Het 'formatieflirten' is begonnen in Den Haag

democratie

Nienke Schipper

PVV-fractievoorzitter Geert Wilders in gesprek met verkenner Edith Schippers. © ANP

Wie wil met wie, maar absoluut niet met die regeren? Vanaf vandaag lonken de politieke partijen naar elkaar om een nieuwe regering te vormen. 

Een coalitie van VVD, CDA en D66 ligt voor de hand op basis van de verkiezingsuitslag, maar welke partij vult deze combinatie aan om tot een meerderheidskabinet te komen? Vandaag gingen de partijen langs bij verkenner Edith Schippers, demissionair VVD-minister van volksgezondheid, welzijn en sport, en maakten ze hun voorkeuren kenbaar.

Lees verder na de advertentie

De meeste partijen vinden het logisch dat VVD, CDA en D66 met elkaar proberen een nieuw kabinet te vormen. Ook VVD-voorman Mark Rutte sprak daar zijn voorkeur voor uit. Rutte hoopt dat er een ‘stabiel meerderheidskabinet komt met draagvlak in beide Kamers’. Het kabinet van VVD en PvdA had geen meerderheid in de Eerste Kamer waardoor er steeds naar de oppositie moest worden gekeken om maatregelen door de Senaat te loodsen.

Vanuit VVD-per­spec­tief hebben ze allemaal voor- en nadelen

Mark Rutte

De combinatie van VVD, CDA en D66 heeft nog geen meerderheid. Daarom zal er een vierde partij moeten aansluiten. GroenLinks en ChristenUnie zijn voor de hand liggende keuzes. Rutte sluit de PVV uit als coalitiepartner. Ook de SP en PvdA zouden mee kunnen dingen naar de macht, maar die eerste partij heeft de VVD al uitgesloten en de PvdA mag na de desastreuze verkiezingsnederlaag van de leden niet meer regeren. Bij wie de voorkeur ligt wil Rutte voorlopig niet zeggen: “Vanuit VVD-perspectief hebben ze allemaal voor- en nadelen.”

Bij het vormen van een coalitie zullen de deelnemende partijen allen water bij de wijn moeten doen. Rutte zei vandaag dat het belangrijk is dat een volgend kabinet werkt aan lastenverlichting voor de middenklasse, in combinatie met een belastingherziening. Verder moet de nieuwe coalitie werk maken van onder meer de energietransitie en investeren in ouderen- en verpleegzorg. 

Mark Rutte en Edith Schippers, terwijl ze praten over de vorming van een nieuwe coalitie. © EPA

Klaver wil een christelijk progressief kabinet

 De voorkeur van GroenLinks ligt bij ‘een christelijk progressief’ kabinet, meldde Jesse Klaver van GroenLinks na zijn gesprek met verkenner Schippers. Hij vindt dat zij breed moet kijken naar welke opties mogelijk zijn. “Ook zonder de VVD”, benadrukt Klaver.

Voor Klaver is het belangrijk dat de inkomensongelijkheid door een volgend kabinet wordt aangepakt. “De laagste inkomens moeten er echt het meeste op vooruit gaan ten opzichte van de hoogste inkomens.” Verder wil GroenLinks klimaatverandering aanpakken en een humaan vluchtelingenbeleid nastreven. De plannen van Klaver stuiten op weerstand bij CDA-leider Sybrand Buma, die al heeft laten weten niets te voelen voor een christelijk progressieve coalitie.

CDA pleit voor meerderheidskabinet

Buma vindt wel dat er ‘absoluut’ een kabinet moet komen dat een meerderheid heeft in beide Kamers van het parlement. Een progressief-christelijk kabinet zonder VVD noemde Buma ‘buitengewoon onlogisch’. Hij vindt dat de VVD als grootste partij na de verkiezingen in een nieuw kabinet moet komen.

Inhoudelijk liggen de grote opgaven volgens Buma onder meer op het gebied van de eerlijke arbeidsmarkt, immigratie en integratie en normen en waarden. “Al die vraagstukken liggen op tafel. Een kabinet dat straks aantreedt zal antwoorden moeten geven op die zorgen van mensen.”

