Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Europese vrees voor Russisch nepnieuws groeit

Democratie

Sander Becker

De Amerikaanse president Trump ontmoette afgelopen vrijdag zijn Russische ambtsgenoot Poetin in Vietnam. Trump gelooft niet in Russische inmenging in de VS of in Europa. © REUTERS

Nederland, Spanje en Engeland waarschuwden deze week net als de EU los van elkaar voor Russische propagandapraktijken. De angst voor inmenging vanuit Rusland groeit. 

Het leek een internationaal gecoördineerde actie, maar het kan natuurlijk ook een min of meer toevallige samenloop van omstandigheden zijn geweest. Feit is dat drie Europese landen en de Europese Unie begin deze week, elk apart en op indringende toon, hebben gewaarschuwd voor Russische propagandapraktijken in het Westen. De angst voor Russische inmenging in de vrije democratieën is het afgelopen jaar sterk toegenomen en leidt inmiddels tot veel beschermende – volgens sommigen draconische – maatregelen.

Lees verder na de advertentie

Ollongren waarschuwt voor Russisch nepnieuws

In Nederland was het de nieuwe minister van binnenlandse zaken, Kajsa Ollongren, die aan de bel trok. Ze schreef een brief aan de Tweede Kamer waarin ze meldt dat ons land een belangrijk doelwit is van de Russische beïnvloeding. Nederland staat ‘in het vizier’ van Russische inlichtingendiensten, aldus de minister. Ze waarschuwt specifiek voor de toegenomen verspreiding van nepnieuws uit Rusland. Concreet noemt ze daarbij een nepwebsite met desinformatie over de MH17-ramp; de site oogde als een officiële pagina van de Nederlandse overheid, maar was in werkelijkheid afkomstig uit Rusland.

Via zulke nepinformatie kunnen de Russen onze verkiezingen of andere interne aangelegenheden verstoren, vreest de minister. Ze wil daarom met media- en technologiebedrijven als Facebook en Google bespreken hoe de dreiging valt weg te nemen. Ollongron wijst ook op de voorgenomen Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten, onder critici bekend als de ‘sleepwet’, waar volgend jaar een referendum over wordt gehouden. De minister noemt deze wet ‘noodzakelijk’ tegen beïnvloeding uit het buitenland.

Ook May waarschuwt

May riep in herinnering dat de Russen niet alleen het Deense ministerie van defensie hebben gehackt, maar ook de Duitse Bondsdag

De Britse regering slaat eveneens alarm. Premier Theresa May trok maandagavond in een speech fel van leer tegen Rusland, dat ze beschuldigde van inmenging in verkiezingen. Ze riep in herinnering dat de Russen onlangs niet alleen het Deense ministerie van defensie hebben gehackt, maar ook de Duitse Bondsdag. Volgens haar gebruikt Rusland nepberichten als ‘wapens’, verspreid via zijn eigen, staatgeleide media-organisaties. Deze media zouden ‘valse verhalen’ en ‘gefotoshopte beelden’ rondsturen om in het Westen tweedracht te zaaien en de democratie te ondermijnen. “Ik heb een heel eenvoudige boodschap voor Rusland”, besloot May. “We weten waar jullie mee bezig zijn, en jullie zullen niet slagen.”

In Groot-Brittannië bestaat de angst dat de Russen invloed hebben gehad op het Brexit-referendum van vorig jaar. Diverse parlementariërs, onder wie Labour-politicus Ben Bradshaw, eisen nu een gerechtelijk onderzoek naar die kwestie. Daar lijkt extra aanleiding toe na de onthulling, gisteren, dat via Russische twitter-accounts op grote schaal propaganda in omloop is gebracht vóór de Brexit en tegen islamitische immigranten.

Spanje: Rusland bemoeide zich met referendum Catalonië 

De Spaanse regering kaartte maandag een vergelijkbaar probleem aan, namelijk dat het recente referendum voor de afscheiding van Catalonië beïnvloed zou zijn door Rusland, via Twitter, Facebook en andere websites. Vanuit Rusland zouden groepen gebruikers van sociale media het separatistische streven in de aanloop naar het referendum van 1 oktober sterk hebben gepromoot. Deze groepen werden aangestuurd door de Russische staat en de Russische private sector, aldus de ministeries van defensie en buitenlandse zaken in Madrid. De propaganda zou ook deels afkomstig zijn uit Venezuela, van oudsher innig bevriend met Rusland. De Catalaanse separatisten ontkennen elke buitenlandse steun.

De Europese Unie mengde zich maandag ook in het debat. Brussel wil de strijd opvoeren tegen misleidende informatie van Russische mediakanalen. Het budget voor ‘strategische communicatie’ gaat daarom omhoog, vooral voor de EU-taskforce die ‘nepnieuws’ signaleert. Deze in 2015 opgezette East Stratcom Task Force bestaat nu uit veertien medewerkers, gevoed door een netwerk van ruim vierhonderd experts, journalisten, ngo’s en denktanks. De Europese Commissie gaat ook een groep deskundigen aanstellen die de risico’s in kaart moet brengen en moet adviseren hoe desinformatie het best kan worden bestreden.

Trump gelooft Poetin 

Elke keer als Poetin me ziet, zegt hij: ‘Ik heb het niet gedaan.’ Volgens mij meent hij dat – dat geloof ik echt.

Donald Trump

De alarmerende woorden uit Europa contrasteren sterk met wat de Amerikaanse president Donald Trump afgelopen weekend tegen journalisten zei na afloop van zijn rondreis door Azië, waar hij met de Russische president Vladimir Poetin had gesproken. Op de vraag of hij Poetin had geconfronteerd met de Russische inmenging in de Amerikaanse presidentsverkiezingen van vorig jaar, antwoordde Trump: “Elke keer als hij [Poetin, red.] me ziet, zegt hij: ‘Ik heb het niet gedaan.’ Volgens mij meent hij dat – dat geloof ik echt.”

Daarmee gaat Trump in tegen zijn eigen veiligheidsdiensten, die de beïnvloeding heel serieus nemen en die hebben vastgesteld dat de door het Kremlin gefinancierde tv-zender RT zich in de VS opstelt als een ‘staatgeleide Russische propaganda-zender’. Om die reden heeft het Amerikaanse ministerie van justitie de zender maandag aangemerkt als ‘buitenlandse agent’. Die kwalificatie verplicht tot volledige transparantie over de financiering.

Moskou zelf heeft de Russische beïnvloedingspogingen in het Westen altijd stellig ontkend. Het Kremlin beschuldigt het Westen op zijn beurt van een campagne om Rusland in diskrediet te brengen.

Lees ook: 'Rusland verspreid nepnieuws in Nederland'



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
May riep in herinnering dat de Russen niet alleen het Deense ministerie van defensie hebben gehackt, maar ook de Duitse Bondsdag

Elke keer als Poetin me ziet, zegt hij: ‘Ik heb het niet gedaan.’ Volgens mij meent hij dat – dat geloof ik echt.

Donald Trump