Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Het beeld is: landen lijken wat losser om te gaan met kernwapens

Democratie

Rob de Wijk

© Foto: Jörgen Caris
Column

Kernwapens worden verondersteld af te schrikken en leiders te behoeden voor risicovol gedrag. Precies daarom zijn er sinds de Cubacrisis van 1962 die bijna tot een kernoorlog tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie leidde, geen gewapende conflicten meer geweest tussen kernwapenmogendheden.

Tot deze week. India voerde op Pakistaans grondgebied een aanval uit met gevechtsvliegtuigen tegen een kamp van Jaish-e-Mohammed die achter een terreuraanslag zou hebben gezeten op Indiase paramilitairen. Een etmaal na de Indiase actie vergold Pakistan de aanval door met jachtvliegtuigen het Indiase luchtruim binnen te gaan en in het betwiste Kasjmir doelen aan te vallen. Wat precies is voorgevallen is niet duidelijk, maar dat hier sprake is van onverantwoordelijk gedrag is zeker.

Lees verder na de advertentie

Dit gedrag past overigens wel in het beeld dat landen losser met kernwapens lijken om te gaan dan in het verleden. President Poetin was bereid tot een nucleair alert tijdens het oplaaiende conflict met het Westen over de Krim en president Trump schepte tegen de Noord-­Koreaanse leider Kim Jong-un op dat zijn atoomknop groter was dan die van hem. Tijdens de Koude Oorlog zou dit gedrag onmogelijk zijn geweest. Dat geldt ook voor het eenzijdig opzeggen van akkoorden voor beheersing van kernwapens, zoals het INF-verdrag waar Trump onlangs eenzijdig een streep door zette.

De Indiase aanval is een gok met onvoorspelbare gevolgen

Verspreiding nucleaire kennis 

De zorgen waren de afgelopen decennia het grootste ten opzichte van Pakistan. Dit land is altijd gewantrouwd omdat het bijdroeg aan de verspreiding van de nucleaire kennis. De Pakistaanse atoomgeleerde Abdul Kahn deed dat op illegale wijze onder meer in de richting van Noord-Korea en Iran. Met dank aan het Nederlandse Urenco waar hij die kennis opdeed.

Bovendien is Pakistan instabiel en de thuisbasis voor terroristische organisaties. Experts hebben altijd rekening gehouden met de mogelijkheid dat terreurgroepen als de Taliban kernwapens zouden stelen. Nu is er het gevaar bijgekomen van een nucleaire alert waartoe Pakistan zou kunnen besluiten als antwoord op de escalerende spanning met het buurland. De grote vraag is dan hoe veilig dat arsenaal is.

Geheim veiligheidsprogramma

Na de aanslagen van 11 september 2001, en tijdens de interventie in Afghanistan en de jacht op Al-Qaida’s Bin Laden die uiteindelijk in Pakistan werd gedood, hebben de Amerikanen een groot geheim nucleair veiligheidsprogramma opgetuigd. Het programma omvatte de levering van veiligheidssystemen en training van Pakistaans bewakingspersoneel. Helaas zijn waarschijnlijk geen cruciale veiligheidsmechanismen zoals de permissive action links geleverd omdat dit volgens toenmalig president Bush een schending van het non-proliferatieakkoord zou zijn.

Het gevolg is dat de mogelijk wrakke veiligheidsvoorzieningen een prikkel voor Pakistan kunnen zijn om de naar schatting 140 kernwapens te gebruiken uit vrees dat India het arsenaal zou willen vernietigen. Daartoe dient Pakistan de wapens wel eerst uit de geheime bunkers in de Punjab te halen en ze te koppelen aan raketten en vliegtuigen.

Bij India speelt het probleem van nucleaire veiligheid minder omdat het land stabiel is en de controle over kernwapens beter is geregeld. Maar gezien de twijfels die experts hebben over de veiligheid van het Pakistaanse arsenaal is de Indiase aanval op de terroristische basis, hoe noodzakelijk ook, een onverantwoordelijke gok met onvoorspelbare gevolgen. 

Rob de Wijk

Columnist Rob de Wijk schrijft wekelijks over internationale verhoudingen.

Deel dit artikel

De Indiase aanval is een gok met onvoorspelbare gevolgen