Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hoe staat het met de positie van de vrouw in de politiek?

democratie

Maaike van Houten

Daar stond ze dan, in haar cyclaamkleurige jurk naast de blauwe en grijze pakken. © Maarten Hartman

Van de partijen die nu in de Tweede Kamer zitten, heeft alleen de Partij voor de Dieren een vrouwelijke lijsttrekker. Maar de nummers twee op de kandidatenlijsten zijn bijna allemaal vrouw. Is dat vooruitgang, of juist een teken dat de koppositie nog jaren bezet blijft door mannen? Politiek redacteur Maaike van Houten kijkt ernaar, met een pessimistische en een optimistische blik. 

Goed

Lees verder na de advertentie

Daar stond ze dan, in haar cyclaamkleurige jurk naast de blauwe en grijze pakken. Marianne Thieme, de enige vrouwelijke lijsttrekker van de partijen in de Tweede Kamer debatteerde zondag met zeven mannelijke collega-lijsttrekkers.

Eerder leverde GroenLinks al vrouwelijke lijsttrekkers. Jesse Klaver, politiek leider van GroenLinks, heeft laten weten dat een kabinet met zijn partij voor de helft uit vrouwen moet bestaan. Zulk soort voornemens van mannelijke politieke leiders kunnen effect hebben. In Canada bij voorbeeld hield premier Justin Trudeau zich aan een soortgelijke belofte.

Hoe dan ook weten partijen dat er wordt gelet op het aantal vrouwen. De PvdA kreeg bij de formatie van het kabinet met de VVD de wind van voren toen het maar twee vrouwelijke ministers wist te leveren. De VVD kwam op drie, het totaal werd vijf vrouwen en acht mannen.

Er is een actie gaande om het aantal vrouwen in de Kamer weer te laten stijgen, door niet op de nummer twee te stemmen, maar op een vrouw op een onverkiesbare plek

Op kritiek daarop wordt nu verder gebouwd. Er is een actie gaande om het aantal vrouwen in de Kamer weer te laten stijgen, door niet op de nummer twee te stemmen, maar op een vrouw op een onverkiesbare plek. Mensen die daarvoor ijveren zullen de druk ook bij de formatie weer opvoeren. De Tweede Kamer heeft trouwens al een bescheiden traditie van vrouwelijke voorzitters – en hoger dan het voorzitterschap van de volksvertegenwoordiging is er in feite niet.

Doordat de lijsttrekkers vrijwel allemaal man zijn, ontstaat er een ring omheen van vrouwelijke nummers twee. Een debat met hen heet al gauw een vrouwendebat, en daarin kunnen zij laten zien dat zij van alle markten thuis zijn. Bij WNL discussieerden de nummers twee van VVD, CDA, D66, SP en PVV over normen en waarden, over ontwikkelingshulp en vluchtelingen, over veiligheid. En over zorg, het specialisme van drie van de vijf deelneemsters. Dat dat een belangrijk verkiezingsthema is kan in het voordeel werken van vrouwen. In de Kamer is dat terrein in handen van vrouwen. Qua kennis kunnen zij zo doorschuiven naar het kabinet, of aanschuiven bij de formatie-onderhandelingen.

Maar ook het fractieleiderschap lonkt. Bij het CDA staat Mona Keizer op twee. Zij was in 2012 in de race voor het leiderschap van de partij. Daarmee gaf ze aan dat ze die toppositie ambieert, en overtuigd is dat ze daarvoor de kwaliteiten heeft. Ook de nummer twee van de VVD, Jeanine Hennis-Plasschaert, lijkt het fractievoorzitterschap fantastisch. Dat biedt uitzicht op meer vrouwelijke fractieleiders, en op een vrouwelijke premier. Want een minister-president hoeft geen ervaring te hebben als fractieleider, maar het is wel de gewoonte.

Niet goed

‘Man, man, man’ stond er op de zwarte hoed die Marianne Thieme droeg bij Prinsjesdag. Ze onderstreepte daarmee dat zij de enige vrouwelijke fractieleider in de Tweede Kamer was. Nu is haar partij de enige in de Kamer met een vrouw als lijsttrekker.

Er zit geen schot in het aantal vrouwen dat in de politiek omhoog klimt. Er is eerder sprake van teruggang

Er zit geen schot in het aantal vrouwen dat in de politiek omhoog klimt. Er is eerder sprake van teruggang. Weliswaar heeft ook de PvdA sinds het vertrek van Diederik Samsom een vrouwelijke fractieleider, Attje Kuiken. Maar in 2008 telde de Kamer maar liefst vijf vrouwen die een fractie leidden, naast Thieme ook Femke Halsema (GroenLinks), Mariëtte Hamer (PvdA), Agnes Kant (SP) en Rita Verdonk, nadat ze uit de VVD vertrok. Ook het aantal vrouwen in de Kamer stemt daalt. Het zijn er nu 58, ruim een derde. Maar in 2012 zaten er 60 vrouwen in de Kamer, en vier jaar eerder 64, het hoogste aantal ooit.

