Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

x

George Soros is in Hongarije staatsvijand nummer één

democratie

Runa Hellinga

George Soros. © Bloomberg via Getty Images

Voor de Hongaarse premier Viktor Orbán is filantroop en liberaal George Soros staatsvijand nummer één. In zijn laatste poging het gedachtengoed van Soros te wissen, wil hij de door de filantroop opgerichte Central European University (CEU) sluiten. Tot woede van de Hongaren die dit weekend de straat opgingen.

Een steenrijke Joodse zakenmagnaat die in pakweg honderd landen organisaties ondersteunt die zich inzetten voor mensenrechten en democratie: voor degenen die geloven in geheime progressieve, liberale complotten om de wereld te overheersen, is de in Hongarije geboren Amerikaanse miljardair George Soros een voor de hand liggende boeman. Donald Trump haat hem, net als de Russische Vladimir Poetin én Viktor Orbán, de premier van het land waar Soros 86 jaar geleden als György Schwartz ter wereld kwam.

Lees verder na de advertentie
Donald Trump haat hem, net als de Russische Vladimir Poetin én Viktor Orbán, de premier van het land waar Soros 86 jaar geleden als György Schwartz ter wereld kwam

De man die sinds midden jaren tachtig als filantroop vele miljarden heeft uitgegeven om de anti-communistische oppositie achter het IJzeren Gordijn te ondersteunen en later om de democratie in de hele wereld te bevorderen, wil volgens hen niets meer of minder dan de vernietiging van Europa en Amerika.

In zijn geboorteland is Soros inmiddels volksvijand nummer één, samen met de organisaties die geld krijgen uit zijn Open Society Foundation (OSF): mensenrechtenorganisaties zoals het Hongaarse Helsinki Comité en de Hongaarse Vereniging voor Burgervrijheden (Tasz). De door Soros opgerichte Central European University (CEU) raakt als het aan de Hongaarse regering ligt, volgend jaar zelfs haar licentie kwijt.

Protesten

Deze stap gaat te ver, vinden veel Hongaren. Tienduizend mensen gingen dit weekend de straat op om te protesteren tegen sluiting van de prestigieuze universiteit. Vijfhonderd gerenommeerde academici wereldwijd tekenden protest aan, onder wie zeventien Nobelprijswinnaars.

"Er zwemmen hier grote roofdieren in het water. Dit is het grensoverschrijdende rijk van George Soros, met ladingen geld en zware internationale wapens", aldus premier Orbán in januari in een toespraak. "Ze veroorzaken problemen, omdat ze in het geheim en met buitenlands geld de Hongaarse politiek willen beïnvloeden." Van geheim is weliswaar geen sprake, maar als Orbán met wetgeving komt die de persvrijheid beperkt of geheime diensten meer macht geeft, behoren Tasz en Helsinki Comité tot de eerste die aan de bel trekken.

Soros is gewend aan haat en uitsluiting. Hij werd in 1930 geboren in een land waar antisemitisme staatspolitiek was. In 1921 nam Hongarije een wet aan die het aantal Joodse studenten aan de universiteit moest beperken. In de jaren dertig werd het leven voor Hongaarse Joden steeds moeilijker. Dat was ook de reden dat zijn vader in 1936 de Joodse familienaam Schwartz liet omzetten in Soros. De jonge György overleefde de oorlog dankzij het feit dat zijn vader in 1944, toen de deportaties in Hongarije begonnen, een niet-Joodse ambtenaar wist over te halen zijn zoon onder valse naam als 'christelijk petekind' onderdak te geven. Soros-haters gebruiken dat nog steeds tegen hem, want de ambtenaar was belast met de inventarisatie van inboedels van Joden die gedeporteerd zouden worden. De 14-jarige Soros zou daaraan hebben meegeholpen, aldus de beschuldiging.

