Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hoe zou de deal tussen Noord-Korea en de VS eruit kunnen zien?

Democratie

Gijs Moes

© REUTERS

Kim Jong-un en Donald Trump arriveerden vandaag in Singapore. Dinsdag zitten ze tegenover elkaar. Kunnen ze een deal sluiten en hoe zou die eruit zien? Een schets van de visie van de pessimisten, de optimisten en tot slot de valkuilen.

Het gaat niet lukken: de kloof tussen de partijen is onoverbrugbaar

Lees verder na de advertentie
Door Trumps idiote gedrag en onkunde is het onmogelijk

Ontwapenen of niet ontwapenen, dat is de vraag. In de internationale media betogen prominente Korea-kenners dat een akkoord onbereikbaar is, omdat er een onoverbrugbare kloof bestaat tussen de doelstellingen van de twee partijen: Trump eist dat Pyongyang al zijn kernwapens opgeeft, 'controleerbaar en onomkeerbaar'. Daar zal Kim nooit mee instemmen, betoogt Robert E. Kelly in een artikel in The New York Review of Books, met de kop 'Trumps Noord-Koreaanse nucleaire theater'.

De Amerikaan Kelly is hoogleraar politieke wetenschappen aan de Universiteit van Pusan in Zuid-Korea. Zijn bekendheid dankt hij niet alleen aan zijn kennis van Korea maar ook aan een hilarisch interview bij de BBC. Tijdens dat gesprek, een hit op YouTube, dringt een kind van Kelly zijn werkkamer binnen. Waar het interview over ging weet niemand meer, maar alle kijkers herinneren zich hoe op de achtergrond zijn vrouw binnensluipt en het kind wegrukt.

Onmogelijk

De stelling van Kelly is duidelijk: Het kan niks worden met die top. Vanwege de meningsverschillen over 'denuclearisatie' zou het al heel lastig worden, door Trumps idiote gedrag en onkunde is het onmogelijk. De diplomaten, die volgens Kelly te laat zijn ingeschakeld, moeten nu nog een deal in elkaar draaien. Ze weten niet wat Trump wil, als hij het zelf al weet, en als er al een deal zou komen valt die niet te verkopen aan het Amerikaanse publiek. Dat heeft immers altijd van Trump gehoord dat Noord-Korea een onbetrouwbare en gevaarlijke vijand is.

Kim wil niet alleen zijn eigen wapenarsenaal in een deal betrekken, maar ook de Amerikaanse kernwapens. Nu zijn die er niet meer op het Koreaanse schiereiland, maar wel verderop. De Verenigde Staten beschermen hun bondgenoot Zuid-Korea met de zogeheten 'atoomparaplu'. Die bestaat uit Amerikaanse kernraketten op onderzeeërs, bases in de Stille Oceaan en zelfs in de VS zelf en kunnen ook tegen vijanden van Zuid-Korea worden ingezet.

Kim zou onder 'denuclearisatie' verstaan dat de VS dit principe loslaten, en dat zullen de Amerikanen nooit doen is de redenering van Kelly. Dus is een echte doorbraak in Singapore onmogelijk.

Het gaat lukken: beide partijen doen concessies

Het is de vraag of Trump en zijn adviseurs daarin mee kunnen gaan

Bill Richardson, een Democratische voormalige gouverneur en presidentskandidaat, die veel heeft onderhandeld met dictators en voor Amerikanen vijandige regimes, geeft de top en Trumps initiatief daarvoor krediet. Maar net als Kelly heeft hij twijfels of Noord-Korea bereid is helemaal af te zien van kernwapens. "De best mogelijke uitkomst? Een jarenlang proces van onderhandelingen dat leidt tot een dramatische reductie van het nucleaire arsenaal en het raketprogramma van Noord-Korea. Daarnaast is het belangrijk dat ze hun nucleaire technologie niet meer exporteren, zoals ze eerder wel hebben gedaan, en dat ze geen chemische wapens meer leveren aan Syrië."

