissionaire PvdA-minister. "Ik ben minder gecharmeerd van een aantal vergezichten die Juncker vandaag presenteerde. Mensen zitten niet direct te wachten op discussies over Europese voorzitters en instituties. Wel op concrete samenwerking die Europa veiliger, eerlijker en welvarender maakt. Met die blik zullen we de komende tijd de voorstellen van de commissie gaan beoordelen."

Lees ook

Eerder dit jaar presenteerde Juncker al een 'menukaart' met vijf scenario's voor de verbouwing van Europa.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
Opvallend was dat Juncker weinig woorden besteedde aan Brexit

Juncker sloeg een verzoenende toon aan naar de oostkant van de EU