Zwarte woensdag

In 1947 ontvluchtte Soros Hongarije, toen dat land meer en meer in de greep van de communisten kwam. Hij trok eerst naar Engeland waar hij economie en filosofie studeerde, en vestigde zich uiteindelijk in de Verenigde Staten, waar hij zou uitgroeien tot een van 's werelds grootste financiële magnaten. In 1992 speelde hij een belangrijke rol in 'Zwarte woensdag', de dag dat het jarenlang kunstmatig hooggehouden Britse pond een dramatische koersval maakte. Soros verdiende er een miljard dollar aan.

Kwade tongen beweren dat hij achter iedere opstand en staatsgreep in de wereld zit

Deze winsten, die hem tot een van de rijkste mannen ter wereld maakten, besteedt hij ruimhartig aan doelen die hem na aan het hart liggen: organisaties en activiteiten die de democratie versterken en liberale waarden propageren. De OSF steunt wereldwijd een breed scala aan projecten en organisaties op het gebied van gezondheid, onderwijs en mensenrechten. Volgens schattingen heeft Soros sinds midden jaren tachtig wereldwijd zo'n 11 miljard dollar aan dit soort projecten besteed. Of, als je zijn tegenstanders moet geloven, aan het manipuleren van de plaatselijke politiek. Kwade tongen beweren dat hij achter iedere opstand en staatsgreep in de wereld zit.

Hongarije was midden jaren tachtig het eerste land waaraan Soros hulp gaf, in de vorm van kopieermachines voor de anti-communistische oppositie. Ook gaf hij Hongaarse oppositieleden studiebeurzen om in West-Europa te studeren. "Mijn doel was om een land op te bouwen waar ik niet vandaan zou willen vluchten", zei hij in 1994 tegen het tijdschrijft New Republic.

Na de val van de muur werd hij in het hele voormalige Oostblok actief. Zo gaf hij na het verdwijnen van de Sovjet-Unie een kwart miljard dollar aan het Russische onderwijs, zodat de oude communistische schoolboeken vervangen konden worden en Russische onderwijzers trainingen konden volgen over democratie. Ook spendeerde hij zo'n 100 miljoen om een braindrain van Russische wetenschappers te voorkomen. Tegenwoordig financiert de OSF wereldwijd de meest uiteenlopende projecten, van Roma-integratie tot homorechten en een liberale aanpak van de drugsproblematiek. In de VS ondersteunde Soros afgelopen jaar de campagne van Hillary Clinton en de zwarte protestbeweging Black Lifes Matter. Sinds de opkomst van nepnieuws kunnen factcheckers op zijn steun rekenen.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

De Hongaarse premier Viktor Orbán. © REUTERS

Kosmopoliet

Niet iedereen is hem dankbaar. "Ik heb een groot aantal toegewijde vijanden", zei hij ooit. Soros is een nazi-handlanger genoemd, een drugshandelaar, een CIA-agent (in Rusland) of juist een geheim agent van Hongarije (in Roemenië en Slowakije). Met de recente opkomst van het populisme in Europa en de VS heeft de Soros-haat nieuw elan gekregen. In Hongarije staat hij tegenwoordig te boek als voormalig agent voor de communistische geheime dienst. Daarnaast is hij een kosmopoliet (lees Jood) die de Europese grenzen wil afbreken en de VS kapot wil maken.

Soros is een na­zi-hand­lan­ger genoemd, een drugs­han­de­laar, een CIA-agent en geheim agent

Dat Orbán zelf als (toen nog liberale) oppositieleider in 1989 dankzij een Sorosbeurs aan de London School of Economics kon studeren, is voor de premier allang geen reden meer tot dankbaarheid. Het liberalisme en de open samenleving die Soros voorstaan, staan lijnrecht tegenover de 'onliberale staat' die Orbán tegenwoordig bepleit.