Richardson spreekt dus van een 'dramatische reductie' van het aantal Noord-Koreaanse kernwapens. Dat klinkt goed, ook in een slotverklaring, maar het betekent niet dat alle kernraketten dan ook weg zijn. Met andere woorden: hij gunt het Kim een paar atoomwapens achter de hand te houden, maar het is de vraag of Trump en zijn adviseurs daarin mee kunnen gaan. De president heeft immers de nucleaire deal met Iran, ook een zwaar onderhandeld compromis, opgezegd omdat hij vindt dat die niet ver genoeg gaat.

Het gaat lukken: Noord-Korea gaat ontwapenen

Hazel Smith behoort anders dan Robert Kelly tot de optimisten, al wil ze dat zelf niet zo noemen. De hoogleraar Korea-studies aan de University of London durft niet te voorspellen wat de uitkomst van de top tussen de leiders van Noord-Korea en de Verenigde Staten zal zijn. "Ik heb geen kristallen bol", zegt Smith, die al dertig jaar onderzoek doet naar Noord-Korea en rond 2000 drie jaar in Pyongyang woonde.

Alle deskundigen zijn het erover eens dat het een langdurig proces wordt

Maar als Smith kijkt naar de belangen, de officiële mededelingen uit Pyongyang en naar wat ze hoort van bronnen achter de schermen en dat combineert dat met de resultaten van eerdere gespreksrondes met Noord-Korea, is haar conclusie: "Het is geen geheim wat beide partijen als eindtrofee zien. Kim Jong-un ziet op termijn de mogelijkheid van buitenlandse investeringen, Donald Trump is op zoek naar een buitenlands succes."

Pragmatisch

Smith denkt dat Kim en de Noord-Koreaanse elite bereid zijn veel op te geven, op termijn ook hun kernwapens, zonder daarvoor onmogelijke dingen terug te vragen. "Noord-Korea is eigenlijk heel pragmatisch. Het vraagt niet om ongrijpbare zaken, zoals het weghalen van de Amerikaanse atoomparaplu boven Zuid-Korea. Het wil concrete dingen. Ook in eerdere gesprekken heeft Noord-Korea nooit om brede, algemene doelen gevraagd."

Er is volgens Smith aan de vooravond van deze top dan ook geen meningsverschil over de betekenis van het belangrijkste woord: 'denuclearisatie'. "Beide partijen zijn het wel degelijk eens over wat denuclearisatie betekent: alle Noord-Koreaanse kernwapens moeten weg. Daar heeft Pyongyang eerder al over gepraat met de buitenwereld, tot 2008."

Maar daar begint het onderhandelen: hoe gaat het opgeven van de kernwapens in zijn werk, en wat voor concrete dingen krijgt Pyongyang ervoor terug? Alle deskundigen zijn het erover eens dat het een langdurig proces wordt, als de top al een vervolg krijgt. De Amerikaanse bewapeningsdeskundige Siegfried S. Hecker heeft onlangs in een rapport duidelijk gemaakt dat ontmanteling van het Noord-Koreaanse kernwapenprogramma zeker vijftien jaar gaat duren.

Tekst loopt door onder afbeelding

Een Noord-Koreaanse functionaris afgelopen mei over de ontmanteling van de nucleaire testlocatie Punggye-ri. © EPA
Het belangrijkste voor Noord-Korea is dat het regime aan de macht kan blijven, dat ze vei­lig­heids­ga­ran­ties krijgen

"Siegfried Hecker weet heel veel van het afbouwen van nucleaire programma's", zegt Korea-kenner Christopher Green, die verbonden is aan de International Crisis Groep en de Universiteit Leiden. "Als hij zegt dat het vijftien jaar gaat duren, dan neem ik dat zonder meer aan."

Verborgen

Veel experts menen bovendien dat het vrijwel onmogelijk zal zijn aan te tonen dat echt het hele programma is stilgelegd, dat alle kernwapens weg zijn, alle testsites onklaar gemaakt en dat alle kennis over de productie van kernraketten ontoegankelijk is geworden. Een dictatuur in een bergachtig land kan gemakkelijk onderdelen van het programma verborgen houden.

