Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Erdogans tegenstanders moeten creatief campagne voeren

Home

Melvyn Ingleby

Vrouwen van de seculiere, Turkse oppositiepartij CHP vormen op een plein in Izmir het woord hayir (nee). © AP

Tegen de plannen van de Turkse president Erdogan wordt creatief geprotesteerd. Dat is de enige mogelijkheid.

Op televisie, in de kranten of op billboards ter grote van vrachtwagens - overal in Turkije verschijnt het woord 'evet' (ja). Voorstanders van het presidentiële systeem, dat president Erdogan meer macht moet geven, krijgen dan ook alle ruimte om campagne te voeren voor het referendum van 16 april. Die vrijheid is er niet voor de oppositie. Maar wie goed kijkt, ziet op onverwachte plaatsen toch steeds vaker dat andere woord: hayir (nee).

Lees verder na de advertentie

Zoals op een filmposter. De Chileense film ‘No’ (2012) gaat over de nee-campagne voor het referendum waarmee in 1988 generaal Augusto Pinochet werd afgezet. De film deed het goed onder tegenstanders van de Turkse president Erdogan, die posters ervan door de straten van Istanbul verspreidden. Tegelijkertijd haalde het online platform DigiTürk de film juist uit hun aanbod.

Dit tweespel tussen creativiteit en censuur tekent de Turkse nee-campagne. Volgens Esref Ulasan zit er weinig anders op. “Het is duidelijk dat dit geen eerlijk referendum wordt, maar we hebben geen tijd om te klagen. Als we niet op een normale wijze campagne kunnen voeren, dan vinden we wel een andere manier. Dit is onze laatste kans.”

Het is duidelijk dat dit geen eerlijk referendum wordt, maar we hebben geen tijd om te klagen

Esref Ulasan, beweging tercih hayir (kies nee)

Esref is verbonden aan tercih hayir (kies nee), een beweging die probeert de nee-campagne van onderaf op te bouwen. Dat gebeurt zo lokaal mogelijk: iedere wijk in Istanbul heeft haar eigen facebookgroep en organiseert haar evenementen. Centraal overleg verloopt via woordvoerders en een algemene website.

“De meeste mensen in mijn werkgroep kennen elkaar nog van het Gezi-tijdperk”, vertelt Esref, refererend aan de protesten tegen premier (nu president) Erdogan rondom het Gezi-park in Istanbul in 2013. “Er zijn in die tijd veel burgerinitiatieven opgericht die nog steeds actief zijn. Maar er komen ook nieuwe mensen bij, die tijdelijk hun politieke verschillen aan de kant zetten om campagne te voeren tegen het presidentieel systeem.”

Gemeentelijke autoriteiten werken dit tegen. Zo werd afgelopen dinsdag een hayir-campagnebusje van de seculiere oppositiepartij CHP de toegang tot het Sirkeci-plein in het historische hart van Istanbul ontzegd. In een verwijzing naar de diplomatieke rel met Nederland haalde CHP-parlementslid Aykut Erdogdu met een ironische tweet uit naar de Turkse regering: ‘Wie verbiedt dit? (Democratisch campagne voeren, M.I.) Ja natuurlijk, het fascistische Nederland!’

Tekst loopt door onder afbeelding. 

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan. © AP

Humor

Maar volgens Esref is het wel degelijk mogelijk om campagne te voeren. “Natuurlijk kunnen we de straat op om te flyeren. Maar je moet voorzichtig te werk gaan. Ik ken de politie in deze wijk, dus ik weet hoe ver ik kan gaan. Daarnaast voeren we vooral campagne op minder opvallende manieren: via sociale media, of bijvoorbeeld door heel snel hayir-stickers door de wijken te plakken.”

Ook rondom universiteiten wordt campagne gevoerd. Studenten gebruiken humor om de nee-campagne juist een positieve lading te geven. Neem het hayir-hardlopen, waarbij groepjes jongeren door de wijken sprinten terwijl ze zo hard mogelijk ‘nee!’ roepen. Zulke statements hebben in Turkije een grote politieke lading gekregen.

Natuurlijk kunnen we de straat op om te flyeren. Maar je moet voorzichtig te werk gaan

Esref Ulasan, beweging tercih hayir (kies nee)

Maar de vraag is wel: hoe groot is het bereik van dit soort acties? In wijken waar sowieso veel oppositie gevoerd wordt, zoals het seculiere Kadikoy of Besiktas, hebben de Hayir facebookgroepen duizenden leden. In Ümraniye of Esenyurt nog niet eens een paar honderd. Maar de realiteit is: juist in die laatste conservatieve arbeiderswijken woont de enorme meerderheid van Istanbul - en die stemmen op de AKP van President Erdogan, en dus ja.

“We proberen wel campagne te voeren in de AKP-wijken”, zucht Esref. “Maar dat kan alleen als we met veel mensen zijn. Niet alleen vanwege de politie, maar vooral ook omdat de buurtbewoners ons niet moeten. Als je daar met z’n tweetjes gaat flyeren, is het vragen om problemen.”

Maar eigenlijk ziet de veteraan-activist het punt van een toenadering met AKP-stemmers sowieso niet. “We kunnen hun wel onze argumenten tegen het presidentiële systeem uitleggen, maar dat heeft toch geen zin. Ze willen gewoon wat Erdogan wil, met dat soort mensen valt niet mee te praten.”

Het wantrouwen binnen de Turkse samenleving is zo groot dat zowel de ja- als de nee-campagne vooral met zichzelf in gesprek is. Maar waar voorstanders van Erdogan dit doen via enorme luidsprekers, valt het nee-kamp terug op stickers. Met zulke beperkte middelen is het de vraag of het nee-kamp de eigen echokamer kan doorbreken.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Het is duidelijk dat dit geen eerlijk referendum wordt, maar we hebben geen tijd om te klagen

Esref Ulasan, beweging tercih hayir (kies nee)

Natuurlijk kunnen we de straat op om te flyeren. Maar je moet voorzichtig te werk gaan

Esref Ulasan, beweging tercih hayir (kies nee)