Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Voorkeursstemmen helpen vrouwen in gemeenteraden: stijgingen tot 20 procent

Democratie

Wilma Kieskamp en Romana Abels

In sommige gemeenten is de verdeling tussen mannen en vrouwen in de raad nu in evenwicht, zoals in Amsterdam © ANP

Het aantal vrouwen in gemeenteraden is na de verkiezingen van vorige week met 20 procent gegroeid.

De nieuwe gemeenteraden tellen flink meer vrouwen dan voorheen. Het aantal vrouwen is in veel plaatsen met gemiddeld 20 procent gegroeid. In sommige gemeenten is de verdeling tussen mannen en vrouwen in de raad nu zelfs in evenwicht, zoals in Amsterdam en Heerhugowaard. In Heerenveen en Waddinxveen zijn meer vrouwen dan mannen verkozen. In Utrecht, Hilversum en Nieuwegein bestaat de nieuwe raad voor bijna de helft uit vrouwen.

Lees verder na de advertentie

Het gemiddelde percentage vrouwen ligt rond de 34 procent, een stevige groei vergeleken met de 28 procent van vier jaar geleden. Dat blijkt uit eigen onderzoek van Trouw en uit voorlopige gegevens van het burgerinitiatief ‘Stem op een vrouw’. De krant heeft bij de zeventig grootste gemeenten navraag gedaan. Die gemeenten zijn een goede indicatie voor de rest van het land. Bij de vorige raadsverkiezingen gaven ze samen een gemiddeld beeld van heel Nederland.

Veel mensen stemmen op de eerste vrouw op de lijst. Maar dat kon slimmer: als je stemt op een vrouw die onverkiesbaar staat, heeft dat veel meer effect

Devika Partiman

Bij de onderzochte gemeenten hebben minstens 75 extra vrouwen dankzij een voorkeurstem alsnog een plek in de raad gekregen, soms tot hun eigen verrassing. Niet alle gemeenten hadden deze gegevens al beschikbaar, waardoor het werkelijke aantal hoger kan zijn.

Op eigen kracht

De vrouwen stonden bij hun partij te laag op de lijst voor een zetel, maar haalden die op eigen kracht alsnog binnen. Bijna altijd passeerden ze daarmee een man hoger op de lijst. Vooral kiezers van GroenLinks, D66 en SP gaven op die manier vrouwen een extra zetje. De meeste SP-vrouwen gaven hun ‘verrassingszetel’ direct terug aan de partij.

Van de kleine partijen kreeg vooral de ChristenUnie een signaal van de achterban: minstens vier vrouwen wonnen dankzij voorkeurstemmen onverwacht een zetel. In Zwolle belandde Ruth Stoorvogel-Bergman vanaf plek 19 op plek nummer twee. Dat was niet omdat de partij weinig vrouwen op de lijst had staan: de CU heeft in Zwolle een vrouwelijke lijsttrekker.

Trouw kreeg informatie van alle gemeenten met meer dan 50.000 inwoners. Bijna overal kwamen meer vrouwen in de raad. In enkele gemeenten is de groei zo snel gegaan, dat lokale media al berichten over een ‘vrouwenexplosie’ in de raad.

Veel aandacht

“Fantastisch, het begin is er”, noemt Devika Partiman van het burgerinitiatief Stem op een Vrouw de vele voorkeurstemmen op vrouwen. Haar actiegroep bedacht de slogan ‘Stem op een vrouw lager op de lijst’, en kreeg daarvoor op Facebook en Twitter veel aandacht. “Het mooiste is de echte groei die we zien, van zo veel extra vrouwen die een zetel krijgen. Veel kiezers willen sneller de groei zien dan de politieke partijen brengen.”

De groep bestaat uit vrijwilligers die aandacht willen vragen voor het lage aantal vrouwen in de gemeenteraad. “Veel mensen stemmen op de eerste vrouw op de lijst. Maar dat kon slimmer: als je stemt op een vrouw die onverkiesbaar staat, heeft dat veel meer effect”, zegt Devika Partiman. Haar groep is bezig om van alle 380 gemeenten de gegevens te verzamelen.

Of de vele voorkeurstemmen voor vrouwen rechtstreeks het gevolg zijn van de oproep, is moeilijk te bewijzen. Maar Partiman heeft wel sterke aanwijzingen. Bij de Tweede Kamerverkiezingen had de actiegroep vorig jaar al een eerste succes: drie vrouwen (naast één man) werden met voorkeurstemmen gekozen. Twee daarvan, Isabelle Diks en Lisa Westerveld van GroenLinks, zeiden achteraf dat ze hun verkiezingen dankten aan Stem op een Vrouw.

Ook mannen kwamen dankzij voorkeurstemmen in de raad. Dat gebeurde vooral in het zuiden van het land, door kiezers van het CDA of lokale partijen. In Sittard, Helmond en Bergen op Zoom speelde dit sterk; daar kwamen in totaal 19 mannen in de raad vanaf onverkiesbare plekken.

Lees ook ons interview met initiatiefnemer van de campagne ‘Stem op een Vrouw’ Devika Partiman. 'Ik schrok van het dramatisch lage aantal vrouwen in de raad'.

Deel dit artikel

Veel mensen stemmen op de eerste vrouw op de lijst. Maar dat kon slimmer: als je stemt op een vrouw die onverkiesbaar staat, heeft dat veel meer effect

Devika Partiman