Een wat makkelijker onderwerp van gesprek zal zijn wat de Amerikanen daar tegenover stellen en in welk stadium. Trump heeft de Noord-Koreanen veel te bieden: economische hulp en investeringen bijvoorbeeld. Toch verwacht Smith niet dat een deal op korte termijn zal bestaan uit minder kernwapens in ruil voor meer geld. "Het belangrijkste voor Noord-Korea is dat het regime aan de macht kan blijven, dat ze veiligheidsgaranties krijgen, en dat er bijvoorbeeld een Amerikaanse militaire verbindingsofficier in Pyongyang wordt gestationeerd. Die garanties kunnen ze krijgen van de VS en van China. Hun kernwapenprogramma is alleen bedoeld om iets te hebben om mee te onderhandelen."

Naast veiligheidsgaranties en investeringen zijn er andere Amerikaanse concessies mogelijk. Zo kunnen de VS troepen terugtrekken uit Zuid-Korea. Op dit moment zijn er zo'n dertigduizend soldaten en het Congres heeft onlangs als ondergrens twintigduizend vastgelegd. Verder kan Trump aanbieden om het antiraketsysteem Thaad weg te halen uit Zuid-Korea. Dat zou ook goed vallen bij China, de machtige bondgenoot van Pyongyang.

Tot slot: de valkuilen

Het grootste risico op dit moment is dat de hele top op het laatste moment wordt afgelast.

Niemand verwacht dat op deze top alles in een keer geregeld zal zijn. "Dit is alleen nog maar de start van een langer proces", zegt Hazel Smith. Daar zit direct een risico aan, want wat wil een volgende Amerikaanse president? Die kan (nu al over drie jaar) aan de slag gaan met een heel andere aanpak van Noord-Korea. En niet alleen in Washington kan het tij keren.

Smith maakt zich zorgen over mogelijke onrust in Pyongyang. "Er zijn onzekerheden, we weten niet wat er gebeurt in de hoogste kringen in Noord-Korea. Duidelijk is wel dat er grote verdeeldheid is binnen de elite en dat verbaast me niet. Er zijn vragen over de toenadering tot de VS, daarom is Assad nu ook uitgenodigd."

De Syrische president komt naar Pyongyang, volgens Smith om de Amerikanen te laten zien dat Noord-Korea zijn eigen keuzes blijft maken. "Er zijn groepen die een onafhankelijke koers willen varen en groepen die meer op verzoening met de buitenwereld aansturen. Kim moet die verschillende facties zien te managen. Ook in een totalitaire staat is de leider niet oppermachtig."

Maar het grootste risico op dit moment is volgens Smith dat de hele top op het laatste moment wordt afgelast. "De grote vraag is: gaat hij wel door? Trump en Kim hebben veel te verliezen. Zoals bij alle grote internationale bijeenkomsten zijn diplomaten vooraf aan het werk om de top voor te bereiden. In Korea, in Washington, Singapore en ook in Peking. Zij laten deze top echt niet doorgaan als ze denken dat er niets uitkomt."

Lees ook: Strafkamp Noord-Korea trekt weinig aandacht

Over drie dagen ontmoeten Donald Trump en Kim Jong-un elkaar. Over de erbarmelijke mensenrechtensituatie in Noord-Korea zal waarschijnlijk niet worden gesproken.

Lees ook: Trump vindt voorbereiding op top met Kim niet nodig

Zonder al te veel voorbereiding gaat Donald Trump dinsdag het gesprek aan met de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un. 

Deel dit artikel

Door Trumps idiote gedrag en onkunde is het onmogelijk

Het is de vraag of Trump en zijn adviseurs daarin mee kunnen gaan

Alle deskundigen zijn het erover eens dat het een langdurig proces wordt

Het belangrijkste voor Noord-Korea is dat het regime aan de macht kan blijven, dat ze vei­lig­heids­ga­ran­ties krijgen

Het grootste risico op dit moment is dat de hele top op het laatste moment wordt afgelast.