D66 wil kabinet met VVD, CDA en GroenLinks 

D66-leider Alexander Pechtold pleit voor GroenLinks als aanvullende partij bij een coalitie van VVD, CDA en D66. “De grootste partij en de grootste winnaars van de verkiezingen”, aldus Pechtold na overleg met Schippers. Volgens hem wordt met deze gekozen coalitie het ‘progressieve midden aan beide kanten ondersteund’. Belangrijke thema's waar de nieuwe coalitie zich volgens Pechtold over moet buigen zijn klimaat, een humaan vluchtelingenbeleid, vernieuwingen op sociaal-economisch gebied (bijvoorbeeld de ontslagregeling) en investeringen in onderwijs.

Ik wil heel graag met GroenLinks. Ik ben overtuigd dat deze optie haalbaar is

Alexander Pechtold

De voorkeurscoalitie van D66 heeft een meerderheid in zowel de Eerste als de Tweede Kamer. “Ik wil heel graag met GroenLinks”, zei Pechtold. Hij zei ‘overtuigd te zijn dat deze optie haalbaar is’. Op een mogelijke coalitie met de ChristenUnie wilde hij niet ingaan.

Ook Pechtold had een onderonsje met Schippers. © ANP

ChristenUnie wil voorrang aan winnaars

Als antwoord op het geflirt van de grotere partijen zei de ChristenUnie dat de grootste partij en en grootste winnaars voorrang moeten krijgen bij de zoektocht naar een nieuwe regering. "Zij moeten op zoek naar een werkbare meerderheid", aldus lijsttrekker Gert-Jan Segers. "Wij zijn geen grote winnaar", benadrukte Segers na een gesprek met verkenner Schippers. "Wij hebben een bescheiden positie."

Wilders: PVV-kiezers niet negeren 

Het is duidelijk dat een coalitie met de op één na grootste partij, de PVV, niet hoog op de verlanglijst van de meeste ander partijen staat. PVV-leider Geert Wilders heeft gezegd dat hij wel wil dat ook zijn partij meedoet aan de onderhandelingen. Wilders wil dat een combinatie wordt onderzocht van VVD, PVV, CDA, 50Plus, SGP en Forum voor Democratie.

Het is onverkoopbaar en ondemocratisch als je bij voorbaat al 1,3 miljoen kiezers negeert door niet eens met ze te gaan praten

Geert Wilders

Volgens Wilders is het ‘onverkoopbaar en ondemocratisch als je bij voorbaat al 1,3 miljoen kiezers negeert door niet eens met ze te gaan praten’. De PVV-leider had vorig jaar nog gezegd dat hij niet met de VVD wil regeren zolang Rutte bij die partij nog aan het roer staat. Voor Rutte is de PVV als coalitiepartner onbespreekbaar.

Verkenner Edith Schippers zal in het volgende kabinet niet terugkeren als minister, meldde ze vanmorgen. Daarom verkeert ze naar eigen zeggen in ‘een heel mooie positie’ om onderzoek te doen naar de nieuw te vormen regering.

Schippers is al jaren vertrouweling van Rutte en ondersteunde hem in 2010 bij de moeizame onderhandelingen over de vorming van Rutte I, in een coalitie met het CDA en met gedoogsteun van de PVV. Ze staat bekend om haar zakelijke stijl en binnen de gelederen van de partij is ze bijzonder populair. Ook buiten de partij lijkt ze voldoende vertrouwen te hebben. CDA-leider Buma stelde voor om na de eerste verkennende periode Schippers ook aan te wijzen als informateur. 

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie
Vanuit VVD-per­spec­tief hebben ze allemaal voor- en nadelen

Mark Rutte

Ik wil heel graag met GroenLinks. Ik ben overtuigd dat deze optie haalbaar is

Alexander Pechtold

Het is onverkoopbaar en ondemocratisch als je bij voorbaat al 1,3 miljoen kiezers negeert door niet eens met ze te gaan praten

Geert Wilders