Dat de maatschappelijk organisaties die geld van Soros krijgen, tot de belangrijkste critici van het Hongaarse regeringsbeleid behoren, speelt daarbij zeker een rol. Maar Orbáns grootste steen des aanstoots is de kritiek van Soros op het keiharde Hongaarse anti-vluchtelingenbeleid, zijn pleidooi voor een gezamenlijk Europees asielbeleid en de kwart miljard dollar die hij in 2015 gaf om vluchtelingen te helpen. Volgens Orbán sluist de Amerikaanse miljardair bewust migranten naar Europa om het continent kapot te maken. "Hij ondersteunt alles wat de normale Europese levensstijl ondermijnt", aldus de premier.

Het sluiten van Central European University

Premier Viktor Orbán voelde zich na de verkiezing van Donald Trump gesterkt om Soros en de aan hem gelieerde maatschappelijke organisaties hard aan te pakken. Want in Trump vond Orbán een bondgenoot in zijn afkeer van Soros en consorten. Szilárd Németh, vicevoorzitter van regeringspartij Fidesz, verklaarde in januari dat Hongarije alles zal doen om de maatschappelijke organisaties die "politieke correctheid bepleiten" kwijt te raken. Eventueel met hulp van de geheime diensten, zei hij erbij.

Het Helsinki Comité, de Hongaarse Vereniging voor Burgervrijheden (Tasz) en de Central European Univeristy (CEU) regelrecht verbieden doet de regering nog niet. Maar er zijn meerdere nieuwe wetten in de maak die bedoeld zijn om hun voortbestaan moeilijk, zo niet onmogelijk te maken. Een daarvan wil bestuurders van maatschappelijke organisaties verplichten hun vermogen openbaar te maken. Doel: bewijzen dat Soros hen 'in het geheim' steunt. Opmerkelijk, want veel van deze organisaties geven toe dat ze geld van Soros' Open Society Organization krijgen. Net zoals veel andere organisaties in de regio.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

© AFP

In een ultieme poging om Soros' gedachtengoed te wissen maakte de regering eind maart een nieuwe wet op het hoger onderwijs.

Die vormt een direct gevaar voor de CEU, omdat erin staat dat iedere buitenlandse universiteit een campus moet hebben in het thuisland. 27 buitenlandse universiteiten die gevestigd zijn in Boedapest voldoen aan die voorwaarde, alleen de CEU niet. Dus moet die onder de nieuwe wetgeving de deuren sluiten.

In een ultieme poging om Soros' gedachtengoed te wissen maakte de regering eind maart een nieuwe wet op het hoger onderwijs

Orbán krijgt vooralsnog geen steun van zijn nieuwe Amerikaanse bondgenoot. Integendeel. Conservatieve Amerikaanse intellectuelen begonnen een paar weken geleden een handtekeningenactie tegen de wijze waarop de Hongaarse regering de maatschappelijke organisaties in hun handelen belemmert.

De Amerikaanse ambassade in Boedapest gaf een niet mis te verstane verklaring uit: 'De Verenigde Staten geloven dat een sterke maatschappelijke samenleving, onafhankelijk van staatscontrole of regeringsbemoeienis, noodzakelijk is om een democratie te laten bloeien.' Zelfs, aldus de verklaring, als die maatschappelijke organisaties met buitenlands geld worden gefinancierd.

Over de pogingen om de CEU te sluiten was de ambassade al even stellig. 'De Verenigde Staten verzetten zich tegen iedere poging om het functioneren en de onafhankelijkheid van de universiteit aan te tasten.'

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie
Donald Trump haat hem, net als de Russische Vladimir Poetin én Viktor Orbán, de premier van het land waar Soros 86 jaar geleden als György Schwartz ter wereld kwam

Kwade tongen beweren dat hij achter iedere opstand en staatsgreep in de wereld zit

Soros is een na­zi-hand­lan­ger genoemd, een drugs­han­de­laar, een CIA-agent en geheim agent

In een ultieme poging om Soros' gedachtengoed te wissen maakte de regering eind maart een nieuwe wet op het hoger onderwijs

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.