Bij veel partijen is het inmiddels wel de gewoonte een vrouw op nummer twee te zetten. Zij gaan met elkaar in debat in wat dan al gauw vrouwendebat heet. Eind februari was dat er bij WNL, op de vroege zondagochtend. Het kreeg nauwelijks publiciteit. Aan het tijdstip kon het niet liggen; voor het interview met PVV-leider Geert Wilders in datzelfde programma zat alle pers klaar.

De tweede plek is ook geen garantie dat zo’n politica een beeldbepalende positie krijgt. In de formatie bijvoorbeeld wordt de nummer twee gewoonlijk overgeslagen als secondant van de partijleider die de onderhandelingen voert. De fracties willen daarvoor een financieel woordvoerder, en dat is alleen bij de ChristenUnie een vrouw, Carola Schouten.

Ook het informateurschap is een mannenzaak. Informateurs moeten gericht zijn op samenwerking en resultaten, eigenschappen die vrouwen in elk geval niet mínder hebben dan mannen. Maar Nederland kende maar één vrouwelijke informateur, Els Borst (D66), en dat is alweer bijna twintig jaar geleden.

De nummers twee gaan wel vaak naar een nieuw kabinet. Maar voor het vice-premierschap komen ze vrijwel nooit in aanmerking. De eerste vrouwelijke vice-premiers, in het tweede paarse kabinet, waren Els Borst en Annemarie Jorritsma (VVD). Zij waren meteen ook de laatste vrouwen die de premier ooit vervingen. Zo bezien is het volkomen logisch dat zich voor het premierschap nu alleen mannen hebben gemeld. 

Ongelijkheid op de werkvloer

Mondiaal gezien is van gelijkheid tussen man en vrouw op de werkvloer nog lang geen sprake. In het huidige tempo duurt het nog zo’n 170 jaar voordat mannen en vrouwen wereldwijd evenveel gaan verdienen, schrijft Oxfam Novib in een rapport naar aanleiding van Internationale Vrouwendag. De inkomenskloof bedraagt nu 23 procent, die is sinds 2008 niet meer zo hoog geweest.

Zelfs in landen waar de verdeling het meest eerlijk is doen vrouwen naar schatting twee tot tien keer zo veel onbetaalde zorgtaken als mannen.

Miljoenen vrouwen hebben momenteel een onzekere, slecht betaalde baan en nemen daarnaast het grootste deel van de onbetaalde taken op zich, zoals voor de kinderen zorgen en het huishouden doen. Zelfs in landen waar de verdeling het meest eerlijk is doen vrouwen naar schatting twee tot tien keer zo veel onbetaalde zorgtaken als mannen, aldus het rapport. In haar hele leven werkt een vrouw daardoor gemiddeld vier jaar langer dan een man. Dat komt neer op een maand extra per jaar.

Ook is het nog lang niet overal sociaal geaccepteerd dat een vrouw buitenshuis werkt. In 67 ontwikkelingslanden die door Oxfam onderzocht zijn, bleek een op de vijf mannen liever geen vrouwelijke collega te hebben, ook als zij daar wel de juiste diploma’s voor heeft. Die vrouwen zouden volgens die ondervraagden alleen huishoudelijke taken mogen doen.

In haar hele leven werkt een vrouw daardoor gemiddeld vier jaar langer dan een man. Dat komt neer op een maand extra per jaar. Ook is het nog lang niet overal sociaal geaccepteerd dat een vrouw buitenshuis werkt. In 67 ontwikkelingslanden die door Oxfam onderzocht zijn, bleek een op de vijf mannen liever geen vrouwelijke collega te hebben, ook als zij daar wel de juiste diploma’s voor heeft. Die vrouwen zouden volgens die ondervraagden alleen huishoudelijke taken mogen doen.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
Er is een actie gaande om het aantal vrouwen in de Kamer weer te laten stijgen, door niet op de nummer twee te stemmen, maar op een vrouw op een onverkiesbare plek

Er zit geen schot in het aantal vrouwen dat in de politiek omhoog klimt. Er is eerder sprake van teruggang

Zelfs in landen waar de verdeling het meest eerlijk is doen vrouwen naar schatting twee tot tien keer zo veel onbetaalde zorgtaken als mannen.