Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het denken over integratie is in 15 jaar fundamenteel veranderd

Democratie

Lex Oomkes

Een verkiezingsbord bij de Essalammoskee van de politieke partij DENK in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen. © ANP
Analyse

Ahmed Polat, nummer 30 op de lijst voor D66 in Dordrecht, werd tot verassing van velen, en in ieder geval van hemzelf, met voorkeursstemmen in de gemeenteraad gekozen. 

Polat is een toonbeeld van integratie. Althans, integratie zoals de heersende opvatting integratie definieert. De uitslagen van Denk, de partij van de gewezen PvdA-Kamerleden Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk, hanteert een geheel andere definitie.

Lees verder na de advertentie

Het denken over integratie is in Nederland in 15 jaar fundamenteel veranderd. Een Kamercommissie, onder leiding van de huidige minister van buitenlandse zaken Stef Blok, kon aan het begin van deze eeuw nog concluderen dat de integratie van nieuwe Nederlanders voor het overgrote deel geslaagd was. Het belangrijkste criterium dat die commissie destijds voor die conclusie hanteerde was de mate, waarin die nieuwe Nederlanders participeerden in de economie, als ondernemer of als werknemer. Mensen van Turkse afkomst deden het bovengemiddeld goed, aldus de commissie-Blok. Zij manifesteerden zich immers vaak als ondernemer.

Integratie is tegenwoordig iets heel anders. De demonstraties van Turken na de couppoging in Turkije in 2016 wakkerde het vuur aan voor degenen die integratie zien als aanpassing van nieuwe Nederlanders aan, wat dan genoemd wordt, Nederlandse waarden. Actieve deelname aan de samenleving is inmiddels niet meer genoeg. Polat lijkt zo op het eerste gezicht aan die nieuwe eisen te voldoen.

Ruud Lubbers stelde in de jaren tachtig voor dat allochtonen hun eigen zuil moesten oprichten

De aangepaste definitie en de daaraan verbonden eisen vormden een vruchtbare voedingsbodem voor het ontstaan van Denk. Uit onderzoek van Ipsos in opdracht van de Nos in het kader van de verkiezingen van vorig jaar, blijken mensen die zeggen Denk te hebben gestemd veel meer interesse te hebben in bijvoorbeeld de politiek van hun land van herkomst dan nieuwe Nederlanders die stellen op een andere partij dan Denk te hebben gestemd. Zij scoren ook veel hoger op andere variabelen als 'zich gediscrimineerd voelen', of 'zich aangetrokken voelen door kandidaten met dezelfde (vaak moslim-)achtergrond'. Of opleidingsniveau daarbij een rol speelt (Polat is bijzonder hoog opgeleid, minder opleiding leidt niet automatisch tot dezelfde politieke oriëntatie) is de vraag. Onderzoek daarnaar is bijvoorbeeld in het Nationaal Verkiezingsonderzoek 2017 niet gedaan.

Hogere eisen

De communis opinio in Nederland mag hogere eisen stellen aan integratie dan in het verleden, de groepen over wie het dan gaat beginnen langzaam meer te voldoen aan de oproep van premier Ruud Lubbers in de jaren tachtig. Hij stelde toen dat allochtonen zichzelf een dienst dienden te bewijzen door hun eigen zuil op te richten. Door die zuil zouden pogingen in de Nederlandse samenleving te integreren veel meer kans op succes hebben: meedoen door eerst onderling meer en beter samen te werken. Nu, veertig jaar later zou Lubbers in Nederland door de meeste politieke partijen, al was het maar uit angst voor de publieke opinie, worden weggehoond.

Partijleider Kuzu verklaarde het succes van Denk bij de Kamerverkiezingen van 2017, toen uiteindelijk drie zetels werden veroverd, als een bewijs dat nieuwe Nederlanders steeds meer hun plek in de Nederlandse samenleving opeisten. Niet door zich aan te passen, maar door vanuit een eigen identiteit mee te doen.

De verkiezingen van afgelopen woensdag waren een krachtige ondersteuning van die overtuiging. In alle gemeenten, behalve Alkmaar) waar Denk meedeed, kreeg de partij een, om met Geert Wilders te spreken, voet tussen de deur. In de grote steden werden soms meerdere zetels veroverd, in de middelgrote twee tot één.

Meer analyses, uitslagen en berichtgeving over de gemeenteraadsverkiezingen vindt u hier.

Deel dit artikel

Ruud Lubbers stelde in de jaren tachtig voor dat allochtonen hun eigen zuil moesten oprichten