Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Heeft Trump het in zich de neergang te stoppen?

Democratie

Bas den Hond

De Amerikaanse president Donald Trump bij een campagneavond voor de Congresverkiezingen. © REUTERS
Analyse

Een ‘geweldig succes’ noemde Donald Trump de uitslag van de verkiezingen dinsdagavond. Maar die tweet was nogal kortaf, en tijdens de persconferentie waarin hij zijn analyse toelichtte, keek hij niet erg blij. De Amerikaanse president beseft ongetwijfeld dat hij in hetzelfde schuitje zit als de Griekse koning Pyrrhus, die na een slag met de Romeinen gezegd moet hebben: “Nog zo’n overwinning en het is met ons gedaan.”

De Republikeinen verloren de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden, en daarmee vrijwel elke mogelijkheid om conservatieve ideeën in wetten om te zetten. Maar die was de afgelopen twee jaar toch al gering, doordat hun meerderheid in de Senaat maar klein was.

Lees verder na de advertentie

Díe meerderheid hebben ze juist kunnen versterken – dat was wat Trump als overwinning vierde. Daardoor zullen ze progressieve wetten uit het Huis van Afgevaardigden kunnen blokkeren. En de Senaat heeft een belangrijke zelfstandige bevoegdheid: het goedkeuren van door de president voorgedragen rechters. Dus terwijl het wetgevende werk stil ligt, kan er de komende twee jaar geregeerd worden met bestuurlijke maatregelen van Trump, terwijl ondertussen binnen de rechterlijke macht barrières worden opgeworpen tegen een latere Democratische machtsovername.

Die machtsovername zou heel goed in 2020 kunnen komen. Want terwijl de Republikeinen hun politieke macht nog deels wisten te behouden, laat de nieuwe samenstelling van het Huis van Afgevaardigden zien dat een meerderheid niet onder de indruk is van twee jaar populistisch Republikeins bewind onder Trump.
Dat had ook anders kunnen lopen. Het is gebruikelijk dat een nieuwe president twee jaar na zijn aantreden bij de verkiezingen voor het Congres een tik krijgt. Maar het is ook normaal dat de kiezers een president belonen voor een gezonde economie. En als je naar de landelijke cijfers kijkt, kan die nauwelijks beter.

Maar de kiezers hebben duidelijk iets anders aan hun hoofd. Veel Republikeinen maken zich zorgen over de komst van immigranten, legaal en illegaal – en Trump koos er voor het vooral daarover te hebben, tijdens campagne-bijeenkomsten in conservatieve staten waar een senaatszetel verdedigd moest worden. Maar veel meer Amerikanen, vooral in de steden en voorsteden, lieten merken dat ze een progressiever beleid willen, en een president die er voor iedereen is.

Afscheid

De komende twee jaar dreigen voor de Republikeinen een glijvlucht te worden naar een afscheid van de macht. Het economische herstel na de crisis van 2008 duurt nu al zo lang, dat de kans op een recessie tussen nu en de presidents- en Congresverkiezingen van 2020 hoog moet worden ingeschat.

De mogelijkheid om wetten aan te nemen waar de vaste aanhang enthousiast over wordt, is verdwenen. En de president lijkt zich nauwelijks te interesseren voor het verbreden van die aanhang. Zijn weg naar succes was immers juist het afgeven op wie niet aan zijn kant staat, bij voorkeur vrouwen, minderheden en kritische journalisten, en het waarschuwen tegen vermeende gevaren, zoals een paar duizend aspirant-asielzoekers die op weg zijn naar de zuidgrens. “Ik zou graag een zachtere toon aanslaan”, zei hij gisteren, “maar dat kan niet als je wordt aangevallen.”

Presidenten voor hem zochten na tegenvallende Congresverkiezingen de samenwerking. Bill Clinton hervormde de bijstand op een manier die de Republikeinen goed vonden. Barack Obama lukte het bijna om samen met de Republikeinen de overheidsfinanciën op het goede spoor te krijgen. Beiden werden daarna voor een tweede termijn herkozen.

Heeft Trump dat in zich? De onderwerpen zijn er: de hoognodige nieuwe of gerepareerde bruggen en wegen, het lot van de ‘Dreamers’ die als kind illegaal naar de VS kwamen.

Tijdens zijn persconferentie nodigde hij de Democraten uit, met plannen naar hem toe te komen. Maar tegelijk beet hij van zich af: als ze hun nieuw veroverde macht in het Huis gebruiken voor nadere onderzoeken naar zijn financiën en zijn mogelijke samenspanning met de Russen bij de verkiezingen van 2016, ‘dan is het oorlog.’

Lees ook:

Democraten winnen Amerikaanse verkiezingen, maar zullen moeten samenwerken

President Trump kan zich opmaken voor een lastige twee jaar. De Democraten hebben in de tussentijdse verkiezingen de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden veroverd.

Grote winnaar van deze verkiezingen: de ooit zo gehate Obamacare

Lang gingen Republikeinen in de VS tekeer tegen ‘socialistische’ regels voor zorgverzekeraars. Maar de meeste Amerikanen zijn blij met hun zorgverzekering en dat heeft invloed op de tegenstanders.

Deel dit artikel