Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het duo Salvini-Kaczynski bouwt een verenigd Europees rechts-populisme

Democratie

Christoph Schmidt

Italiaanse vicepremier en Lega-leider Matteo Salvini tijdens een persconferentie in december 2018. © AP

Het is niet de eerste, en zal zeker niet de laatste poging zijn om de gefragmenteerde krachten van het rechts-populisme in Europa te bundelen. De populaire Italiaanse vicepremier en Lega-leider Matteo Salvini spreekt woensdag in Polen met Jaroslaw Kaczynski van de aartsconservatieve regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS).

Officieel is weinig bekend over de aanleiding voor hun treffen, maar de Italiaanse krant La Repubblica weet te melden dat beide partijleiders zullen praten over samenwerking voor de Europese verkiezingen van mei, meer specifiek: het vormen van een grote, rechtse anti-EU-fractie in het Europees Parlement.

Lees verder na de advertentie

Na de vorige verkiezingen van 2014, toen het rechts-populisme fikse winst boekte, lukte het de bewuste partijen niet om met één stem te spreken. Er zijn nu twee rechts-populistische fracties (een onder leiding van Nigel Farage’s Britse Ukip-partij, de andere gedomineerd door het Franse Rassemblement National (RN) van Marine Le Pen) en nog een aantal ongeleide projectielen.

Anders dan vijf jaar geleden staat een aantal rechts-po­pu­lis­ti­sche partijen nu midden in de regeringsmacht

Toenadering

De Poolse PiS-partij maakt nu nog deel uit van de derde groepering in het Europees Parlement, die van de Europese Conservatieven en Hervormers, waar de Britse Conservatieven de grootste zijn (en waar ook ChristenUnie/SGP in zitten). Die fractie zal na de aanstaande brexit imploderen. De PiS staat daarom logischerwijs welwillend tegenover de toenaderingspogingen van Salvini.

Die heeft zich ook verzekerd van de steun van onder meer Le Pens RN en die van de PVV. Wat PVV’s binnenlandse concurrent op populistisch rechts (Forum voor Democratie), gaat doen, is nog onduidelijk.

Volgens peilingen, die vanwege de verschillen van land tot land nog grilliger zijn dan peilingen voor nationale verkiezingen, zullen de rechts-populisten in mei opnieuw stevige winst boeken en gezamenlijk uitkomen op 150 à 160 van de 705 zetels.

Eerste kanttekening bij die opmars is dat, zelfs als ze allemaal in één groepering belanden (wat onwaarschijnlijk is), ze nog steeds de traditioneel almachtige christen-democratische EVP-familie voor zich zullen moeten dulden (die wordt gepeild op 178 zetels, een verlies van 41). Voetnoot bij die voetnoot is dat die EVP nog steeds de Hongaarse Fidesz-partij van premier Orbán in haar midden duldt, een partij die meer affiniteit heeft met de Salvini’s en Kaczynski’s van deze wereld.

Fundamentele verschillen

Dat al die partijen nooit in één groep zijn gaan zitten, komt - behalve door hun aangeboren afkeer van internationale samenwerking - ook door soms fundamentele verschillen van inzicht. Dat zullen ook Kaczynski en Salvini morgen niet kunnen ontkennen. Ze delen een afkeer van moslim-immigratie en van de manier waarop de EU daarmee omgaat. Maar waar Polen helemaal geen migranten wil opnemen, eist Italië juist meer solidariteit binnen de EU. Polen koestert bovendien een door de geschiedenis gevormd wantrouwen tegenover Moskou, terwijl Salvini juist een groot Poetin-fan is.

Anders dan vijf jaar geleden staat een aantal rechts-populistische partijen nu midden in de regeringsmacht. Vanuit die positie lijken ze bovendien eerder aan populariteit te winnen dan te verliezen. Behalve voor de partijen van Salvini en Kaczynski geldt dat ook voor hun geestverwanten in onder meer Oostenrijk (FPÖ) en België (al zit de Vlaams-nationalistische N-VA daar sinds de crisis van vorige maand niet meer in de regering).

Die ontwikkeling heeft niet alleen invloed op het Europees Parlement, maar ook op de nieuw te vormen Europese Commissie. Brussel moet immers maar afwachten welke kandidaat-Eurocommissarissen de regeringen in de lidstaten deze zomer naar voren schuiven. De benoeming van uitgesproken rechts-populistische Eurocommissarissen zou een primeur zijn. Vorig jaar ging zelfs het gerucht dat Salvini zelf zich zou opwerpen als kandidaat-commissievoorzitter, via het omstreden spitskandidatensysteem.

Alle aspirant-Eurocommissarissen (behalve de voorzitter) moeten een streng verhoor ondergaan in het Europees Parlement, waar ze kunnen worden weggestemd. Bij omstreden kandidaten zal dus al veel afhangen van het samenwerkingspotentieel van populistisch rechts.

Lees ook:

Orbán en Salvini zijn vrienden, maar Boedapest en Rome niet

De Hongaarse premier Viktor Orbán heeft een ‘held en een reisgenoot’ gevonden in de Italiaanse minister Matteo Salvini van binnenlandse zaken. Orbán sprak de lovende woorden tijdens een ontmoeting met Lega-leider Salvini, dinsdag in Milaan.

De Europese verkiezingen zullen deze keer echt anders zijn

Met het begin van een nieuw politiek seizoen komt ook de campagne voor de Europese verkiezingen van volgend jaar mei op stoom. Het ‘partijkartel’ kan de borst natmaken. Een wirwar van nieuwe bewegingen en coalities daagt de gevestigde orde uit.

Deel dit artikel

Anders dan vijf jaar geleden staat een aantal rechts-po­pu­lis­ti­sche partijen nu midden in de regeringsmacht